فقه-اصول فقه
تاج ‏الدین ابوالحسن علی قزوینی

(وف 745 ق)، قاضى، محدث، فقیه شافعى، مدرس، ادیب و لغوى. اصل وى از قزوین و در بغداد ساكن بود و در مدرسه‏ى نظامیه بغداد تا پایان عمر تدریس مى‏نمود. از آثارش: شرح «مصابیح السنه» بغوى؛ «المحیط بفتاوى اقطار البسیط»؛ «الرغاب»، در تصریف؛ «العجاب»، در نحو، و شرح آن؛ «اللطائف»؛ شرح «المقامات الحریرى». ...

قراب سرخسی هروی

(بعد از 414 -330 ق)، حافظ، محدث، فقیه، زاهد، مقرى و ادیب. وى برادر ابویعقوب اسحاق قراب است. از منصور بن عباس و ابوبكر اسماعیلى و ابواحمد بن غطریفى و ابوعمر بن حمدان و ابواحمد حاكم و مخلد بن جعفر باقرحى و بشر بن احمد اسفراینى و على بن عیسى عاصمى و همطبقه‏ى آنان حدیث شنید. در بغداد نزد امام عبدالعزیز داركى ...

ابویعقوب اسحاق قراب سرخسی هروی

(429 -352 ق)، حافظ، محدث، مورخ، فقیه، زاهد و مصنف. محدث هرات بود. ابونضر فامى گوید كه وى بیش از هزار و دویست استاد داشته است. وى از عباس بن فضل نضرویى و جد مادرى‏اش، محمد بن عمر بن حفصویه، و ابوالفضل محمد بن عبدالله سیارى و عبدالله بن احمدن بن حمویه سرخسى و زاهر بن احمد سرخسى فقیه و خلیل بن احمد سجزى ...

حسن قاینی خراسانی

(ز 1300 ق)، فقیه، عالم امامى، مجتهد، مدرس، نویسنده و محقق. او دوران تحصیلى خود را در قاین و اصفهان و نجف گذراند و با جمعى از بزرگان دوران خود مصاحب بود. وى معاصر و هم‏دوره‏ى شیخ مرتضى انصارى بود، و از محضر اساتیدى چون شریف العلماء و سید شفیع چاپلقى استفاده نمود و از سید شفیع جاپلقى صاحب اجازه بود. او ...

خلیل محمد خلیل قاینی اصفهانی

(وف 1136 ق)، فقیه، فیلسوف، مدرس، متكلم و حكیم. در اصفهان از حوزه‏ى درس آقا رضا خوانسارى و برادرش، آقا جمال‏الدین خوانسارى استفاده نمود. وى مدتى در حوزه‏ى علمیه‏ى اصفهان فلسفه، كلام، كتب ابن‏سینا و كتب خواجه نصیر را تدریس كرد. سید اسدالله بن على رضا حسینى و سید نعمه‏الله جزائرى و امیرمحمد صالح قزوینى ...

محمد حسن قاینی

(وف ح 1325 ق)، عالم و فقیه: تحصیلات خود را، بخشى در مشهد و نزد اساتیدى همچون شیخ محمدرحیم بروجردى مشهدى و بخشى در حوزه‏ى علمیه‏ى اصفهان، گذراند و از محضر اساتید آن روزگار استفاده برد. وى از مشایخ اصفهان و مشهد، بخصوص از شیخ محمد رحیم بروجردى، اجازه‏ى اجتهاد و روایت داشته است. او معاصر با سید ابوطلاب ...

ضیاءالدین ابومحمد فضل قاینی

(س ششم ق)، فقیه و محدث. وى معاصر بهرام‏شاه غزنوى (547 -511 ق) بود. پدرش، محمد بن ابراهیم، نیز از بزرگان حدیث بود و كتابى درباره‏ى «خاندان عصمت و طهارت (ع)» به نامن «السابقین» نوشته است. پدر و پسر معاصر حسن بن منصور قاینى وزیر سلطان بهرام‏شاه و از چهره‏هاى درخشان علمى خراسان بودند. در سلسله‏ى اجازات محدثین ...

احمد قاینی

(وف 1256 ق)، عالم امامى و فقیه. به آورده‏ى «مكارم الآثار» معروف به مدرس و به آورده‏ى «بهارستان» آیتى معروف به مجتهد، و ممكن است كه چون پدرش به هر دو لقب ملقب بوده است. وى در امر به معرف و نهى از منكر نهایت تلاش و كوشش را داشت. از آثارش: شرح «اشارات» كلباسى؛ رساله‏ى «لب المعارف»، در اصول دین،كه این كتاب ...

سبحانعلی قاینی

(وف ح 1265 / 1260 ق)، فقیه، متكلم، فیلسوف، ریاضیدان، طبیب، محقق، نویسنده و شاعر. معروف به فاضل سبحانعلى‏خان. وى در شهر لكنهو ساكن و از امیران و مراجع علمى، سیاسى و اجتماعى این شهر بود. او علاوه بر امر تدریس به امور سیاسى نیز مى‏پرداخت. مدتى وزیر و مشاور حیدر پادشاه بود و سایر حكام هند، همچون یمین‏الدوله ...

زین العابدین قاینی

(وف 1231 ق)، عالم امامى، فقیه، محدث، مدرس، زاهد و نویسنده. وى از مراجع تقلید شهر قاین و از مدرسان مشهور حوزه‏ى علمیه‏ى آنجا بود. وى از محضر سید على طباطبایى، صاحب «ریاض»، استفاده نمود. محمد حسن قائنى از شاگردان او بود. وى با میر سید محمد قاینى از علماى قاین همعصر و با وى مراوده داشت. در روستاى درخش درگذشت ...

