معرفي قرآن خطي مسجد جامع سمنان

يکي از نفايس آرشيو سازمان مرکزي اوقاف و امور خيريه، يک جزو قرآن خطي متعلق به قرن نهم هجري است. اين قرآن که به قطع رحلي کوچک و جلد تيماج ضربي با رنگ قهوه‏اي سوخته است، جزو هفدهم از جامع قرآني است که غياث‏الدين محمد بن تاج‏الدين حسن در سال 856 هجري بر مسجد جامع کبير سمنان وقف کرده است(1).
پنجشنبه، 30 آبان 1387
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
معرفي قرآن خطي مسجد جامع سمنان
معرفي قرآن خطي مسجد جامع سمنان
معرفي قرآن خطي مسجد جامع سمنان

نويسنده:عماد الدين شيخ الحکمايي
يکي از نفايس آرشيو سازمان مرکزي اوقاف و امور خيريه، يک جزو قرآن خطي متعلق به قرن نهم هجري است. اين قرآن که به قطع رحلي کوچک و جلد تيماج ضربي با رنگ قهوه‏اي سوخته است، جزو هفدهم از جامع قرآني است که غياث‏الدين محمد بن تاج‏الدين حسن در سال 856 هجري بر مسجد جامع کبير سمنان وقف کرده است(1).
در صفحه اول اين جزو قرآن، وقفنامه‏اي وجود دارد که متن آن به عربي است. از شروط مندرج در وقفنامه آن است که اين جامع نبايد از مسجد بزرگ سمنان خارج گردد؛ مگر براي مجالس خير و به شرط برگرداندن آن؛ اما اگر جنگي رخ دهد و يا حادثه‏اي پيش آيد که خطر نابودي قرآن برود، جايز است که آن را به برج احرار واقع در روستاي صوفي‏آباد منتقل کنند و بر متولي مسجد واجب است، پس از رفع فتنه و خطر، قرآن را به مسجد برگرداند(2).
اين قرآن با خطوط نسخ، محقق و ثلث بر کاغذ سمرقندي آهار مهره کتابت شده و مجموعا داراي دو سر سوره با نقش گل و بوته ساده است و در متن آن با خط طلايي، نام سوره و تعداد آيات ذکر شده است. همه صفحات داراي جدولهايي به قلمهاي آب‏طلا و مشکي است و در بين سطرها در کنار صفحات، تزئينات و علايمي با آب طلا ديده مي‏شود. هر صفحه داراي نه سطر است؛ سطر اول و آخر به قلم محقق و سطر مياني به قلم ثلث و بين اين دو، به خط نسخ کتابت شده است. در صفحه پاياني، هشت يادداشت وفات شخصيتهاي سمنان وجود دارد که همه مربوط به قرن چهاردهم هجري است.
کـاتب ايـن نسخه محمد بن جنيد بن محمدالحافظ الاصفهاني، از خطاطان مشهور اين دوره است و نسخه خطي چند قصيده عربي و ترجمه آن(3)به خط ثلث و نستعليق او شناخته شده است.
واقف قرآن، وزير بابرخان تيموري (4)است که از سال 853 هـ .ق حاکم خراسان بوده است. نام واقف با اندکي اختلاف در کتيبه‏اي متعلق به حمّام پهنه در شهر سمنان ديده مي‏شود «امر ببناء هذالحمّام المبارک في زمان دولت سلطان الاعظم... ابوالقاسم بابرخان... دستور الوزراء الاعظم، خواجه غياث‏الدين محمد بن المرحوم خواجه تاج‏الدين بهرام السمناني في شوال سنة ست و خمسين و ثمانمائه.»5 تاريخ کتيبه نيز چنان که ديده مي‏شود، همان تاريخ وقف قرآن بر مسجد جامع است.

متن وقفنامه

وقف هذا الجـزء المجلّد مع تسع و عشرين جزء مجلّدا بهذا القطـع کلّها تمام کتـاب اللّه‏ الکريم و کلامه القديم، الدستور الاعظم، ملک اعاظم الوزراء في العجم، الّذي هو غياث المساکين و غوث لمصالح المسلمين، من هو لفرق الامارة تاج و لبيت الوزارة سراج، المقبول مبرّاته بقبول حسـن، المصـون دولته عن الفتن والمحن المؤيّد بعناية الملک الصّمد غياث الحق والدّنيا والدّين محمد بن الدستور الاعظـم السعيـد الفائـز برحمة اللّه‏ الملک المجيـد الخواجه تاج‏الدّولـة والدّيـن حسن ـ اعلي اللّه‏ تعالي في الخافقين شأنه ـ عـلي الجـامع الکبيـر بمدينـة سمنـان لازالـت محميّة عن نوائب الزّمان و شرط ان لاينقل منه الي مکان آخر الالمجـلس عقـد في البلدة علـي الخيـر والصّـلاح بشرط ردّها بعد الفراغ الي المسجد الموقوف هو عليه من غير تسـويف و اهمـال، و الاّ عنـد هجوم فتنة يخاف فيها من فواتـها فانّـه عنـد ذلک يجوز ان ينقل الي برج الاحرار بصـوفي آبـاذ لازالـت محروسة عـن الفتنة والفساد و اذا امنت الولاية عن مظنة الفساد فعلي المتولّي المسجد ان يـردّهـا اليـه بلا تراخ و اهمال عليه. في شهر جمادي‏الاول سنـة ست و خمسين و ثمان مائه. [کتبه] العبد الفقير، اضعـف عباداللّه‏، محمد بن جنيدالحافظ الاصفهاني. حامدا للّه‏ تعالي و مصلّيا علي نبيّه.

پی نوشت:

1- اين مسجد از بناهاي تيموري است که در سال 828 هجري در زمان شاهرخ‏بن تيمور ساخته شده و باني آن معزّالدين ملک حسين‏بن خواجه عزّالدين محمّد باليجه سمناني است. [مطلع‏الشمس، ج3، ص322].
2- برج احرار صوفي‏آباد همان مقبره علاءالدوله سمناني است که در حبيب‏السير آمده است. [خواند مير به تصحيح دکتر دبير سياقي ج3، 220].
3- احوال و آثار خوشنويسان، مهدي بياني، ج4، شماره 407.
4- سلسله‏هاي اسلامي، برسورث، ص246.

منبع: ميراث جاويدان

تصاوير زيبا و مرتبط با اين مقاله


تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران