فقه-اصول فقه
ابوبکر محمد طوسی

(وف 570)، محدث و فقیه شافعى. وى از على بن احمد بن اخرم و نصرالله خشنامى و فضل بن عبدالواحد تاجر حدیث شنید. او «چهل حدیث» دارد كه على بن عمر طوسى آن را تخریج كرده است. عثمان بن ابوبكر خبوشانى و محمد بن ابى‏طاهر عطارى و ابوحامد محمد بن محمد سمنانى و حسن بن عبیدالله قشیرى و حره ناز زینب شعریه و دو فرزند ...

ابوجعفر محمد طرسوسی اصفهانی

(595 -502 ق)، مسند، محدث و فقیه حنبلى. وى از ابوعلى حداد و یحیى بن منده و محمد بن طاهر و محمد بن عبدالواحد دقاق و محمود بن اسماعیل اشقر و ابى‏نهشل عبدالصمد عنبرى حدیث شنید. ابوموسى عبدالله بن عبدالغنى و یوسف بن خلیل و گروهى دیگر از وى حدیث روایت كرده‏اند. او به احمد بن ابى‏الخیر اجازه روایت داد. در «العبر»، ...

ابوالحسن علی طرازی بغدادی نیشابوری

(وف 422 ق)، مسند، محدث، فقیه و ادیب حنبلى. مسند خراسان و از بزرگان نیشابور بود. از ابوالعباس اصم و ابوحامد احمد بن على بن حسنویه و ابوبكر محمد بن مؤمل و ابوعمر و بن مطر و دیگران حدیث شنید. ابوبكر خطیب بغدادى و صاعد بن سیار و ابوسعد على بن عبدالله بن ابى‏صادق و دیگران از وى حدیث شنیدند. ابونعیم حافظ از ...

محمد صادق طبسی واعظ

(وف ح 1312 ق)، عالم دینى، فقیه و خطیب. معروف به مسأله‏گو. از مشاهیر اهل منبر در تهران و مورد توجه خاص و عام، به ویژه نیكان و اهل تقوى، بود. از آثارش: ترجمه‏ى «الطرائف فى مذهب الطوائف» سید ابن طاووس؛ ترجمه‏ى «كشف المحجه لثمره المهجه»، سید ابن طاووس؛ «منهج السداد»، در ترجمه «نجاه العباد» شیخ محمد حسن نجفى، ...

ابوالحسن احمد ابوحسین طبسی

(وف 358 ق)، فقیه و محدث. وى شیخ شافعیه و شاگرد امام ابواسحاق مروزى بود. در نیشابور از ابن‏خزیمه و در عراق از ابومحمد یحیى بن صاعت و دیگران روایت كرده و حاكم نیشابورى از وى روایت كرده است. از آثارش «تعلیقه» بزرگى است در مذهب كه حدود هزار جزء دارد. ...

ابوعمرو عثمان طبری بصری

(وف 282 / 281 ق)، حافظ، محدث و فقیه. وى ساكن انطاكیه بود و عالم آن شهر. از عفان بن مسلم و قره بن حبیب و عمرو بن مرزوق و ابوولید طیالسى و سعید بن عفیر و یحیى بن بكیر و یحیى حمانى و ابراهیم بن حجاج سامى و احمد بن جناب احمد بن یونس و امیه بن بسطام و بكار بن محمد سیرینى و حكم بن موسى و سهل بن بكار و شیبان ...

ابوالقاسم علی طبری آملی

(س پنجم ق)، عالم امامى، محدث و فقیه. در كتب رجالیه او را ثقه‏اى جلیل‏القدر و محدث و فقیهى بزرگ توصیف كرده‏اند. فرزندش، شیخ عمادالدین ابوجعفر طبرى، در كتاب ارزشمند «بشاره المصطفى» از وى روایت كرده است. ...

ابوجعفر محمد عمادالدین طبری

(ز 518 ق)، عالم و فقیه امامى. پدرش ابوالقاسم على بن محمد محدثى جلیل‏القدر و مورد اعتماد بود. وى از شاگردان شیخ ابوعلى فرزند شیخ طوسى است. او در كتابش «بشاره المصطفى» كه تألیف آن از 503 تا 518 ق به طول انجامیده از مشایخش پدرش، على بن محمد، و ابوعلى فرزند شیخ طوسى و فقیه حسكا، حسن بن حسین بن بابویه، و ...

ابوعبدالله حسین طبری

(498 -418 ق)، مفتى، محدث و فقیه شافعى. مفتى و محدث مكه بود. در آمل به دنیا آمد. در 439 ق «صحیح» مسلم را از ابوالحسین فارسى شنید، و «صحیح» بخارى را از عبدالغافر بن محمد روایت كرد. از ابوحفص بن مسرور و ابوعثمان صابونى و نیز از كریمه مروزى حدیث شنید، و از ناصر بن حسین عمرى مروزى فقه آوخت. مدتى ملازم شیخ ...

ابونصر حسن رضی ‏الدین طبرسی

(س ششم ق)، عالم، فقیه و محدث. از علماى بزرگ قرن ششم هجرى بود كه در مكتب پدرش امین الاسلام طبرسى، صاحب «مجمع البیان»، تربیت یافت. ابونصر طبرسى از راویان پدرش مى‏باشد و شیخ مهذب‏الدین حسنى بن ابى‏الفرج نیلى از ابونصر روایت كرده است. وى صاحب كتاب مشهور «مكارم الاخلاق» است. او در این كتاب بااستفاده از كتاب ...

