مثنوی و حقائق الهی در هستی

مولانا در مثنوی، بارها سنگ‌‌ها و موجودات بی‌جان را متأثر از حقایق الهی شمرده است. مسجد قبا به ظاهر جماد بود و روح و ادراک نداشت، اما مسجد منافقان را در برابر خود نپذیرفت. «کفو» به معنیا نظیر و قرین و برابر است.
جمعه، 29 مرداد 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
مثنوی و حقائق الهی در هستی
 مثنوی و حقائق الهی در هستی

 

نویسنده: محمدرضا افضلی




 

همه‌ی کائنات و موجودات متأثر از حقایق الهی‌اند


مسجد اهل قبا کان بد جماد *** آن چه کفو او نبد راهش نداد
در جمادات این چنین حیفی نرفت *** زد در آن ناکفو امیرداد نفت
پس حقایق را که اصل اصل‌هاست *** دان که آن جا فرق‌‌ها و فصل‌هاست
نه حیاتش چون حیات او بود *** نه مماتش چون ممات او بود
گور او هرگز چو گور او مدان *** خود چه گویم حال فرق آن جهان
بر محک زن کار خود ای مرد کار *** تا نسازد مسجد اهل ضرار
پس در آن مسجد کنان تسخر زدی *** چون نظر کردی تو خود زیشان بدی

مولانا در مثنوی، بارها سنگ‌‌ها و موجودات بی‌جان را متأثر از حقایق الهی شمرده است. مسجد قبا به ظاهر جماد بود و روح و ادراک نداشت، اما مسجد منافقان را در برابر خود نپذیرفت. «کفو» به معنیا نظیر و قرین و برابر است. «حیف» هم به معنای ظلم است و معنای این بیت این است: در میان جمادات هم چنین کار ناحقی امکان نیافت. «امیرداد» پیامبر است که دستور داد مسجد منافقان را آتش زدند. «حقایق» به معنای وجود حقیقی کائنات در علم الهی و آن جا به معنای در پیشگاه حق و مرکز علم لدُنّی است. مولانا می‌گوید: وقتی که جمادات خلاف حق را نمی‌پذیرند، به این دلیل است که در علم الهی، فرق‌‌ها و فصل‌هایی بین کائنات بوده و به جماد نیز تلقین و تعلیم شده است. در عالم غیب یا عالم معنا حیات و ممات هم معنای دیگری دارد یا به گونه‌ی دیگری است. مولانا می‌گوید: اگر هر کسی نیک و بد وجود خویش را با کمک محک و مرشد بشناسد، به راه نفاق نمی‌افتد. «مسجد کنان» همان سازندگان مسجد ضرار یا به طور کلی کسانی هستند که در راه نفاق گام بر می‌دارند.

شمّه‌ای از حقایق هستی


عاشق هر پیشه‌ای و مطلبی *** حق بیالود اول کارش لبی
چون بدان آسیب در جست آمدند *** پیش پاشان می‌نهد هر روز بند
چون درافکندش به جست و جوی کار *** بعد از آن در بست که کابین بیار
هم بر آن بو می‌تنند و می‌روند *** هر دمی راجی و آیس می‌شوند
هر کسی را هست اومید بری *** که گشادندش در آن روزی دری
باز در بستندش و آن درپرست *** بر همان اومید آتش پا شده است

انسان شیفته هر فنّ و کاری باشد، مسلماً خداوند در ازل دهان و مذاق روح او را با آن شیرین و پرحلاوت کرده است، یعنی ساختمان خلقت انسان به گونه‌ای است که نسبت به هر آن چه که با مذاق روحی او سازگار است علاقه‌مند می‌شود. از این رو هیچ انسانی یافت نمی‌شود که در او آتش شوق و عشق افروخته نباشد، منتها عشق و شوق در هر کسی به رنگ هویت روحی و شخصیتی او در می‌آید. بنابراین، این خداوند است که اسباب جذب و انجذاب را در سرشت آدمی به ودیعت نهاده است. همین که انسان علاقه‌مند به فن و کار تحت تأثیر آن علاقه و کشش آغازین برای وصول به هدف به جست و جو می‌پردازد، خداوند از به وسیله‌ی علل و اسباب حاکم بر این جهان، هر روز مانع و سدّی پیش روی او قرار می‌دهد و می‌گوید: مهریه و کابین را بیاور، زیرا راه عشق حقیق پرخون و خطر است. پس از طالب کمال، بدان که نیل به سرمنزل کمال و رشد معنوی، موکول به عشق و شوق روزافزون و مجاهدت و ریاضت است. مبدا که پنداری باشوق آنی و عشق مجازی و ناپایدار می‌توانی به سر منزل مقصود درآیی. طالبان هر مقصودی به امید وصول بدان مقصود حرکت می‌کنند و به سعی و تلاش می‌پردازند و در هر لحظه امیدوار و نومید می‌شوند. به قول امام علی(علیه السلام) :«آه من قله الزّاد و طول الطریق و بُعد السفر و عظیم المورد»؛ آه از کمی توشه و درازی راه و دوررس بودن سفر و سختی جایگاه و مقصد. «آتش پا»، یعنی کسی که پایش سوخته و نمی‌تواند پا را بر زمین بگذارد.
منبع مقاله :
افضلی، محمدرضا؛ (1388)، سروش آسمانی، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)، چاپ اول

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم