آل کاظمي

از خاندانهاي علمي شيعه در کاشان و کاظمين. اين طايفه از ذريه‌ي شيخ محمود فرزند کلب علي کاشاني، از علماي بزرگ شيعه در قرن دوازدهم هجري هستند. اختلاف نظريست بين مورخين در نسب اين خاندان. جمعي اين سلسله را از ذريه‌ي شهيد کربلا حبيب بن مظاهر اسدي مي‌خوانند مانند سيدحسن صدر در کتاب خود التکمله و شيخ جعفر آل محبوبه در ماضي النجف، ولي نسابه‌ي مشهور سيدجعفر اعرجي که از منسوبين به اين خاندان است در کتاب نفحة بغداد في نسب الاعرجية الامجاد نسب اين خاندان را به صحابي معروف الاعرجية الامجاد نسب اين خاندان را به صحابي معروف ابوذرالغفاري مي‌رساند. اولين شخصي که از اين خاندان از کاشان هجرت نمود و کاظمين را مسکن دائمي خويش قرار داد شيخ کلب علي فرزند غلام علي کاشاني، از فضلاي اواخر قرن يازدهم هجري بود و اين خاندان به همين سبب به آل کاظمي شهرت يافتند. شاخه‌ي ديگري از اين خاندان نيز پس از اشتهار شيخ طالب کاظمي نام او را عنوان خانوادگي خويش قرار داده و امروزه به آل طالب و يا آل شيخ طالب در عراق شهرت دارند. بعضي از علماي اين خاندان عبارتند از: 1) شيخ محمود (م ح 1176ق) فرزند شيخ کلب علي کاشاني، از اکابر فقها و علماي شيعه در قرن دوازدهم هجري، نام وي در کثيري از اوراق و قباله‌هاي قديمي در کاظمين و نجف اشرف به چشم مي‌خورد، او داراي زعامت نامه بوده و از مراجع امور شرعيه در عراق به شمار مي‌رفته است؛ 2) شيخ امين فرزند شيخ محمود، از اعاظم علماي شيعه و اکابر فقهاي اماميه در مطلع قرن سيزدهم هجري در کاظمين که در شعر و ادب نيز دست داشته است، پس از طاعون سال 1186ق در شهر کاظمين که از اهل علم کسي باقي نماند وي از مروجين احکام شرع بوده و به تعليم و نشر احکام مي‌پرداخته است، و نيز مدرسه‌ي علمي بزرگي تأسيس نمود که به نام خود وي «شيخ امين کاظمي» معروف بود؛ 3) شيخ کاظم (م ح 1239ق) فرزند شيخ محمود، مجتهد کبير و از مراجع شيعه در عصر خويش، از تلامذه‌ي پدر خود و برادر خويش شيخ امين کاظمي بود، سپس به کربلا هجرت نموده و از محضر آقا باقر بهبهاني بهره‌مند گشت، وي در کنار برادر بزرگ خود شيخ امين در تجديد حيات ديني و احياء حوزه‌ي علميه کاظمين کوشا بود؛ 4) شيخ محمد يونس (م ح1254ق) فرزند شيخ کاظم بن شيخ محمود، فقيه شاعر، از تلامذه‌ي پدر خويش و جمعي از علماي کاظمين و از معاصرين سيد عبدالله شبر (م1242ق) در کاظمين رياست تامه داشت و از مراجع امور شرعيه در زمان خود بود، از آثار وي ديوان شعر است؛ 5) شيخ محمدعلي (م ح1298ق) فرزند شيخ موسي بن شيخ جعفربن شيخ محمود، از اکابر خطبا و فقهاي اماميه، از تلامذه‌ي شريف العلماء و سيدابراهيم قزويني صاحب ضوابط در کربلا بود، از حوزه‌ي درس سيدکاظم رشتي در کربلا بهره‌مند گشت و به مبارزه با علي محمد باب و عقائد فاسد وي پرداخت، او از اکابر خطباي منبر حسيني و از بزرگان مدرسين حوزه‌ي علميه و از مراجع امور شرعيه‌ي کاظمين بود، از مؤلفات چاپي اوست: حزن المؤمنين في مراثي آل ختم المرسلين، مصائب آل طه و ياسين (فارسي، چاپ اول در بمبئي در حاشيه‌ي مقتل ابي مخنف، سپس در سال 1291ق مستقلاً)؛ سرور المؤمنين (فارسي، بمبئي، 1274ق)؛ لسان الواعظين في فضائل آل طه و ياسين (چاپ اول، 1262ق، در هندوستان).
کتابنامه: الذريعه، 398/6، 177/12، 317/18؛ فوائد الرضويه، 54؛ الکرام البررة، 21/1، 157، 184، 285، 360، 675/2؛ ماضي النجف و حاضرها، 418/2-423؛ معجم الرجال الفکر، 280-281؛ نفحة بغداد في نسب الاعرجية الامجاد (خطي)؛ اعيان الشيعة، 496/3.
منبع مقاله :
گروه نويسندگان، (1391) دائرةالمعارف تشيع، تهران: حکمت، چاپ اول