مثنوی و حقائق الهی در هستی

مولانا در مثنوی، بارها سنگ‌‌ها و موجودات بی‌جان را متأثر از حقایق الهی شمرده است. مسجد قبا به ظاهر جماد بود و روح و ادراک نداشت، اما مسجد منافقان را در برابر خود نپذیرفت. «کفو» به معنیا نظیر و قرین و برابر است.
جمعه، 29 مرداد 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
مثنوی و حقائق الهی در هستی
 مثنوی و حقائق الهی در هستی

 

نویسنده: محمدرضا افضلی




 

همه‌ی کائنات و موجودات متأثر از حقایق الهی‌اند


مسجد اهل قبا کان بد جماد *** آن چه کفو او نبد راهش نداد
در جمادات این چنین حیفی نرفت *** زد در آن ناکفو امیرداد نفت
پس حقایق را که اصل اصل‌هاست *** دان که آن جا فرق‌‌ها و فصل‌هاست
نه حیاتش چون حیات او بود *** نه مماتش چون ممات او بود
گور او هرگز چو گور او مدان *** خود چه گویم حال فرق آن جهان
بر محک زن کار خود ای مرد کار *** تا نسازد مسجد اهل ضرار
پس در آن مسجد کنان تسخر زدی *** چون نظر کردی تو خود زیشان بدی

مولانا در مثنوی، بارها سنگ‌‌ها و موجودات بی‌جان را متأثر از حقایق الهی شمرده است. مسجد قبا به ظاهر جماد بود و روح و ادراک نداشت، اما مسجد منافقان را در برابر خود نپذیرفت. «کفو» به معنیا نظیر و قرین و برابر است. «حیف» هم به معنای ظلم است و معنای این بیت این است: در میان جمادات هم چنین کار ناحقی امکان نیافت. «امیرداد» پیامبر است که دستور داد مسجد منافقان را آتش زدند. «حقایق» به معنای وجود حقیقی کائنات در علم الهی و آن جا به معنای در پیشگاه حق و مرکز علم لدُنّی است. مولانا می‌گوید: وقتی که جمادات خلاف حق را نمی‌پذیرند، به این دلیل است که در علم الهی، فرق‌‌ها و فصل‌هایی بین کائنات بوده و به جماد نیز تلقین و تعلیم شده است. در عالم غیب یا عالم معنا حیات و ممات هم معنای دیگری دارد یا به گونه‌ی دیگری است. مولانا می‌گوید: اگر هر کسی نیک و بد وجود خویش را با کمک محک و مرشد بشناسد، به راه نفاق نمی‌افتد. «مسجد کنان» همان سازندگان مسجد ضرار یا به طور کلی کسانی هستند که در راه نفاق گام بر می‌دارند.

شمّه‌ای از حقایق هستی


عاشق هر پیشه‌ای و مطلبی *** حق بیالود اول کارش لبی
چون بدان آسیب در جست آمدند *** پیش پاشان می‌نهد هر روز بند
چون درافکندش به جست و جوی کار *** بعد از آن در بست که کابین بیار
هم بر آن بو می‌تنند و می‌روند *** هر دمی راجی و آیس می‌شوند
هر کسی را هست اومید بری *** که گشادندش در آن روزی دری
باز در بستندش و آن درپرست *** بر همان اومید آتش پا شده است

انسان شیفته هر فنّ و کاری باشد، مسلماً خداوند در ازل دهان و مذاق روح او را با آن شیرین و پرحلاوت کرده است، یعنی ساختمان خلقت انسان به گونه‌ای است که نسبت به هر آن چه که با مذاق روحی او سازگار است علاقه‌مند می‌شود. از این رو هیچ انسانی یافت نمی‌شود که در او آتش شوق و عشق افروخته نباشد، منتها عشق و شوق در هر کسی به رنگ هویت روحی و شخصیتی او در می‌آید. بنابراین، این خداوند است که اسباب جذب و انجذاب را در سرشت آدمی به ودیعت نهاده است. همین که انسان علاقه‌مند به فن و کار تحت تأثیر آن علاقه و کشش آغازین برای وصول به هدف به جست و جو می‌پردازد، خداوند از به وسیله‌ی علل و اسباب حاکم بر این جهان، هر روز مانع و سدّی پیش روی او قرار می‌دهد و می‌گوید: مهریه و کابین را بیاور، زیرا راه عشق حقیق پرخون و خطر است. پس از طالب کمال، بدان که نیل به سرمنزل کمال و رشد معنوی، موکول به عشق و شوق روزافزون و مجاهدت و ریاضت است. مبدا که پنداری باشوق آنی و عشق مجازی و ناپایدار می‌توانی به سر منزل مقصود درآیی. طالبان هر مقصودی به امید وصول بدان مقصود حرکت می‌کنند و به سعی و تلاش می‌پردازند و در هر لحظه امیدوار و نومید می‌شوند. به قول امام علی(علیه السلام) :«آه من قله الزّاد و طول الطریق و بُعد السفر و عظیم المورد»؛ آه از کمی توشه و درازی راه و دوررس بودن سفر و سختی جایگاه و مقصد. «آتش پا»، یعنی کسی که پایش سوخته و نمی‌تواند پا را بر زمین بگذارد.
منبع مقاله :
افضلی، محمدرضا؛ (1388)، سروش آسمانی، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)، چاپ اول

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران