فقه-اصول فقه
ابوعمرو ابوعمر محمد قاضی رئیس نسوی

(478 -378 ق)، قاضى، فقیه، محدث، مفسر، مدرس، مفتى، ادیب و شاعر. در نساى خراسان به دنیا آمد و در آنجا نشوونما یافت، و از قاضى حسن دامانى نسوى فقه آموخت. سپس به عراق و مصر و شام و مكه مسافرت كرد و تحصیل علم نمود و از ابو بكر حیرى و ابواسحاق اسفراینى در نیشابور و ابوذر هروى در مكه و ابن‏نظیف در مصر و ابوالحسن ...

فخرالدین ابوالمحاسن حسن قاضی‏خان اوزجندی فرغانی

(وف 592 ق)، فقیه حنفى از ظهیرالدین حسن بن على بن عبدالعزیز و ابراهیم بن عثمان صفارى حدیث شنید. وى مجالس املاى حدیث بسیارى داشت. علامه جمال‏الدین محمود بن احمد حصیرى، یكى از شاگردان قاضى‏خان است كه از او روایت كرده است. از آثارش: «الفتاوى»، در چند مجلد؛ «الامالى»، در فقه؛ «الواقعات»، در فروع؛«المحاضر»؛ ...

ابوعلی حسین قاضی حسین مرورودی

(وف 462 ق)، فقیه شافعى. معروف به قاضى. از ابوبكر قفال مروزى فقه آموخت و از ابونعیم سبط ابى‏عواه حدیث روایت كرد. عبدالرزاق منیعى و ابومحمد حسین بن مسعود فراء بغوى از وى حدیث روایت كرده‏اند. او چهره‏اى شناخته شده در مذهب شافعى است و از پیشگامان این مذهب به شمار مى‏آید. عده‏اى به او لقب حبرالامه داده‏اند. ...

ابوحسین قاضی الحرمین نیشابوری

(وف 351 ق)، فقیه و قاضى حنفى. نزد ابوالحسن كرخى و ابوطاهر بن دباس فقه آموخت و در فقه سرآمد شد. ابواسحاق در «طبقات الفقهاء» گوید: كه علماى نیشابور از وى و ابوسهل زجاجى فقه آموختند. ابوبكر ابهرى كه خود شیخ الفقهاء بود گوید: كه فقیه‏تر از ابوحسین نیشابورى در خراسان وجود ندارد. او شیخ حنفیان در زما خود بود. ...

ابوطالب محمود قاضی اصفهانی

(وف 585 ق)، مدرس، خطیب، محدث و فقیه شافعى. نزد محیى‏الدین محمد بن یحیى شهید فقه آموخت، و در خلاف نامى شد، و در این طریقه «تعلیقه»اى نگاشت كه گویاى فضل و برترى وى بر بسیارى از همگنان اوست. او بین فقه و تحقیق جمع كرد. در تدریس یكى از اعجوبه‏ها به شمار مى‏آمد. او مدتى در اصفهان تدریس كرد.در وعظ و خطابه ...

نورالدین علی قاری هروی

(وف 1016 / 1014 ق) ، فقیه حنفى. معروف به ملا على قارى. در هرات به دنیا آمد. پس از گذراندن قسمتى از مراتب علمى در هرات به مكه رفت و در همان جا ساكن شد و در نزد مشایخ آنجا به تكمیل مراتب علمى خود اقدام كرد تا آن كه آوازه‏اش در همه جا پیچید. او به هر یك از پیشوایان چهارگانه اهل سنت بویژه شافعى باب اعتراض ...

محسن فیض کاشانی

(1091 -1007 ق)، عالم، عارف، محقق، فقیه، محدث، مفسر، حكیم متأله، متكلم، ادیب و شاعر. فیض و پدرش، ملا شاه مرتضى، و فرزندش، محمد علم‏الهدى، و برادرش، ملا عبدالغفور بن شاه مرتضى، و فرزند برادرش، ملا محمد مومن بن عبدالغفور، و برادر دیگرش، نورالدین كاشانى، و فرزند برادرش، ملا محمدهادى یك خانواده علمى جلیل ...

محمد فیروزآبادی یزدی نجفی

(1345 -1275 ق)، عالم، فقیه و مجتهد امامى. در فیروزآباد یزد به دنیا آمد. به نجف رفت و در آنجا ساكن شد. او از شاگردان آخوند خراسانى و سید كاظم یزدى است. فیروزآبادى در سامراء درگذشت و در نجف دفن گردید. از آثار وى: «جامع الكلم فى حكم اللباس المشكوك»؛ حاشیه بر «عروه‏الوثقى» سید محمد كاظم طباطبایى؛ «مجموعه ...

مجدالدین ابوطاهر محمد فیروزآبادی

(817 / 816 -729 ق)، عالم لغوى، ادیب، مفسر، قاضى و فقیه شافعى. نسبش به شیخ ابواسحاق شیرازى و به روایتى به ابوبكر صدیق مى‏رسید و لذا او خود را صدیقى معرفى مى‏كرد. اصل وى از فیروزآباد شیراز است، كه در كارزین به دنیا آمد و در آن جا در هفت سالگى قرآن را حفظ كرد. در هشت سالگى به شیراز رفت و از محضر علماى آنجا ...

رضا فیروزآبادی

(ح 1344 -1251 ش)، عالم امامى و نیكوكار. در فیروزآباد از روستاهاى رى در خانواده‏اى فلاحت پیشه به دنیا آمد. مقدمات علوم را در تهران فراگرفت و در فقه و اصول از محضر سید على‏اكبر تفریشى و سید ریحان‏الله كشفى بروجردى و دیگران استفاده برد. سپس به عراق مهاجرت نمود. در نجف از محضر آیت‏الله میرزاحسین خلیلى تهرانى ...

