خط
ابراهیم ساکت نیریزی

(وف 1334 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به ساكت و ادیب اصلش از نیریز بود. با فرصت شیرازى همعصر و مانوس بود. و مدح وى را مى‏گفته. خط نسخ را نیكو مى‏نوشت. اشعار بسیار به عربى و فارسى سروده است. ...

غلامرضا ساکت شیرازی

(ز 1313 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به ساكت. مشهور به میرزا كوچك. او ساكن شیراز بود و در آنجا شغل بزازى داشت. میرزا غلامرضا خط نستعلیق را با سبك مخصوصى مى‏نگاشت و شعر را نیز خوب مى‏سرود. سال وفات وى به دست نیامده است. از اوست: در فصل بهار با یكى حور سرشت یك شیشه‏ى مى به طرف جوى و لب كشت بهتر بود از كوثر ...

عبدالرحیم ساغر تبریزی

(س دوازدهم ق)، شاعر و خطاط. پدرش كلانتر سراب و گرمرود بود. ساغر تحصیلات ادبى و عربى را در تبریز گذرانید و استاد فن شد. وى خط شكسته را خوش مى‏نوشت و شعر نیز مى‏سرود. ...

علی ساعاتی

(؟)، خطاط. از آثار وى: دو صفحه از مرقع، به خط ریحان دو دانگ كتیبه‏ى عالى، با رقم: «خط ابونا و استادنا كاتب على ابن‏مزید المشتهر بالساعاتى»، در دانشگاه استانبول. ...

زین العابدین حسینی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. از آثار او: یك صفحه از مرقع كوفى سه دانگ و غبار خوش، به خط نسخ كتابت خوش و نستعلیق كتابت متوسط و رقاع كتابت جلى خوش، با رقم: «كتبه العبد... زین‏العابدین الحسینى غفراللَّه له» (قرن 11 -10). ...

زین العابدین جرجانی

(س هشتم ق)، خطاط. از آثار وى: دو صفحه از مرقع بایقرا- طهماسب اویغورى، به قلم سه دانگ و كتابت زیبا و به خط رقاع كتابت جلى و نسخ كتابت خفى عالى، با رقم: «مشقه العبد الضعیف... زین‏العابدین بن سلطان بخت الحسینى الجرجانى... (قرن 8)«. ...

زینا شیرازی

(ز 1021 ق)، خطاط. از آثار او: «شرح اشعار» انورى، جلد روغنى و مذهب، به خط نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «تمام شد شرح مقطعات بمباركى و فرخى. قد وقع الفراغ من استنساخه وقت الضحى یوم السبت ثامن عشر رمضان المبارك سنه احدى و شعرین و الف. اقل خلق‏اللَّه زیناء الشیرازى سنه‏ى 1021». ...

ابوحنیفه عبدالرحمان زوزنی

(وف 455)، خطاط، محدث و دانشمند. وى در اكثر علوم متداوله‏ى زمان خود استاد بود، خصوصا در سرعت قلم و خوبى خط نسخ، ید بیضا داشت. چنان كه در اوقات زندگى خود چهارصد قرآن هر یكى به اجرت پنجاه دینار با خط خودش به یادگار گذاشت. زوزنى در هنگام سفر حج درگذشت. ...

عبدالحسین زرین قلم خوانساری

(س سیزدهم ق)، خطاط. از خوشنویسان دوره‏ى ناصرالدین‏شاه قاجار بود. كتیبه‏ى سر در ورودى صحن و كتیبه‏ى پیشانى ایوان شمالى مزار حضرت عبدالعظیم در شهر رى، به خط وى است كه به قلم پنج دانگ كتیبه‏ى خوش نوشته و رقم «... السلطان ناصرالدین‏شاه قاجار...كتبه عبدالحسین الخوانسارى زرین قلم» دارد. ...

مبارک شاه زرین قلم

(س هشتم ق)، خطاط. ملقب به زرین قلم. او از مردم تبریز و معاصر مبارك شاه دمشقى سیوفى و از شاگردان یاقوت مستعصمى بود. وقتى كه سلطان اویس جلایر در نجف، بر مزار حضرت على (ع) عمارتى بنا كرد، به جهت خوابى كه از حضرت دید، به مبارك شاه زرین قلم سفارش فرمود كتابت كتیبه‏ى عمارت را به عهده بگیرد. از آثار او: چهار ...

حسن زرین قلم

(س سیزدهم و چهاردهم ق)، خطاط، نقاش و شاعر. خوشنویس تصویرگر بود كه به هفت قلم خط و كتابت طغراهاى تزیینى تسلط كامل داشت. او در ابتكار و تلفیق خطوط مهارت داشت و در بطن آنها تصاویر مذهبى به وجود مى‏آورد آثار نقاشیخط وى بین رجال و اعیان آن دوره بسیار دیده شده است. زرین قلم شعر نیز مى‏سرود. از آثار او: مرقعى ...