ابوالفضل علی ثقه لاسلام طبرسی

(س ششم و هفتم ق)، عالم و فقیه امامى. او نوه‏ى امین الاسلام طبرسى صاحب «مجمع البیان» و از فقهاى بزرگ امامیه است. وى صاحب كتاب «مشكاه الانوار فى غرر الاخبار» است، كه به عنوان تتمیم كتاب پدرش «مكارم الاخلاق» نگاشته است.او در این كتاب از سید جلال‏الدین ابى‏على بن حمزه موسوى روایت كرده است. از دیگر آثار وى ...

ابوعلی فضل امین الاسلام امین‏ الدین طبرسی

(وف 548 ق)، فقیه، محدث، مفسر، محقق و لغوى امامى. معروف به شیخ طبرسى و صاحب «مجمع البیان». او از برجسته‏ترین پیشوایان مذهب شیعه در قرن ششم هجرى است. خودش و پسرش، حسن بن فضل، صاحب «مكارم الاخلاق»، و نوه‏اش، على بن حسن، صاحب «مشكاه الانوار» و دیگر نزدیكان او همگى از بزرگان علما مى‏باشند. وى از شیخ ابوعلى، ...

ابومنصور احمد طبرسی

(س ششم ق)، عالم امامى، فقیه، متكلم، محدث و مورخ. از اهالى سارى مازندران و از ثقات محدثین و علماى بزرگ امامیه بود. او معاصر ابوالفتوح رازى و امین الاسلام طبرسى است. وى از مهدى بن ابى‏حرب حسینى مرعشى، از دوریستى، از شیخ الطایفه، شیخ طوسى، روایت كرده است. شیخ منتجب‏الدین (م 585 ق) و ابن‏شهر آشوب (م 588 ...

محسن طاهری قمی

(تو 1289 ش)، عالم دینى و فقیه. در قم به دنیا آمد و پس از فراغت از تحصیلات مقدماتى در 1304 ش به تصحیل علوم دینى پرداخت و حدد سیزده سال سطوح وسطى و نهایى را در خدمت آیت‏الله مرعشى نجفى و آیت‏الله موسوى و آیت‏الله شیخ مهدى مازندرانى و ادیب تهرانى و آیت‏الله آقا سید كاظم گلپایگانى و آیت‏الله سید احمد خوانسارى ...

عبدالله طاهری

(تو 1319 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. در شیراز به دنیا آمد و در بیت علم و عزت پروزش یافت. دروس مقدمات و سطوح را در شیراز خواند، آنگاه به نجف مهاجرت كرد و از محضر آیت‏الله نایینى و آیت‏الله عراقى و آیت‏الله اصفهانى و دیگران استفاده نمود تا به مقام اجتهاد رسید. وى در نجف پس از چندین مرتبه گفتن درس ...

ابوعبدالرحمان طاووس طاووس یمانی

(106 -33 ق)، مفسر، قارى، فقیه، محدث، زاهد و صوفى. اصلش ایرانى است، در یمن به دنیا آمد. ابن‏جوزى اسم او را ذكوان و لقب او را طاووس آورده و گوید از آنجا كه او طاووس القراء بود به طاووس مشهور شد. او از بزرگان تابعین و از راویان ابن‏عباس و ابوهریره و فقیهى گرانمایه به شمار مى‏آید. مجاهد و عمرو بن دینار از ...

محمود طالقانی

(ح 1358 -1289 ش)، عالم دینى، مفسر، فقیه، محقق و نویسنده. در قصبه گلیرد طالقان به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتى را در تهران گذراند و در 1305 ق به قم مهاجرت كرد و چندین سال از محضر اساتیدى جون آیت‏الله حایرى و آیت‏الله حجت و آیت‏الله خوانسارى بهره برد. او آن‏گاه در مدرسه‏ى سپهسالار (شهید مطهرى فعلى) به تدریس ...

ابوالحسن طالقانی

(وف 1350 ق)، عالم دینى و فقیه. از فرزندزادگان امامزاده سید نصرالدین است كه در یكى از روستاهاى طالقان به دنیا آمد. وى پس از خواندن دروس ابتدایى به تهران آمد و مقدمات و سطوح را در تهران خواند. آن‏گاه به عتبات مهاجرت كرد و در حوزه‏ى درس میرزاى شیرازى در سامرا شركت نمود و پس از ایشان نزد آیت‏الله سید اسماعیل ...

علی ضیایی شیرازی

(وف قبل از 1328 ش). حكیم، فقیه، طبیب و شاعر، متخلص به ضیایى. از سادات حسینى بهبهان بود كه در شیراز سكونت داشت. به آورده‏ى تذكره‏ى «شعاعیه» وى از جوانى در تحصیل حكمت الهى كوشید و در فقه شاگرد آیت‏الله آقا سید كاظم یزدى بود و اجازه‏ى اجتهاد از ایشان داشت. بعدها قاضى دادگسترى شد و سپس به سمت ریاست دادگسترى ...

محمد رشید ضیایی دزفولی

(1247- ح 1332 ق). فقیه. ادیب و شاعر. متخلص به ضیایى. تحصیلاتش را در دزفول گذراند. سپسى به نجف رفت و تحصیلات خود را در آنجا در محضر شیخ انصارى و میرازى شیراى چندین سال ادامه داد. پس از گرفتن اجازه‏ى اجتهاد به دزفول مراجعت نمود و به تدریس مشغول شد. چندى هم در خرم‏آباد و بروجرد اقامت كرد. سپس به عراق رفت ...