فقه-اصول فقه
منتخب ‏الدین ابوالفتوح اسعد عجلی اصفهانی

(600 -515 ق)، زاهد، واعظ و فقیه شافعى. در اصفهان به دنیا آمد و همان جا نشوونما یافت و تا پایان عمر در آنجا باقى ماند. از فاطمه جوزدانیه «معجم صغیر» و «معجم كبیر» را استماع كرد و نیز از اسماعیل بن محمد حافظ و غانم بن احمد و ابن‏بطى و گروهى دیگر حدیث شنید. ابونزار ربیعه یمنى و حافظ ضیاء و ابن‏خلیل از وى ...

ابویحیی سهل عتکی نیشابوری

(وف 267 ق)، قاضى، محدث و فقیه حنفى. شیخ اهل رأى در خراسان و قاضى هرات بود، و مدتى نیز قاضى طرسوس. در طلب حدیث سفرها نمود و از یزید بن‏هارون و شبابه بن سوار و جعفر بن عون و عبدالرحمان بن قیس و واقدى و عبیدالله بن موسى و عده‏اى دیگر بن محمد بن سفیان فقیه و محمد بن سلیمان بن فارس و احمد بن شعیب فقیه و محمد ...

زین ‏الدین أبونصر أبوالقاسم احمد عتابی بخاری

(وف 586 ق)، مفسر و فقیه حنفى. اهل عتاب بخارا بود و در همان جا نیز وفات یافت. عتابى از بزرگان حنفیه بود كه داراى تصنیفات و آثار چندى است. از آثارش: «جوامع الفقه»، معروف به «الفتاوى العتابیه»، در چهار مجلد؛ «تفسیر القرآن» یا «تفسیر العتابى»؛ شرح «الجامع الكبیر» و شرح «الجامع الصغیر» و شرح «الزیادات» شیبانى، ...

مخلص ‏الدین ابوعبدالله محمد عبشمی ‏اصفهانی

(603 -520 ق)، فقیه، محدث، نحوى و ادیب. معروف به ابن‏فاخر. پدرش او را به مضحر فامطه جوزدانیه برد تا از او حدیث استماع كند. او همچنان از جعفر بن عبدالواحد ثقفى و اسماعیل اخشید و ابن ابى‏ذر صالحانى و اسماعیل مؤذن و زاهر شحامى حدیث شنید. او به مذهب شافعى كاملا آگاه بود و در نحو و حدیث دستى قوى داشت و محتشم ...

برهان الدین عبدالله عبری فرغانی

(وف 743 ق)، متكلم، حكیم، فقیه و قاضى شافعى. در تبریز به دنیا آمد. وى قاضى تبریز بود. چند بار به بغداد سفر كرد و در همان شهر نیز درگذشت. از آثارش شرح اكثر آثار و مصنفات بیضاوى از جمله: «المنهاج الوصول الى علم الاصول» و «الغایه القصوى فى درایه الفتوى» و «المصباح الارواح» و «طوالع الانوار» است. از دیگر ...

ابوالحسن احمد عبدویی نیشابوری

(وف 385 ق)، محدث، فقیه و زاهد. پدر ابوحازم عبدویى است. وى از ابوالعباس سراج و ابن‏خزیمه و حاتم بن محبوب و دیگران حدیث شنید. پسرش ابوحازم و حاكم نیشابورى و ابوسعد كنجرودى و دیگران از وى حدیث روایت مى‏كنند. ...

ابوعاصم محمد عبادی هروی

(458 -375 ق)، محدث، فقیه و قاضى شافعى. در هرات به دنیا آمد. وى از احمد بن محمد بن سهل قراب و دیگران حدیث شنید. از قاضى ابومنصور محمد بن محمد ازدى در هرات و از ابوعمر بسطامى در نیشابور فقه آموخت، تا این كه در فقه پیشگامى صاحب نظر شد. سپس در شهرهاى بسیارى گشت و خلق كثیرى از اساتید و مشایخ را ملاقات كرد ...

قطب ‏الدین ابومنصور مظفر عبادی مروزی

(547 -491 ق)، واعظ، فقیه و محدث. ملقب به امیر و معروف به امیر قطب‏الدین یا قطب عبادى. در روستاى سنج عباد، از قراء مرو، به دنیا آمد و بدین جهت به عبادى مشهور شد. وى از نصرالله خشنامى و عبدالغفار شیروى و عده‏اى دیگر حدیث شنید. او از طرف سلطان سنجر به بغداد رفت و مدت سه سال در جامع قصر و در دارالسلطنه به ...

جمال‏ الدین ابوالفضل عبیدالله عبادی محبوبی بخاری

(وف 630 ق)، فقیه حنفى. شیخ حنفیان در زمان خود بود. وى در نزد علامه عمادالدین عمر بن بكر زرنجرى و فخرالدین حسن بن منصور قاضى‏خان اوزجندى فقه آموخت. او از پدرش، ابراهیم بن احمد، و ابن‏مازه و نیز از فخرالدین حسن بن منصور قاضى‏خان و ابوالمظفر ابن‏سمعانى حدیث شنید. سیف‏الدین سعید بن مطهر باخرزى و شرف‏الدین ...

یحیی عبادی طالقانی

(تو 1295 ش)، عالم دینى و فقیه. در تهران به دنیا آمد و پس از فراگیرى دروس جدید، اقدام به تحصیل علوم عربى و دینى نمود و مقدمات را در تهران فرا گرفت،سپس براى ادامه‏ى تحصیل در 1353 ق به امر پدرش به قم رفت و ادبیات را در خدمت میرزا محمد على ادیب تهرانى و سطوح را در محضر آیت‏الله سید میزرا آقاى ترابى دامغانى ...

