خط
سلمان همدانی

(س یازدهم ق)، خطاط. از كاتبان است. از آثار وى: یك نسخه «دیوان» سلمان ساوجى، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «در تاریخ سلخ ربیع اول سمت تحریر یافت، كتبه العبد المذنب سید سلمان ابن میرمحمد همدانى، ساكن شیراز». ...

ابوعلی حسین سلماسی

(س هفتم ق)، نویسنده و خطاط. او از دانشمندان و خوشنویسان ساكن اصفهان بوده است. از آثار او: مجموعه‏اى به خط خوش كه به سال 624 و 625 ق ترتیب داده و شامل «رساله الشرفیه فى تقاسیم العلوم الیقینیه» است؛ «قابوسنامه» یا پندنامه‏ى عنصرالمعالى كیكاووس؛ «ترجمه‏ى تقویم الصحه» تالیف ابن بطلان بغدادى؛ «ترجمه‏ى رساله ...

علی سلطانی هروی

(ز 970 ق)، خطاط. او ظاهرا اندكى پس از دوره‏ى خوشنویسى میرعلى هروى معروف در هرات مى‏زیسته و شیوه‏ى خط او شبیه شیوه‏ى میرعلى هروى بوده و كاتبى زبردست به شمار مى‏رفته است. از آثار وى: یك نسخه «بوستان» سعدى، به قلم كتابت جلى خوش، با رقم: «در دارالسلطنه‏ى هرات صورت اتمام پذیرفت. الفقیر الحقیر میرعلى السلطانى ...

جلال الدین محمود سلطانی

(س نهم ق)، خطاط. ملقب به قطب مغیثى سلطانى. وى از معاصران و شاگردان میرزا جعفر بایسنقرى و از اقران عبداللَّه طباخ و اظهر تبریزى بود. سلطانى را در خط ثلث، تالى یاقوت مستعصمى دانسته‏اند. از آثار وى: قرآن وزیرى، خشتى، یا جلد میشن منگنه مذهب. دو صفخه‏ى افتتاح متن و حاشیه مذهب عالى، به خط ثلث كتابت خفى مممتاز ...

مسعود کاتب

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. از خوشنویسان است. از آثار وى : قطعه‏اى به قلم نیم دو دانگ و كتابت عالى، با رقم: «كتبه سلطان مسعود الكاتب»؛ در كتابخانه‏ى استان قدس رضوى مشهد. ...

محمود هروی

(ز 909 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به نجاتى. وى از شاگردان میرعلى هروى است كه با استاد خود به بخارا رفته و آنجا مقیم شده است. بعید نیست كه این سلطان محمود، همان محمود عیشى هروى، معصار امیرعلیشیر نوایى، باشد. او جز حسن خط نستعلیق، از تهیب نیز سررشته داشته است. از آثار او: قطعه‏اى به قلم دو دانگ و كتابت خوش، ...

محمد نورهروی

(ح 940 -877)، ق)، خطاط و شاعر. از مردم هرات و از ملازمان و كاتبان دستگاه امیرعلیشر نوایى و از شاگردان بنام سلطانعلى مشهدى بود و بسیار مورد توجه استاد خود. سلطان محمد با خواندمیر، صاحب «حبیب السیر»، ملاقات كرده و خواندمیر او را زبده‏ى اعیان شناخته و به حسن كردار و لطف گفتار ستوده است. او در كتابت بخصوص ...

محمد خندان

(س دهم ق)، خطاط و شاعر. وى از نستعلیق نویسان مقرر خراسان و از جمله شاگردان طراز اول سلطانعلى مشهدى است. گویند تمام مدت عمر را در هرات و از اوان جوانى در خدمت امیرعلیشیر نوایى گذرانیده است. از فرط انبساط وى را خندان لقب داده بودند. خندان كتابت را خوش مى‏نوشت ولى در قطعه‏نویسى مسلطتر بود و از آثار رنگه‏ى ...

محمد تربتی

(س دهم ق)، خطاط. از شاگردان شاه محمد نیشابورى بود و رتبه‏اش به دورى هروى نزدیك است. وى در مشهد مدفون است. در «مناقب هنروران» نام وى سلطان محمود تربتى آمده كه با فهرست آخر كتاب همخوانى ندارد. ...

محمد تایبادی

(س یازدهم ق)، خطاط. از كاتبان گمنام است. از آثار وى: یك نسخ «دیوان» سلمان ساوجى، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «تمت الكتاب... تحریرا فى تاریخ غره‏ى شهر رجب المرجب سنه‏ى 1065، كتبه المذنب سلطان محمد تایبادى». ...

سلطان بانو صفوی

(س دهم ق)، خطاط. او خط را نزد دوست محمد هروى فراگرفت. در اصفهان درگذشت و جنازه وى پس از وفات، در مقبره شاه علاءالدین محمد به عنوان امانت سپرده شد و سپس در سال 1013 ق در اعتاب مقدس دفن شد. از آثار وى: قطعه‏اى از مرقع بهرام میرزا، به قلم نیم دو دانگ متوسط، با رقم: «كتبته سلطان بنت اسمعیل الحسینى الصفوى».[1] قرن ...

