فقه-اصول فقه
احمد قطیفی

(1315 -1251 ق)، عالم امامى. وى از علماى بزرگ عصر خود و از شاگردان شیخ مرتضى انصارى بود. در بحرین درگذشت. از آثارش: «التحفه الاحمدیه للفرقه الجعفریه فى المنشآت الصادقیه و الدعوات الجعفریه» یا «الصحیفه الصادقیه»؛ رساله‏اى در «شرح احوال استادش شیخ مرتضى انصارى»؛ «دیوان» شعر.[1] احمد بن صالع بحرانى، عالم ...

محمد قطب نیریزی

(وف 1173 ق)، صوفى و شاعر. ملقب به قطب الدین. معروف به قطب الاقطاب. از سادات حسینى تبریز بود. او با بیست و سه واسطه به امام على بن الحسین (ع) مى‏رسید. در شیراز به كسب علوم پرداخت. وى به حكمت علاقه‏ى خاص داشت و در تفسیر، حدیث، فقیه و ادب نیز تا حدى تبحر حاصل كرد. او بعد از تكمیل علوم، در بقعه شاه داعى‏الله ...

قطب ‏الدین ابوالحسن سعید قطب راوندی

(وف 573 ق)، عالم امامى، فقیه، محقق، متكلم، محدث، مفسر و شاعر. خانواده‏ى وى از جد و پدر و برادر و دو فرزندش عمادالدین على بن سعید و ظهیرالدین محمد بن سعید همه از علماى بزرگ شیعه بودند. وى از شیخ ابوعلى طبرسى، صاحب «مجمع البیان»، و عمادالدین طبرى و سید مرتضى رازى و برادرش، سید مجتبى رازى،و ابن‏الشجرى بغدادى ...

قطب‏ الدین ابوجعفر محمد قطب رازی

(776 / 766 -694 ق)، عالم امامى، فقیه، حكیم و ادیب. ملقب به قطب‏الدین و قطب المحققین و موصوف به علامه‏ى رازى. چون در مدرسه‏اى كه وى تحصیل مى‏كرد شخص دیگرى كه لقب قطب داشت مشغول تحصیل بود وى به قطب تحتانى اشتهار یافت. در ورامین از نواحى رى به دنیا آمد و چون در آنجا نشوونما پیدا كرد به رازى شهرت یافت. بدیهى ...

محمد قطب الدین لاهیجی

(وف بعد از 1075 ق)، عالم امامى، ریاضیدان، عارف و شاعر. وى از علماى شیعه در سده یازدهم و از شاگردان میرداماد (م 1041 ق) و معاصر با شیخ حر عاملى بود. گذشته از مقام علمى، متألهى كامل و شاعرى ماهر بود. از آثار وى: «ثمره الفؤاد»؛ رساله‏اى در «عالم المثال»؛ «محبوب القلوب»، ملمع، نظم و نثر؛ «لطائف الحساب»، ...

ابوالحسن محمد قطب الدین کیدری نیشابوری

(ز 576 ق)، عالم، فقیه، ادیب و شاعر. اصل وى از كیدر از روستاهاى بیهق خراسان است. وى شاگرد فضل بن حسن طبرسى و ابن‏حمزه عمادالدین طوسى و معاصر با قطب راوندى بود. نقطه نظرات او در فقه مشهور و در كتابهاى «مختلف» و «غایه المراد» و «مسالك» و «كشف اللثام» منقول است. از وى اشعار لطیفى باقى مانده است. از آثار ...

ابوالمعالی مسعود قطب الدین طریثیثی نیشابوری

(578 -505 ق)، محدث، مدرس، مفسر، ادیب، واعظ و فقیه شافعى. اصل وى از طریثیث نیشابور است. وى یگانه پیشواى شافعیان زمان خود بود. نزد پدرش و محمد بن یحیى، شاگرد غزالى، و عمر بن على، معروف به سلطان، و در مرو نزد ابواسحاق ابراهیم بن محمد فقه آموخت و از هبه‏الله بن سهل سیدى و عبدالجبار خوارى حدیث شیند. قطب‏الدین ...

ابوالحسن علی قطان قزوینی

(345 -254 ق)، حافظ، محدث، فقیه و ادیب. محدث و شیخ قزوین بود. به طلب حدیث مسافرتهایى به عراق و یمن نمود و به نقل شاگردش، ابن‏فارس قزوینى، از وى حاصل این سفرها حفظ یكصد هزار حدیث بوده است. او «سنن» ابن‏ماجه قزوینى را از خود وى استماع كرد و همچنین از محمد بن فرج ازرق و ابوحاتم رازى و ابراهیم بن دیزیل و ...

محمد قصیر رضوی

(وف 1255 ق)، فقیه و عالم امامى. معروف به سید قصیر، به جهت تمیزش از سید محمد بن حبیب‏الله رضوى مشهدى كه معاصر با وى بود، و ملقب به علم الهدى. وى از بزرگترین فقیهان سادات رضوى مشهد و از شاگردان صاحب «ریاض» و آیت‏الله بحرالعلوم و محقق بهبهانى و شیخ جعفر كاشف الغطاء بود. ملا نوروز على بسطامى صاحب «فردوس ...

ابوصالح حمدون قصار نیشابوری

(وف 271 ق)، صوفى، عالم و فقیه. اهل نیشابور، شیخ و امام طریقه‏ى ملامتیه بود. وى مذهب سفیان ثورى داشت و بر طریقت او بود. قصار استاد زاهد معروف عبدالله منازل است و گویا هیچ كس از شاگردان وى به مانند ابن‏منازل از طریقه‏ى او خوب پیروى نكرده است. از محمد بن بكار بن ریان و ابن‏راهویه و ابومعمر هذلى حدیث شنید ...