حسام الدین زرین قلم

(س دهم ق)، خطاط. به خط وى، یك قطعه از مرقع نسخ كتابت خفى خوش در موزه‏ى اسلامى ترك موجود است و رقم «نمقه الفقیر حسام‏الدین زرین قلم فى سنه 995» دارد. ...

حسن زرین خط

(تو 1273 ش)، خطاط. از خطاطان معروف معاصر است. وى در مكتب خانه‏هاى زمان قدیم به تصحیل انشاء و خط و معلومان پرداخت و چون در خوشنویس مستعد بود، در همان مكتب خانه به تعلیم خط مشغول شد. به دلایل اختلافاتى كه بین وى و استادش روى داد، تعلیم خط را رها كرد، تا این كه پس از چند سال به نزد استاد عمادالكتاب مى‏رود ...

محمدهاشم زرگر اصفهانی

(س دوازدهم و سیزدهم ق)، خطاط. معروف به زرگر. وى پدر میرزا محمدعلى محرم و جد میرزا عبدالوهاب محرم یزدى، شاعر دوره‏ى ناصرى، است. زرگر از استادان مسلم خط نسخ است كه در زمان خود، در سراسر كشورهاى اسلامى شهرت داشت و حتى در خوشنویسى ممدوح شاعران عصر بود. او را در خط نسخ ردیف عبدالمجید درویش در خط شكسته نهاده‏اند. ...

ابوطالب زاهدی گیلانی

(1127 -1058 ق)، مفسر، عالم دینى، ریاضیدان، شاعر و خطاط. در لاهیجان متولد شد. علوم عربى و سطح را در همان شهر نزد شیخ‏الاسلام ملا حسن لاهیجى خواند. در بیست سالگى به اصفهان رفت و ریاضى را نزد ملا رفیع یزدى و سایر علوم متداول را از اكابر علماى آن شهر همچون آقا حسین خوانسارى فراگرفت و به مراتب عالیه‏ى علمى ...

عزیزاللَّه زاهدی

(س نهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به عزیز. وى در سال 810 ق سفرى به هرات رفت و در آنجا ده سال رنج تحصیل كشید و بعد به خدمت میرزا بایسنقر، پسر شاهرخ، راه یافت و «روضه العاشقین» را به نام او به سال 820 ق به نظم درآورد، این مثنوى در هزار بیت و در شماره ده نامه‏هایى است كه در قر هشتم و نهم بارها ساخته شد و تفاوتش ...

احمد زاهد

(تو 1293 ش)، شاعر، نویسنده و خطاط. در شیراز به دنیا آمد. در سال 1315 ش از دانشسراى مقدماتى شیراز دیپلم گرفت و مدتى به تدریس پرداخت و براى ادامه تحصیل به تهران آمد و از دانشكده ادبیات و دانشسراى عالى به اخذ دانشنامه لیسانس در رشته‏ى زبان فرانسه نایل آمد. در سال 1342 ش به درخواست خود بازنشسته شد و به تأسیس ...

جعفر ریاض همدانی

(وف 1268 ق)، خطاط، شاعر و نویسنده. وى در همدان متولد شد. نزد ابوالقاسم ذوالریاستین تحصیل كرد و بعد از مرگ استادش به تهران سفر نمود بعد از مدتى در انزوا زیستن، امیركبیر او را شناخت و بركشید. بعد از مرگ امیركبیر مریض شد و در سن جوانى درگذشت. ریاض از شاعران و نثرنویسان عهد محمدشاه و ناصرالدین‏شاه بود. وى ...

روزبه کاتب شیرازی

(ز 1011 ق)، خطاط. از خوشنویسان شیراز بود. از آثار وى: یك نسخه «اسكندرنامه» نظامى، به قلم كتابت خفى خوش و با رقم: «تمت الكتاب... على ید الفقیر الحقیر روزبه الكاتب الشیرازى... سنه‏ى احدى عشر و الف...». وى ممكن است همان روزبهان باشد كه سپهر نام او را آورده و سهوا به جاى «روزبه» «روز بهان» ضبط كرده است. ...

علی روحانی وصال شیرازی

(1332 -1257 ش)، خطاط، نقاش و شاعر. وى نواده‏ى وصال شیرازى است كه در شیراز به دنیا آمد و در همان جا به كسب علوم قدیمى پرداخت و در فنون ادب مهارت پیدا كرد. او غیر از شاعرى در نوشتن خطوط شكسته و نسخ و نستعلیق استاد، و در فن نقاشى از مهارت كافى برخوردار بود. دوبار در سالهاى 1288 و 1297 ش به هندوستان سفر ...