ابن ابي الحسن عاملي

سيد نورالدين علي ثاني (م1068ق) از سادات موسوي جبعي، منسوب به قريه‌ي جبع در جبل عامل، جنوب لبنان و از علما و شعرا و فقهاي موثق شيعي در قرن يازدهم هجري. در شام متولد شد و نزد پدرش سيد نورالدين کبير و برادر پدريش سيدمحمد (م1009ق، صاحب کتاب مدارک الاحکام في شرح عبارات شرايع الاسلام) و برادر مادريش شيخ حسن بن شيخ زين الدين شهيد ثاني صاحب المعالم في الاصول (م1011ق) تحصيل علم کرد و از ايشان اجازه حاصل نمود. همچنين نزد عمربن عبدالوهاب عرضي حلبي (م1024ق) مفتي و واعظ حلب و محمدبن بدرالدين بوريني (م1024ق) که هر دو از فقهاي معروف شافعي در شام بودند تلمذ نمود و اجازه‌ي روايت مؤلفات ايشان را در علوم معقول و فقه و حديث کسب کرد. از سيد نورالدين علماي مشهوري اجازه‌ي روايت حاصل نمودند. از آن جمله‌اند: مولي محمدطاهر قمي (م1098ق) و شيخ هاشم بن حسين احسائي و شيخ ابوعبدالله حسين بن حسن بن يونس عاملي عينائي جبعي و مولي محمدمحسن بن محمد مؤمن و سيد محمد مؤمن بن دوست محمد حسيني استرآبادي ساکن مکه (مقتول در 1088ق) و مولي محمدباقر بن محمد مؤمن سبزواري (م1090ق) و شيخ جعفر بحراني (م1091ق) و سيد نظام الدين احمد (م1086ق) پدر سيد علي خان مدني شيرازي صاحب سلافه العصر. وي بيست سال آخر عمر خود را در مکه مجاور بود و بعد از عمري دراز (متجاوز از نود سال) در همان شهر به شهادت رسيد. از تأليفات اوست: الفوائد المکيه في مداحض حجج الخيالات المدنيه که در حاشيه‌ي کتاب الفوائد المدنيه به سال 1312ق در تهران چاپ شده است؛ غررالجامع في شرح مختصر النافع؛ شرح الاثني عشرية الصلاتية؛ عنبة المسافر عن المنادم و المسامر؛ تفسير آيه مودة ذي القربي. علامه اميني در الغدير او را در زمره‌ي شعراي غدير به شمار آورده و بعض اشعار او را در منقبت اميرالمؤمنين (عليه السلام) و مدح و تعزل نقل کرده است. پسرش سيدجمال الدين نيز از شعرا و فقهاي معروف بود. او از شام به مکه منتقل شد و بعد از وفات پدرش به يمن و سپس به حيدرآباد دکن در هند رفت. حکمران حيدرآباد شاه ابوالحسن او را مقرب درگاه و نديم خود ساخت؛ ليکن بعد از اينکه آن امير به دست پادشاه دهلي گرفتار و محبوس گرديد، سيدجمال الدين دچار عسرت شد و عمرش با پريشاني در حيدرآباد به آخر رسيد. (1098ق)
کتابنامه: خلاصه الاثر في اعيان القرن الحادي عشر، محمدامين محبي، 3/3-132؛ روضات الجنات، 289، 602؛ امل الآمل في ذکر علماء جبل عامل، 7؛ اعيان الشيعه، 151/8، 290؛ الغدير، 291/11-298.
منبع مقاله :
گروه نويسندگان، (1391) دائرةالمعارف تشيع، تهران: حکمت، چاپ اول