خط
سلطانعلی آق قوینلو

(س نهم ق)، خطاط و شاعر. از نوادگان اوزون حسن پادشاه بود. وى در نه سالگى از خوشنویسان نامى فارس بوده و علاوه بر خوشنویسى، شعر نیز مى‏سروده است. از آثار او ابیاتى است كه در عمارت تخت جمشید بر سنگ نقش شده است، با رقم: «و كان ذالك فى تاریخ احدى و ثمانین و ثمانمائه». ...

حمید

(ز 1276 ق)، خطاط. از آثار وى: مرقعى به قلم چهار دانگ تا دو دانگ متوسط كه چنین رقم دارد: «مشقه سلطان حمید بن نصره‏الدوله، فى شهر رجب سنه‏ى 1276»، در كتابخانه‏ى سلطنتى. ...

سلطان احمد جلایر

(813 -784 ق)، نقاش، مذهب، خطاط، موسیقیدان و شاعر. وى نزد پدر تعلیم دید و در خط نستعلیق دست داشت. در زمان پادشاهى او نقاشى مینیاتور به پایه‏هاى والاترى از ترقى رسید و نگارگران چیره‏دستى بوجود آمدند. سلطان احمد خود به عربى و فارسى شعر مى‏سرود و در تصویر و تذهیب و خاتم‏بندى و موسیقى بى‏مانند بود و شش قلم ...

ابراهیم گورکانی

(838 -812 ق)، خطاط، نقاش و شاعر. او برادر بایسنقر میرزا و از هنرمندان و هنرپروران عصر خود محسوب مى‏شد. در هفت سالگى به فرمانروایى فارس منصوب شد، و در آنجا پیر محمد شیرازى خط آموخت. در فن شعر و حسن خط و هنرهاى متعلق به خط رتبه‏اى بلند داشت. وى از خطوط یاقوت مشق مى‏كرد و خطش بسیار شبیه خط او بود و تمیز ...

سکوتی اصفهانی

(وف ح 1048 ق)، شاعر و خطاط. از صاحب طبعان زمان بود و در حسن خط بر خوشنویسان عصر امتیاز داشت و سالها در دكن اقامت داشت. از اوست: آلوده به خونم چه كنى تیغ نگاهت ما را غم سر نیست ولیكن غم تیغ است ...

موتمن الملک سعید انصاری گرمرودی

(1301 -1231 ق)، خطاط، ادیب و شاعر. وى خود را از اولاد خواجه عبداللَّه انصارى مى‏دانست و در انشاء و حسن خط و احاطه بر اشعار عربى و فارسى در عهد خود كم‏نظیر بوده است. نستعلیق و شكسته را استوار و درست مى‏نوشت. سعید خان به خاطر دیدارى كه با میرزا محمدتقى خان امیركبیر كرد و میرزا محمدتقى خان حسن خطش را دید، ...

محمد سعید سعیدای گیلانی

(س یازدهم ق)، حكاك، خطاط و شاعر. معروف به سعیدا و بى‏بدل خان. او از خاندان بازرگانان و متمكن بود. در فن نقاشى و طراحى، طلا و نقره و جواهرشناسى عدیل نداشت. شعر و بخصوص ماده‏ى تاریخ را بسیار خوب مى‏گفت. سعیدا در زمان جهانگیر پادشاه به هند رفت و به داروغگى زرگرخانه‏ى شاهى منصوب شد و در عهد شاه جهان نیز ...

سعدالدین کازرونی

(ز 889 ق)، خطاط. از آثار او: یك نسخه «ترجمه‏ى تاریخ طبرى»، به قطع خشتى كاغذ اصفهانى، مجدول و مذهب، با جلد تیماج تریاكى، به خط نسخ تحریر خفى متوسط، با رقم: «فى تاریخ غره‏ى رجب المرجب سنه تسع و ثمانین و ثمانمائه الهجریه... سعدالدین بن تاج‏الدین بن على بن محمد بن نجیب كازرونى...» (889). ...

محمد باقر سروش اصفهانی

(وف 1205 ق)، شاعر و خطاط. اهل اصفهان بود. از شاگردان درویش عبدالمجید شكسته‏نویس. سروش خط شكتسه خوش مى‏نوشت در تخت فولاد اصفهان دفن است. از اوست: با تو گویم شمه‏یى از سرگذشت بى تو آب دیده‏ام از سر گذشت ...

سرور

(ز 1091 ق)، خطاط. از آثار او: یك نسخه «تفسیر آصفى»، به قطع وزیرى با كاغذ دولت‏آبادى، به خط نسخ تحریر خفى متوسط، با رقم: «كتبه العبد سرور بن عبداللَّه، فى شهر محرم‏الحرام سنه احدى و تسعین بعد الالف» (1091). ...

