(1158 -110 ق)، فقیه حنفى. معروف به ابوهذیل عنبرى. اصل وى از اصفهان بود و در بصره مقیم. ابونعیم حافظ گوید كه پدر عنبرى، هذیل، والى اصفهان بود. شیخ طوسى او را از اصحاب امام صادق (ع) و ابنداوود او را از اصحاب امام صادق (ع)و امام كاظم (ع) شمردهاند. ذهبى او را برجستهترین شاگرد ابوحنیفه مىداند و مىگوید ...
(517 -427 ق)، فقیه و محدث. پدرش از فضلاى ادبا بود. ابوالحسین بن فاذشاه به وى اجازه داد و عنبرى از او «جزء الزهد» اسد بن موسى و از ابن ریذه «معجم» بزرگ و كوچك طبرانى و ازهارون بن محمد «فضایل القرآن» عبدالرزاق و همچنین «بر الوالدین» ابوالشیخ را شیند. سلفى و ابوموسى مدینى و ابوجعفر محمد بن اسماعیل طرسوسى ...
(489 -398 ق)، فقیه، محدث و زاهد. فقه آموخت و در آن پیشگام بود. سماع حدیث را از 407 ق آغاز كرد. وى از پدرش، از عباس بن فضل نضروى، و على بن ابىطالب خوارزمى و على بن جعفر قهندزى و عبدالرحمان بن محمد دینارى و ضمام بن محمد شعرانى و عدهاى دیگر در هرات و از قاضى ابوبكر حیرى در نیشابور و از ابوعلى بن شاذان ...
(وف 773 ق)، عارف و شاعر، متخلص به عماد. معروف به خواجه عماد فقیه و ملقب به شیخ الاسلام. وى معاصر حافظ و از مداحان آلمظفر و مخصوصا شاه شجاع بود. از جمله آثارش: مثنویهاى: «صحبتنامه»؛ «محبتنامه»؛ «دهنامه»؛ «صفانامه» یا «مونس الابرار»؛ «طریقتنامه». التبه این مثنویها به همراه قطعات، غزلیات و رباعیات ...
(وف 895 / 843 ق)، محدث و فقیه. در علم حدیث و فقه حنفى و شافعى مهارت داشت. سالها در مدرسهى شاهرخمیرزا و مدرسهى سلطانى و خانقا اخلاصیه به تدریس اشتغال داشت. در اواخر عمر به هند رفت و در ولایات سند از دنیا رفت. ابهرى محدثى برجسته بود و كتابهایى در موضوعات مختلف نگاشت. او همچنین بر بسیارى از كتب حواشى ...
(636 -581 ق)، محدث، فقیه و مدرس. در دمشق به دنیا آمد و در مصر نشوونما یافت. وى از اثیر ابن بنان و شهاب غزنوى حدیث شنید. وى بعد از پدرش عهدهدار تدریس در قبه شافعى و مشهد الحسین و مشیخه السعدیه یا مشیخه الشیوخ مصر شد. ...
(س دهم و یازدهم ق)، خطاط، ادیب و فقیه. وى از علوم متداول مانند فقه و حدیث و لغت و تجوید و قرائت و ادب بهرهمند و خطشناسى ماهر بود و همگى خطوط را خوش مىنوشت. در كتابت و انشاء رتبهى اعلى داشت و بعضى از كتابهاى حدیث فقه و ادعیه را به خط خود نشوت و تصحیح و تحشیه كرده است. میرزاعلى بسیارى از فرمانهاى دیوانى ...
(1353 / 1352 -1268 ق)، فقیه، محدث، حكیم، متكلم و شاعر. در هفده سالگى با اجازه حاج ملا هادى سبزوارى در مجلس درس آن حكیم حاضر شد و كتاب «اسفار» را نزد آن استاد تحصیل نمود. آنگاه به عراق رفت و در محضر درس فاضل اردكانى و میرزاى شیرازى حضور یافت. بعد از وفات جلوه چند ماهى در مدرسهى سپهسالار (شهید مطهرى ...
(1381 -1320 ق)، عالم دینى و فقیه. در تبریز به دنیا آمد. پس از خواندن سطوح از محضر آیتالله حاج سید على مولانا و آیتالله حاج میرزا ابوالحسن انگجى استفاده نمود. آنگاه به مشهد رضوى مهاجرت كرد و از محضر آقازاده كفایى و آیتالله آشتیانى بهره برد. پس به انجام وظائف دینى پرداخت، تا در 1381 ق براى معالجه به ...