محمدعلی سلطان الکتاب نایینی

(ز 1308 ق)، خطاط.از آثار وى: یك تصدیق خط آقا ابراهیم قمى در پشت قرآن، به خط رقاع كتابت جلى عالى، با رقم: «سلطان الكتاب 1306» و تصدیق مورخ 1308 ق؛ یك تصدیق خط آقا ابراهیم قمى در پشت قرآن به خط رقاع كتابت خفى عالى، با رقم: «العبد الاقل الاثم محمدعلى بن حسن على النائینى سنه 1308». ...

محمدعلی سلطان الکتاب اصفهانی

(س سیزدهم و چهاردهم ق)، خطاط. از آثار او: قرآن وزیرى جلد روغنى، دو صفحه‏ى اول و آخر مذهب، دو صفحه‏ى افتتاح متن و حاشیه مرصع، به خط نسخ و رقاع كتابت خفى عالى، با رقم: «... بید الاقل محمدعلى الاصفهانى فى سنه 1289 من الهجره النبویه»؛ سوره‏ى یس و ادعیه، جلد روغنى مذهب مزین، به خط نسخ و رقاع كتابت خوش، با ...

سلطان قاجار

(س سیزدهم ق)، خطاط و شاعر. متخلص به سلطان. وى خواهر محمود میرزا، مولف «سفینه المحمود»، است كه نزد برادر خود تعلیم و تربیت یافته و با عروض و نجوم و انشا آشنا شده و خط شكسته را نیز فراگرفته است. سلطان قاجار به دستور پدرش به ازدواج محمدخان، پسر مهدیقلى خان بیگلر بیگى، درآمد ولى در جوانى درگذشت. دفترى حدود ...

سلطانعلی مشهدی

(926 -841 ق)، خطاط و شاعر. ملقب به قبله الكتاب و سلطان الخطاطین. در میان خوشنویسان نستعلیق، هیچ یك به اندازه‏ى سلطانعلى مشهدى، در دروه‏ى زندگى خود، شهرت كسب نكرده است. پدر و مادر وى ساكن شهر مشهد بودند و او در هفت سالگى یتیم مانده و در حمایت و دامان تربیت مادر خود روزگار گذرانیده است. سلطانعلى از طفولیت ...

سلطانعلی قاینی

(وف 914 ق)، خطاط و شاعر. او شاگرد اظهر تبریزى و معاصر و قرین سلطانعلى مشهدى بود كه ابتدا در تبریز كاتب دربار سلطان یعقوب، فرزند اوزون حسن آق‏قوینلو، بوده و به همین مناسبت یعقوبى رقم مى‏كرده است. پس از مرگ او در دربار رستم، نوه‏ى سلطان یعقوب، كتابت مى‏نموده و نام وى رستمى رقم مى‏زده است. از تبریز سفرى ...

سلطانعلی شیرازی

(ز 903 ق)، خطاط. از كاتبان گمنام و معاصر سلطان على مشهدى بود. به خط وى یك نسخه «مفاتیح الاعجاز» لاهیجى، در كتابخانه‏ى واتیكان ایتالیاست، كه به قلم كتابت متوسط نوشته، با تاریخ سال 903. ...

سلطانعلی سبز مشهدیس

(س دهم ق)، خطاط. نام وى را سبزعلى نیز ضبط كرده‏اند. او از كاتبان كتابخانه‏ى امیرعلیشیر بوده و یكى از مشاهیر خطاطان دربار سلطان حسین بایقرا معرفى شده است. از شاگردان بى‏واسطه‏ى سلطانعلى مشهدى است و نستعلیق را به غایت صاف و بر اصول مى‏نوشت. ...

سلطانعلی خوارزمی

(وف 919 ق)، خطاط. از سلسله‏ى نقشبندیه بود. وى در زمان سلطان سلیم اول به استانبول رفت و در جوار مزار ابوایوب انصارى مسكن گزید و وظیفه‏خوار سلطان شد. سلطانعلى از شاگردان عبدالرحیم انیسى بود. از آثار وى: قطعه‏اى به قلم نیم دو دانگ و كتابت خفى خوش، با رقم: «كتبه العبد المذنب سلطانعلى الكاتب غفراللَّه ذنوبه». ...

سلطانعلی اوبهی

(ز 950 ق)، خطاط و شاعر.از مردم اوبه، از توابع هرات بود. ظاهرا در فتنه‏ى هرات و غلبه‏ى صفویه، به ماوراءالنهر رفته و در بخارا زیسته است. وى از مریدان خواجه عبیداللَّه احرار به شمار مى‏رفت و با سلطانعلى مشهدى معاصر و معارض بود. اوبهى شاعرى خوش طبع بوده و رساله‏اى در مصافحه نوشته و قطعه و رباعى را خوب مى‏سروده ...