یعقوب بن حسن سراج حسنی

(س نهم ق)، خطاط. از كاتبان خوشنویس عصرخود بود كه اقلام شش‏گانه را استادانه و نستعلیق را خوش مى‏نوشت. از آثار وى: یك نسخه «ظفرنامه‏ى» تیمورى شرف‏الدین على یزدى، به قلم كتابت جلى و عنوان آن ثلث و رقاع عالى، با رقم: «... یعقوب حسن الملقب به سراج الحسنى القطانى... لسنه رابعین و ثمانمائه هجریه...». ...

احمد سراج ایزدی

(ز 902 ق)، خطاط. از آثار او: قرآن نیم ربعى، نسخ كتابت خفى یاقوتى و سر سروه‏ها به خط رقاع نیم دو دانگ خوش بلكه عالى با رقم: «خدم بكتابه هذ المصحف المجید اقل عباداللَّه الغنى احم ایزدى الملقب بسراج عفااللَّه عنه فى شهور سنه اثنین و تسعمائه» (902). ...

ابولیث محمد ستاران

(س نهم ق)، خطاط. معروف به ابولیث ستاران. از خوشنویسان گمنام است. از آثار وى نسخه‏اى است از «فعلت فلاتلم فى الهئیه» در كتابخانه‏ى مجلس شوراى ملى، به قلم كتابت خوش كه چندین رقم دارد: «خدم بكتابه... محمد بن عبداللَّه، المدعو بابى اللیث الستاران... سنه ست عشرین و ثمانمائه هجریه...». این نسخه‏ى نفیس كه مورد ...

حمیده سپهری

(تو 1295 ق)، شاعر، خطاط و نقاش. در خانواده‏اى دربارى و روشنفكر تربیت شد. او همسر ملك‏المورخین، پسر ارشد محمدتقى لسان‏الملك سپهر، نویسنده‏ى «مرآت الوقایع مظفرى» و «ناسخ التواریخ» بود. از روزگار كوكى هوش و حافظه‏ى نیرومندى داشته و تاریخ، ادبیات، خط و نقاشى را نزد همسر خود فراگرفت. وى همدوره‏ى پروین اعتصامى ...

محمدحسن سبحانی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از آثار وى: بیاض ادعیه‏ى كوچك جلد روغنى مذهب، نسخ كتابت خفى خوش (به شیوه‏ى آقا زین‏العابدین قزوینى)، با رقم: «حسب الاشاره‏ى... اعتمادالدوله... سمت تحریر پذیرفت و انا العبد... محمدحسن الكاتب السبحانى 1273». ...

سایلی عراقی

(س نهم ق)، شاعر، خطاط و موسیقیدان. در «مجالس النفائس» درباره‏ى وى چنین آمده: «از مردم نیك ملك عراق است، و در خراسان فضایل بسیار كسب كرد. اول به شعر مشغول گردید و آخر به معما و خط كوشید و اكثر سازها را خوب نواخت و در موسیقى كارهاى نیك ساخت، هم سلامت نفس دارد و هم استقامت طبع». ...

سایر مشهدی

(س یازدهم ق)، شاعر و خطاط. ملقب به سایرا. اصلا مشهدى و ساكن اصفهان بود. وى از اساتید شعراى معروف عهد شاه سلیمان صفوى است كه خط نستعلیق را خوب مى‏نوشته و اكثر اوقات خود را به كتابت مى‏گذرانیده است. از او «دیوان» شعرى بر جاى مانده كه به خط خود نوشته است. ...

ابونصر سام میرزای صفوی

(975/974 -923 ق)، تذكره‏نویس، خطاط و شاعر، متخلص به سامى. وى در مراغه متولد شد دومین فرزند شاه اسماعیل و برادر شاه طهماسب بود. در زمان پدر نخست حكمران گیلان و سپس حكمران خراسان شد و در هرات استقرار یافت اما چندى پس از مرگ شاه اسماعیل معزول شد و بر شاه طهماسب طغیان كرد و در جنگى در قندهار شكست خورد و ...

سالک

(ز 899 ق)، خطاط. از آثار وى یك نسخه «شاهنامه‏ى» فردوسى است در دانشگاه استانبول كه به دستور سلطان میرزا على نوشته و تاریخ 899 ق دارد. این سلطان على میزا، فرزند سلطان محمود میرزا، حكمران حصار در اواخر دوره‏ى تیموریان است. ...

محمدحسین سالک اصفهانی

(ز 1280 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به سالك. شهرت او بیشتر به سبب خط نسخ اوست كه كمال تعریف دارد، و مردم او را میرزا محمدحسین خوشنویس مى‏گفتند. مولف «حدیقه الشعراء» آورده كه: «در سال 1280 در زمره‏ى احیا و از جمله معمرین بود». از آثار او: ادعیه‏ى نیم ربعى، جلد روغنى،: سرلوح مرصع، دو صفحه‏ى اول متن و حاشیه ...