(287 -206 ق)، حافظ، محدث، فقیه و قاضى. معروف به ابن ابىعاصم. ظاهرى مذهب بود و قیاس به كار نمىبرد. وى از مشاهیر محدثین بود كه به دنبال حدیث در كوفه و بصره و بغداد و دمشق و مصر حجاز از محدثین بسیارى چون جد مادرىاش، موسى بن اسماعیل، و ابوولید طیالسى و ابوعمر حوضى و شیبان بن فرخ و ابراهیم بن محمد شافعى ...
(وف 933 ق)، عالم امامى، محدث، فقیه و زاهد. اخلاقى پسندیده داشت و بسیار اهل عبادت بود و بر مستحبات مواظبت مىنمود بطورى كه او را مستجاب الدعوه مىدانستند. نزد پدرش فقه آموخت و از محقق كركى با اجازه حدیث روایت مىكرد. شیخ یونس مفتى اصفهان و شیخ یحى بن حسین از شاگردان وى مىباشند. در سنى متجاوز از هشتاد ...
(وف بعد از 873 ق)، فقیه و شاعر امامى. نسبتش به صیمر نزدیك خوزستان مىرسد. او پدر حسین صیمرى محدث است. با محقق كركى معاصر و از تلامذهى ابوالعباس احمد بن فهد حلى، صاحب «عده الداعى» بوده و از وى روایت كرده است. شیخ سلیمان بحرانى او را با صفت فقیه علامه توصیف نموده است. از آثارش: «غایه المرام فى شرح مختصر ...
(436 -351 ق)، محدث، قاضى و فقیه حنفى. اصلش از صیمر خوزستان و شیخ حنفیه در بغداد بود. مدتى قضاوت مدائن و در پایان قضاوت كرخ را بر عهده داشت. از ابنشاهین و هلال بن محمد و ابوبكر مفید جرجرائى و ابوالفضل زهرى و ابوبكر بن شاذان و ابوحفص كتانى و ابوعبیدالله مرزبانى و عیسى بن على بن عیسى وزیر حدیث روایت كرده ...
(وف 415 ق)، فقیه، مسند و ادیب. از نوادگان شاذان نیشابورى است. از ابوالعباس اصم و ابوعبدالله بن اخرم و ابوبكر صبغى حدیث شنید. بیهقى و رییس ابوعبدالله قاسم بن فضل ثقفى و على بن احمد موذن از وى حدیث روایت كردهاند. ...
(س پنجم ق)، فقیه و عالم امامى. فقیهى موجه و متدین از شهرهاى دیلم بود. وى از شاگردان نجاشى و شیخ طوسى (م 460 ق) و سید مرتضى و دیگر بزرگان بود. شیخ منتجبالدین از طریق پدر و جدش از وى روایت كرده است. رجالنویسان در اسم و كنیه و اسم پدر و اسم جد او اختلاف نظر دارند. از آثارش: «اصباح الشیعه بمصباح الشریعه»؛ ...
(وف 489 / 484 ق)، متكلم، واعظ و فقیه حنفى معتزلى. از اهالى نیشابور بود. با سلطان طغرل بیگ به بغداد رفت، سپس به نیشابور بازگشت و به زهد و سلوك روى آورد و از دیدار سلاطین روى برتابید. روزى ملك شاه سلجوقى در مسجد جامع نیشابور او را دید و از او به علت عدم رفتوآمد به دربار گله كرد. صندلى در جواب گفت: عرض ...
(وف 539 ق)، فقیه، مفسر، نحوى و لغوى. ادبیات را نزد شیخ ابوعلى ضریر نیشابورى آموخت و فقه را در خوارزم نزد ابوعبدالله وبرى فراگرفت. آنگاه به بخارا رفت و فقه خویش را در محضر فقهاى آن دیار تكمیل نمود. سپس به جرحانیه (خوارزم) بازگشت و سرانجام در قریهى مذانه از قراى خوارزم سكنى گزید و عهدهدار امور مذهبىآنجا ...
(1370 -1283 ق)، عالم دینى و فقیه. معروف به محرر. چون در نجف اشراف از خواص آیتالله آقا سید محمد كاظم یزدى بود و محرر ایشان، مشهور به محرر شد. سید مهدى بحرانى وى را از مشایخ خود شمرده و یادآور شده كه صفوى از سید میرزا محمد هاشم چهار سوقى روایت كرده است. وى در صحن «جامع الرسائل العملیه» است كه فتاواى علامه ...
(ح 1290- ح 1360 ق)، عالم دینى و فقیه. با بیست و نه واسطه نسبش به امام زینالعابدین (ع) مىرسد. در خوانسار به دنیا آمد. نزد علامه شیخ میرزا حسین خوانسارى علوم ادبى و متون فقهى را تكمیل كرد. پس از آن به اصفهان رفت و سطوح عالى را نزد علماى آن شهر خواند و دروس خارج فقه و اصول را خدمت آیتالله هاشم چهارسوقى ...