ابوزید عبدالعزیز قسملی خراسانی مروزی

(وف 167 ق)، محدث، فقیه و زاهد. وى از عبدالله بن دینار و مطر الوراق و ایوب و ابوهارون عبدى و حصین بن عبدالرحمان و ابواسحاق همدانى و یحیى بن سعید انصارى و ابن عجلان و اعمش و مطرف بن طریف و یزید بن ابى‏زكریاء و دیگران حدیث شنید. ابن‏مهدى و عقدى و قعنبى و عبیدالله بن عائشه و حفص بن عمر حوضى و حفص بن عمر ...

عبدالنبی قزوینی یزدی

(ح 1125- ز 1197 ق)، فقیه، حكیم، فیلسوف، متكلم، رجالى و عالم امامى. اصل وى از قزوین و ساكن یزد بود. او عالم و حكیم بزرگ امامى و معاصر علامه بحرالعلوم (م 1212 ق) است. در سفر حج در 1175 ق با آقا محمد باقر بهبهانى ملاقات كرد. وى از سید بحرالعلوم روایت مى‏كند و آن جناب نیز از وى روایت كرده است، بدین گونه ...

ابوالمعز محمد قزوینی حلی

(1335 -1262 ق)، عالم امامى، فقیه و شاعر. اصل وى از قزوین بود. نسبش به محمد بن زید فرزند على بن حسین (ع) مى‏رسد. در حله به دنیا آمد. در سنین بلوغ به همراه دو برادرش، سید حسین و میرزا جعفر، به نجف مهاجرت كرد و معقول و منقول را به طور كامل فراگرفت. در 1313 ق به اصرار مردم حله به حله بازگشت. در حله درگذشت ...

ابوالفرج محمد قزوینی آملی

(وف 501 ق)، فقیه و محدث. از پدرش و منصور بن اسحاق و سهل بن ربیعه حدیث شنید. ابن‏ناصر و شهده و ابن‏الخل از وى روایت كرده‏اند. وى در مدینه بر سلفى املاى حدیث كرد. ابوالفرح قزوینى در آمل درگذشت. ...

نجم الدین عبدالغفار قزوینی

(وف 665 / 663 ق)، ریاضیدان و فقیه شافعى. در قزوین به دنیا آمد. در فقه و حساب و حسن اختصار ید طولانى داشت. از آثار وى: «اللباب»، در فقه، و «العجاب»، در شرح «اللباب»؛ كتابى در «حساب»؛ «الحاوى الصغیر فى الفروع»، كه ابن‏الوردى آن را در پنج هزار بیت به نظم كشید و «بهجه الحاوى» نامید. ...

خلیل قزوینی

(1089 -1001 ق)، عالم امامى، محدث، فقیه، متكلم و نحوى. اصل وى از قزوین بود. در قزوین به دنیا آمد. وى از شاگردان شیخ بهایى و میرداماد است. او شریك درس خلیفه سلطان وزیر در درس حاج محمود رنانى و ملا حسین یزدى بود. وى از معاصران شیخ حر عاملى و ملا محسن فیض كاشانى است. ملا خلیل قزوینى استاد علامه مجلسى و آقا ...

عمادالدین ابوعبدالله زکریا قزوینی

(683 / 682 -605 / 600 ق)، عالم، ادیب، قاضى، فقیه، محدث، مورخ، جغرافیدان و خطاط. معروف به عماد قزوینى. نسبش به مالك بن انس انصارى خادم پیامبر (ص) مى‏رسد. در قزوین به دنیا آمد. در جوانى به شام رفت و پس از تحصیلات به عراق مسافرت كرد. او شاگرد اثیرالدین ابهرى حكیم بزرگ ایرانى بود. ابن‏طاووس، سید غیاث‏الدین ...

اسماعیل قزوینی

(س دوازدهم و سیزدهم ق)، فقیه و عالم امامى. اصل وى از قزوین بود. او پدر ملا عباس قزوینى، صاحب «اسرار الصلاه»، مى‏باشد. از آثار وى «انباء الانبیاء فى اثبات النبوه الخاصه من الكتب السماویه»، كه در آن آیات قرآنى و احادیث قدسى و آنچه در سایر كتابهاى آسمانى نازل شده بر انبیاء پیشین دلالت بر نبوت خاصه‏ى حضرت ...

شمس ‏الدین ابوالرضا ابوالمظفر حامد قزوینی

(636 -548 / 546 ق)، مفتى، محدث و فقیه شافعى. در قزوین به دنیا آمد. مصاحب و ملازم قطب نیشابورى بود و خلاف را نزد وى آموخت و به همراه او به دمشق رفت. وى از شهده‏ى كاتبه، دختر احمد بن فرج دینورى، و خطیب موصل و یحیى ثقفى حدیث شنید. شهاب‏الدین عبدالحلیم بن تیمیه و محدالدین ابن عدیم و پدرش از وى روایت كردند. ...

ابوالحسن رفیعی قزوینی

(ح 1395 -1310 ق)، حكیم، فیلسوف، فقیه و مدرس. در قزوین به دنیا آمد. مقدمات و سطوح اولیه و متوسط را تا اوایل فرائد در قزوین خواند و پس از آن به تهران آمد و از محضر آیت‏الله آقا سید محمد تنكابنى و آیت‏الله حاج شیخ مسیح طالقانى و آیت‏الله آقا شیخ محمدرضا نورى استفاده نمود. حكمت و كلام را نزد میرزا حسن كرمانشاهى ...