علینقی قاینی

(س سیزدهم و چهاردهم ق)، عالم دینى و فقیه. از علماى طراز اول قرن خود بود. دوران تحصیلات عالیه را در نجف اشرف گذراند، و از علماى معروف حوزه‏ى علمیه‏ى نجف همچون شیخ قاسم نجفى (م 1290 ق)، اجازه‏ى اجتهاد داشت. از آثارش كتابى در امامت به نام «جوامع الامامه» است. ...

ابوتراب قاینی

(وف ح 1328 ق)، فقیه، دانشمند، ادیب و شاعر، متخلص به انوار. وى در نجف در محضر آقا سید حسین كوه‏كمرى تلمذ نمود. پس از تكمیل دروس و رسیدن به درجه‏ى اجتهاد به قائن بازگشت و در آن جا مرجع امور دینى و سیاسى شد. در اواخر عمر به مشهد رضوى رفت و در آنجا درگذشت و در جوار تربت پاك اما هشتم (ع) در دارالسیاده دفن ...

جلال الدین جلال قاینی

(وف 838 ق)، عالم دینى، فقیه، واعظ، محدث و مدرس. وى از احفاد نجم‏الدین عمر نسفى است. به گفته‏ى مؤلف «بزرگان قائن» نامش را به اشتباه جلال‏الدین محمد بن ابن عبدالله قاینى، محمد بن محمد قاینى، جلال‏الدین ابومحمد بن نجم‏الدین محمد قاینى، جلال‏الدین محمد بن عبدالله قاینى و غیره ذكر نموده‏اند. در قاین به دنیا ...

ابوالقاسم جنید قاینی

(547 -466 ق)، محدث، فقیه و صوفى. پدرش محمد بن على قاینى از بزرگان علم و دانش و یكى از معدود محدثانى است كه به خوبى و دانش زیاد شهرت داشته است. وى شیخ صوفیه بود. ایام تحصیل را در اصفهان به سر برد، سپس ساكن هرات شد. در طلب حدیث سفرهاى بسیار نمود. از حسن بن اسحاق تونى، در قاین، و از ابوبكر بن ماجه و سلیمان ...

ابوشریف محمد قاینی

(وف 1139 ق)، عالم امامى، فقیه، محدث، مفسر، مدرس، متكلم، فیلسوف و خوشنویس.چون در مناظرات علمى كسى را یاراى سخن گفتن با او نبود به سلطان‏العلماء مشهور شد. در چهارده سالگى به تحصیل روى آورد. دوران تحصیلات عالیه خود را در اصفهان به پایان رساند. در حوزه‏ى علمیه‏ى قاین، به تدریس فقه و فلسفه مى‏پرداخت و گاه ...

ابوالحسن محمد قاینی

(س پنجم و ششم ق)، عالم امامى، فقیه، محدث و متكلم. از دانشمندان قرن پنجم و ششم هجرى است. او در رجال و حدیث مردى مورد اطمینان و وثوق مى‏باشد و كتاب وى به نام «السابقین فى اعتقاد اهل البیت الطاهرین» مورد قبول علماى شیعه است. ...

نظام الدین محمد نظام هروی

(وف 900 ق)، فقیه، مدرس، قاضى و شاعر. پدرش ملا شرف‏الدین، از اعاظم فقهاى زمان میرزا ابوالقاسم بابر بود. وى معصار با امیر علیشر نوایى بود و لذا در «مجالس النفایس» شرح حال وى آمده است. مدتى در مدرسه‏ى غیاثیه و مدرسه‏ى اخلاصیه به تدریس پرداخت. سپس از جانب سلطان حسین بایقرا به قضاوت هرات منصوب شد. از آثارش: ...

ابوالعلاء صاعد قاضی صاعد استوایی نیشابوری

(432 / 431 -343 ق)، قاضى، فقیه حنفى، محدث و شاعر. ملقب به عمادالاسلام. در استوا، یكى از روستاهاى نیشابور، به دنیا آمد. شیخ حنفیان و رئیس آنان و قاضى نیشابور بود و ریاست اصحاب رأى خراسان به وى منتهى مى‏شد. چون چهره‏اى زیبا داشت به ماه نیشابور ملقب شد. علوم ادبى را در نزد پدر آموخت، سپس از محضر ابوبكر ...

شمس الدین احمد قاضی زاده ی خوارزمی

(988 -918 ق)، قاضى، فقیه، ادیب، محقق، مدرس، حكیم، متكلم و ریاضیدان. در قسطنطنیه به دنیا آمد. وى شاگرد جوى‏زاده و سعدى جلبى و ملازم ملا قادرى بود.در 963 ق به قضاوت حلب، در 971 ق به قضاوت استانبول و در 974 ق به قضاوت عسكر روم ایلى منصوب شد. سپس به ادرنه رفت و در دارالحدیث آنجا به تدریس پرداخت. پس از درگذشت ...

ظهیرالدین کبیر قاضی زاده ی اردبیلی

(مقتول 930 ق)، عالم، ادیب، فقیه و شاعر. پس از جنگ چالدران سلطان سلیم در بازگشت از تبریز وى را به همراه اسیران با خود به روم برد. وى در نزد او مقام و رتبتى یافت و «وفیات الاعیان» ابن‏خلكان را براى وى به فارسى ترجمه كرد. قاضى‏زاده در انشاء، شعر و خط توانا بود. چون به عقاید شیعه‏ى امامیه گرایشى پیدا كرد ...