(وف 401 ق)، مسند، محدث و فقیه. وى رییسالسادات و شیخالاشراف و مسند خراسان زمان خود و سیدى بزرگوار و نیكوكار بود. او برادر بزرگتر ابوعلى محمد بن حسین علوى حسنى نیشابورى است. از محمد بن اسماعیل بن اسحاق مروزى و ابوحامد بن شرقى و برادرش عبدالله بن محمد و همچنین محمد بن عمر بن جمیل و ابونصر محمد بن حمدویه ...
(ز 1107 ق)، فقیه، محدث، مفسر و ریاضیدان. از نوادگان صاحب «معالم» بود كه در كاشان مىزیست. از آثارش كتابى در «فقه استدلالى» است كه در 1107 ق از تألیف آن فراغت یافت. ...
(تو 1312 ق)، عالم امامى. در كربلا به دنیا آمد و در مهد علم و شرافت پرورش یافت. به اتفاق پدرش به ایران آمد و به مشهد رضوى رهسپار شد. مقدمات و مقدارى از سطوح را از محضر معینالغرباء تحصیل نمود و در بعضى از حوزههاى درس خارج آن روز مشهد شركت كرد و در اثر تتبع و جدیت به مقام اجتهاد رسید و از آیتالله سید ...
(563 / 552 -488 ق)، متكلم و فقیه حنفى. معروف به علاء عالم. در اسمند از نواحى سمرقند به دنیا آمد. او از ابنمازه بخارى حدیث روایت كرده و ابوالبركات محمد بن على بن محمد انصارى، قاضى اسیوط، از وى روایت كرده است. اما ابوسعد سمعانى گوید كه چون علاء شربخمر مىكرد. از وى روایت نكردم. علاء از بزرگان فقه حنفى ...
(وف 576 ق)، متلكم و فقیه حنفى. از آثارش: «منهاج التفاوى»، در فقه؛ «الهادى، در علم كلام. ...
(شهادت 997 ق)، عالم، متكلم و فقیه امامى. معروف به شهید ثالث. از علماى عهد شاهطهماسب صفوى بود. وى در شوشتر به دنیا آمد. در جوانى در شیراز به تحصیل علوم عقلى پرداخت، سپس به شامات رفت و در نزد عدهاى از علماء و فقهاى جبلعامل درس خواند تا به مدارج عالى رسید. آنگاه به ایران بازگشت و در خراسان سكنى گزید. ...
(س سیزدهم ق)، عالم، فقیه و محدث. معروف به میرزا عسكرى. از علماى نیك و نیكان صالح بود. در پى دریگرى با حاكم سمنان و اخراجش از شهر، و خوابى كه فتحعلىشاه در این زمینه دید، دستور شاه مسجدى بزرگ، مشهور به مسجد شاه سمنان، به جهت تكریم او ساختند، و تولیت آن را به او و فرزندانش واگذار كردند. وى داراى تألیفات ...
(س چهاردهم ق)، عالم دینى و نویسنده. مشهور به علامهى عسكرى. در سامراء نشوونما یافت و ازین جهت به عسكرى مشهور شد. از مضحر بزرگان سامراء و نجف كسب فیض كرد. سالها به امر آیتالله حكیم در بغداد اقامت و وكالت مطلقه از وى داشت و به انور دینى، اقامه جمعت و تألیف مشغول بود. چندین بار مورد حمله و اعتراض دولت ...
(382 -293 ق)، فقیه، لغوى، نحوى و ادیب. در عسكر مكرم از نواحى اهواز به دنیا آمد. در آنجا نشوونما یافت و سپس به بغداد منتقل شد. او سفرهایى به بصره و اصفهان و دیگر شهرها داشت. از عبدان اهوازى و احمد تسترى و ابوالقاسم بغوى و محمد بن جریر طبرى و ابوبكر بن درید و ابراهیم نفطویه و عباس بن ولید اصفهانى و همبطقهى ...
(349 -269 ق)، قاضى، حافظ، محدث، قارى، مفسر، فقیه و مورخ. از شیوخ خود: پدرش و ابومسلم كجى و محمد بن ایوب بن ضریس رازى و ابوبكر بن ابىعاصم و محمد بن اسد مدینى و حسن سرى و ابراهیم حلوانى و بكر بن سهل دمیاطى و همچنین از شیوخ شهرهاى اصفهان و همدان و بغداد و كوفه و بصره و حرمین و واسط و رى و خوزستان حدیث ...
(526 -435 ق)، محدث و فقیه شافعى. چون پدران وى سازندهى گارى بودند به عجلى مشهور شده است. وى ملازم قاضى حسین بود. در فقه تبحر یافت و از ابومسعود احمد بجلى و سعید بن ابىسعید عیار و قاضى حسین حدیث شنید. ابوسعد سمعانى وى را به زهد و تقوى ستوده است و گوید كه در محضر او احدى قادر به غیبت و پشت سر دیگران صحبت ...