ابوالفضل علی فلکی همدانی

(وف 427 / 407 ق)، حافظ، محدث، صوفى، رجالى، مصنف و فقیه شافعى. جدش در علم نجوم و حساب سرآمد بود، بدین جهت به فلكى مشهور شد و ابوالفضل على را گاه ابن‏فلكى نیز گفته‏اند. وى براى جمع‏آورى حدیث سفرها كرد و از ابن‏رزقویه و ابولحسین بن بشران و قاضى ابوبكر حیرى و به قول شیرویه از تمام مشایخ همدان و عراق و خراسان ...

عبدالحسین فقیهی رشتی

(تو 321 ق)، فقیه و عالم دینى. در نجف به دنیا آمد. وى ادبیات را در خدمت آقا میرزا عبدالحسین قفقازى و مقدمات را در خدمت میرزا مجید گنجه‏اى و سطوح را نزد آقا شیخ حسین رشتى و شیخ محمد على كاظمینى و سید على كازرونى و شیخ على مازندرانى خواند و دروس فقه و اصول استدلالى را از محضر حاج میرزا على ایروانى و آیت‏الله ...

حسین فقیه سبزواری

(1386 -1309 ق)، عالم دینى و فقیه. در سامرا به دنیا آمد و در خانواده‏اى اهل علم پرورش یافت. در 1318 ق به همراه پدرش به نجف رهسپار شد و مدت چهار سال در آنجا، تحت نظر پدرش، مقدمات و ادبیات را خواند و در 1322 ق به همراه پدر به سبزوار رفت و چهار سال در آنجا به تحصیل پرداخت. در هفده سالگى با اجازه و امر پدر ...

ابوعاصم فضیل فضیلی هروی

(471 -383 ق)، فقیه، مسند و محدث. وى از عبدالرحمان بن ابى‏شریح انصارى و ابوعلى منصور بن عبدالله خالدى و ابوالحسین بن بشران معدل و عده‏اى دیگر حدیث روایت كرده است. عبدالسلام بكبره و محمد بن حسین علوى و عبدالاول سجزى و گروهى دیگر از وى حدیث روایت كرده‏اند. او مسند هرات بود، و به گفته‏ى ابوسعد سمعانى فقیهى ...

ابوعلی حسین فشید یزجی نسفی بخاری

(وف 428 / 425 / 424 ق)، قاضى و فقیه حنفى. نسبت وى به شهر فشیدیزه یا فشیدیزج بخارا مى‏رسد. وى قاضى بخارا و پیشواى اهل رى بود. به بغداد رفت و فقه آموخت. از ابن‏شبویه و جعفر بن فناكى نیز بهره گرفت. شریف سید مرتضى با او مناظره‏اى داشت. او از ابوالفضل زهرى در بغداد حدیث شنید. وى همچنین در بخارا از ابى‏عمرو ...

محمد فشارکی اصفهانی

(1318 / 1316 -1253 ق)، عالم امامى، فقیه، محقق و مدرس. او در كلمات بعضى از بزرگان معروف به استاد كبیر است. در فشارك از روستاهاى قهپایه اصفهان به دنیا آمد. پس از درگذشت پدرش در یازده سالگى براى فراگیرى علوم به عتبات رفت و در كربلا ساكن شد. وى از شاگردان حاجى آقا حسین بن سید مجاهد و فاضل اردكانى در فقه ...

حسن فرید محسنی نجفی

(1390 -1315 ق)، عالم دینى، فقیه و مدرس. در نجف به دنیا آمد و در مهد علم تربیت یافت. سپس با پدرش به اراك رفت و پس از تحصیل مقدمات و فراگیرى علوم ریاضى و طبیعى در محضر برخى از علماء همچون آخوند ملا محمد صابونى و آقا میرزا ابوالحسن كمره‏اى، كه از شاگردان برجسته خراسانى بود، و آخوند ملا محمد تقى گلپایگانى ...

محمد باقر فروشانی سدهی

(1325 -1235 ق)، عالم امامى و فقیه. پس از خواندن متون فقه و اصول در اصفهان، به عتبات رفت و در نجف از آیت‏الله حاج شیخ زین‏العابدین مازندرانى و آیت‏الله آقا میرزا ابوالقاسم كلانتر نورى استفاده نمود. وى از استادش، مازندرانى، اجازه‏ى اجتهاد و روایت داشت. بعد از مراجعت به اصفهان به خدمات دینى و اقامه‏ى جماعت ...

ابوعمران موسی فراء همدانی

(س چهارم ق)، فقیه و محدث. وى از محمد بن اسماعیل صائغ و بشیر بن موسى و یحیى بن عبدالله كرابیسى و ابن‏ضریس و عبدالله بن احمد و محمد بن صالح اشج و همطبقه آنان حدیث شنید. در بغداد حدیث گفت. صالح بن احمد و عبدالله بن ابى‏زرعه قزوینى و ابوبكر بن مقرى اصفهانى و ابوالقاسم بن ثلاج (387 -307 ق) و دیگران از وى ...

اسماعیل فدایی آستانی

(وف 1262 ق)، عالم، فقیه، محقق و شاعر، متخلص به فدائى. اصل وى از آستان از روستاهاى كزاز است. در زادگاهش، آستان، علوم مقدماتى را فراگرفت. در 1217 ق براى تكمیل معلومات ابتدا به بروجرد و سپس به اصفهان و همدان رفت، پس از فراگیرى علوم و مهارت در فقه و اصول به زادگاهش بازگشت و به وظایف دینى و خدمات اجتماعى ...