شرف الدین جعفر عامل تهرانی

(1297 -1246 ق)، عالم امامى، فقیه، شاعر و ادیب. در نجف به دنیا آمد. در همان جا نشوونما یافت. مبادى و مقدمات را فراگرفت، و در فقه و اصول از محضر شیخ مهدى آل‏كاشف الغطاء استفاده نمود تا از علماى بزرگ گردید، و داماد شیخ اسدالله كاظمى شد. آن‏گاه به تهران آمد و مدتى ماند. سپس به كرمانشاه رفت و در آنجا ساكن ...

عبداللطیف عاملی

(وف 1050 ق)، عالم امامى، فقیه و محقق. بعد از درگذشت پدرش، شیخ على بن احمد، كه از اكابر شاگردان شهید ثانى است، به خلف‏آباد رفت. وى از علماى بزرگ قرن یازدهم و از شاگردان شیخ بهایى و شیخ حسن بن شهید ثانى، صاحب «معالم»، و سید محمد بن على بن حسین عاملى، صاحب «مدارك الاحكام»، و دیگر بزرگان مى‏باشد و از آنها ...

علی ظهیر کازرونی

(611- ح 697 ق)، عالم، فقیه، ریاضیدان، مورخ، لغوى و شاعر. از رجال دوران مغول بود كه در عراق زندگى مى‏كرد. خط نیكویى داشت و متصدى كارهاى بزرگ دولتى بود. كتب بسیارى تألیف و تصنیف كرد كه از آن جمله: «روضه الاریب»، در تاریخ بغداد، در بیست و هفت بخش؛ «كنز الحساب» یا «وكر الحساب»، در حساب؛ «الملاحه فى الفلاحه»؛ ...

ابوسلیمان داوود ظاهری اصفهانی

(ح 270 -201 ق)، فقیه و محدث. ملقب به ظاهرى. پیشواى اهل ظاهر بود و فرقه ظاهریه بدو منسوب است. این گروه چون ظاهر كتاب و سنت را اتخاذ و از هر گونه تأویل و رأى و قیاس پرهیز مى‏كردند به ظاهرى معروف شدند، و داوود بن على اولین كسى بود كه این فكر را علنى كرد. اصل وى از اصفهان بود و اهل كاشان. در كوفه به دنیا ...

ابوبکر محمد ظاهری اصفهانی

(297 -255 ق)، فقیه، محدث، ادیب و شاعر. مذهب ظاهرى بدو و به پدرش منسوب است. پدرش پیشواى دینى بود. اصلش از اصفهان است اما در بغداد به دنیا آمد و در آنجا نشوونما یافت. چون نحیف و رنگ‏پریده بود به او گنجك لندوك مى‏گفتند. ابن‏حزم گوید كه در هفت سالگى قرآن را از بر كرد و در ده سالى قادر به مذاكره‏ى شعر و ادب ...

خلیل ظاهری

(وف 893 -872 ق)، فقیه، مفسر، مورخ، ادیب و شاعر. ملقب به عرس‏الدین و معروف به ابن‏شاهین. پدرش شاهین برده‏ى سلطان ملك ظاهر سیف‏الدین بود، لذا ظاهرى نام گرفت. وى در بیت‏المقدس به دنیا آمد و در قاهره تعلیم یافت. وى در بیت‏المقدس به دنیا آمد و در قاهره تعلیم یافت چون به سن رشد رسید نظارت ضرابخانه‏ى مصر بدو ...

سید عبدالحسین طیب اصفهانی

(تو 1310 ق)، مفسر، فقیه و مدرس. نسب وى به چهل واسطه به امیرالمومنین (ع) مى‏رسد. در اصفهان به دنیا آمد و پس از پرورش در خانواده علم و تقوا و فراگرفتن ادبیات و متون فقه و اصول، از محضر و درس آیت‏الله سید محمد باقر درچه‏اى و آیات دیگر اصفهان استفاده‏ى كامل نمود و سپس به تدریس فقه و اصول و تفسیر قرآن پرداخت ...

ابومحمد عبدالعزیز ضیاءالدین طوسی

(وف 706 ق)، فقیه شافعى. اصل وى از طوس بود و در دمشق ساكن، و هم در این شهر در مدرسه نجیبیه تدریس مى‏نمود و در همین شهر نیز از دنیا رفت و در مقابر صوفیه دفن شد. برزالى و ابن‏حبیب مراتب فضل و دانش وى را ستوده‏اند. از آثارش: «مصابح الحاوى و مفتاح الفتاوى»، كه شرح «الحاوى الصغیر» عبدالغفار قزوینى است، در ...

ابوالفتح محمد شهاب ‏الدین طوسی

(596 -522 ق)، محدث، فقیه و عالم اشعرى شافعى. معروف به شهاب طوسى. از ابوالوقت سجزى حدیث روایت كرده است. سفرى به بغداد كرد و مورد احترام بسیارى قرار گرفت و داماد قاضى القضاه ابوالبركات ابن‏الثقفى شد. آن‏گاه حج به جا آورد در 572 ق به مصر رفت و ابتدا در خانقاه سعید السعداء در قاهره منزل كرد. وى در جامع مصر ...

طوسی، ابونضر، ابونصر محمد

(ح 344 -250 ق)، زاهد، عابد، حافظ، محدث و فقیه شافعى. مفتى خراسان. در طلب حدیث به عراق و شام و مصر و حجاز سفر كرد و از عثمان بن سعید دارمى و حارث بن ابى‏اسامه و اسماعیل قاضى و على بن عبدالعزیز بغوى و فضل بن عبدالله بن خرم یشكرى هروى و احمد بن موسى كوفى حمار و محمد بن عمرو قشمرد حرشى و محمد بن ایوب بن ...