(1339 / 1337 -1278 ق)، عالم امامى، فقیه اصولى، ادیب و شاعر، متخلص به صفا. پدرش ملاباشى آذربایجان بود. وى در تبریز به دنیا آمد. به تحصیل مقدمات و صرف و نحو و معانى و بیان و بدیع و عروض و قافیه و تجوید و قرائت و حساب و نجوم نزد آقا میر على زنوزى پرداخت. سپس فقه و اصول را فرا گرفت. استادان وى در فقه و اصول ...
(وف 468 ق)، محدث و فقیه شافعى. وى مفتى نیشابور بود. از ابونعیم اسفراینى مهارجانى و ابوالحسن علوى و ابوعبدالله حاكم نیشابورى حدیث شنید. به گفته ابوسعد سمعانى، نزد ابومحمد جوینى فقه آموخت و چون جوینى به حج رفت در حلقه درس جانشین او گشت. ابوعاصم عبادى دقتنظر صفار را در فتوا ستوده است. زاهر شحامى و وجیه ...
(وف 290 ق)، فقیه، محدث و عالم امامى. وى از بزرگان علماء و ثقات محدثین امامیه قم و از مشایخ روایت صدوق، ابنبابویه قمى، بود. حضور حضرت امام حسن عسكرى (ع) را درك كرده و از آن حضرت روایت نموده است. گفتهاند كه او بسیار جلیلالقدر و داراى كمترین لغزش در نقل روایات بوده است. راوى جمیع كتب و روایات او شاگردش، ...
(ز 405 ق)، فقیه، ادیب و شاعر. اهل بخارا بود. او در ادبیات عرب، در شناخت نكات و دقائق آن، و همچنین در فقه و حدیث یگانهى زمان خود بود. ابوسعد سمعانى در «تاریخ مرو» و حاكم نیشابورى در «تاریخ نیشابور» و خطیب بغدادى در «تاریخ بغداد» به شرح حال او پرداختهاند. او احادیث بسیارى در انواع علوم فراگرفت و در 405 ...
(534 -460 ق)، زاهد، متكلم و فقیه حنفى. معروف به زاهد صفار. وى در خردهگیرى به پادشاهان دلیر بود. به همین دلیل به فرمان سلطان سنجر از بخارا به مرو تبعید شد. اما مجددا به بخارا بازگشت. از آثارش: كتاب «السنه و الجماعه»؛ «صك الجنه»، به فارسى؛ «تخلیص الزاهد»؛ «تخلیص الادله لقواعد التوحید». ...
(650 -577 ق)، فقیه حنفى، محدث، نحوى و لغوى. اصل وى از صغان یا چغان مرو از ولایات ماوراءالنهر است كه در لاهور به دنیا آمد و در غزنه نشوونما یافت.به بغداد رفت و سفرى به یمن نمود و سرانجام تا پایان عمر در بغداد ماندگار شد. او در مكه از ابوالفتوح نصر بن صحرى و در یمن از قاضى خلف حسنآبادى و در بغداد از سعید ...
(وف 404 / 387 ق)، محدث، فقیه، متكلم و ادیب شافعى. مفتى نیشابور بود و پدرش نیز قبل از او این سمت را داشت. علم و فضل و دیانت او را ستودهاند و گفتهاند كه مرجع فقهاى نیشابور بود. فقه را از پدرش، ابوسهل محمد بن سلیمان،و حدیث را از ابوالعباس اصم و ابوعلى رفاء آموخت. سپس مجلس درس آراست. در مجلس او افزون بر ...
(وف 337 ق)، حافظ، محدث، فقیه و لغوى. پدرانش حنفى و خود شافعى و مذهب بود و از بزرگان آنها. از یحیى بن محمد ذهلى و على بن حسن دارابجردى و محمد بن عبدالوهاب فراء و محمد بن ایوب رازى و عبدالله بن احمد بن حنبل و همطبقهى آنان حدیث شنید. او در نیشابور به تدریس فقه و حدیث مشغول بود. برادرزادهاش،ابوسهل صعلوكى، ...
(369 -296 ق)، فقه شافعى، مفسر، ادیب، نحوى، صوفى و شاعر. شیخ خراسان در زمان خود بود. در اصفهان به دنیا آمد. وى به بصره رفت و چندین سال در آن شهر تدریس نمود و چند سال نیز در اصفهان اقامت داشت. سرانجام در 337 ق به نیشابور آمد و سپس خانوادهى خود را به آنجا منتقل كرد. او بیش از سى سال كرسى درس و فتوى نیشابور ...
(وف 399 ق)، حافظ، محدث و فقیه. معروف به ابن ابىعمران. وى شیخالحرم و مجاور مكه بود. از كسانى همچون خیثمه بن سلیمان اطرابلسى و محمد بن احمد محبوبى مروزى و احمد بن بندار و دعجل سچزى و ابوالقاسم طبرانى و دیگران حدیث شنید. او حدیث بسیارى در مكه روایت كرد. ابویعقوب قراب و ابونعیم اصفهانى و على بن محمد حنائى ...