اَعنات / لزوم مالايلزم Leonine Rhyme

در لغت به معني به رنج افکندن، رنجانيدن، آزردن و در کاري دشوار انداختن است و آن را تضييق و تشديد نيز گفته‌اند که از اصطلاحات عربي است و در بديع شعراي فارسي آن را لزوم مالايلزم گفته‌اند. اين صنعت چنان
سه‌شنبه، 14 شهريور 1396
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
اَعنات / لزوم مالايلزم Leonine Rhyme
  اَعنات / لزوم مالايلزم Leonine Rhyme

نويسنده: سيما داد

 


در لغت به معني به رنج افکندن، رنجانيدن، آزردن و در کاري دشوار انداختن است و آن را تضييق و تشديد نيز گفته‌اند که از اصطلاحات عربي است و در بديع شعراي فارسي آن را لزوم مالايلزم گفته‌اند. اين صنعت چنان است که گوينده ملزم به چيزي شود که لازم نيست مانند اين غزل سعدي که شاعر حرف «يا» را قبل از حرف روي «لام» تا به آخر غزل تکرار مي‌کند:

چشم بدت دوراي بديع شمايل *** ماه من و شمع جمع و مير قبايل
جلوه کنان مي‌روي و باز نيائي، *** سرو نديدم بدين صفت متمايل
نام تو مي‌رفت و عارفان بشنيدند *** هر دو به رقص آمدند سامع و قايل

در مجموع لزوم مالايلزم چنان باشد که شاعر يا نويسنده براي آرايش کلام يا هنرنمائي، خودش را به آوردن حرفي پيش از روي (آخرين حرف اصلي قافيه) مجبور کند يا در اثناي سخن بر خودش آوردن کلامي را لازم کند که در اصل لازم نباشد. به عنوان مثال شاعر خودش را مقيد کند که کلمه «روشن» را با «گلشن»، «جوشن»، و «پشن» قافيه کند، در حالي که مي‌تواند از «گلخن»، «مسکن»، «وطن»، و ... هم کمک بگيرد اما براي رعايت (التزام) حرف قبل از روي اين کار را نمي‌کند.
ذکر رباعي زير که مصراعهاي آن به ترتيب از عنصري، فرخي، عسجدي، و فردوسي است، به عنوان مثال خالي از لطف نيست:

چون عارض تو، ماه نباشد روشن *** مانند رخت، گل نبود در گلشن
مژگانت، همي گذر کند از جوشن *** مانند سنان گيو، در جنگ پشن

همچنين به معني التزام کلمات يا ترکيبات خاصي در تمام ابيات يک قصيده است از قبيل التزام به آوردن «سنگ و سيم» يا «شتر حجره».
در انگليسي لئوناين رايم (Leonine rhyme) اعناتي است که به موجب آن کلمه‌ي پيش از وقفه با آخرين کلمه در همان سطر هم قافيه مي‌شود و شاعر اين روال را تا به آخر شعر التزام کند، براي مثال:
Kentish Sir Byng; stood for his king
Bidding the crop-headed Parliament swing:
And see the rogues flourish and honest folkdroop,
Marched them along, fifty-score strong, Great-hearted gentlemen, singing this song.
(Robert Browning: Marching Along)
اين قسم اعنات در انگليسي نوعي قافيه داخلي يا تصريع محسوب مي‌شود و وجه تسميه آن نام شاعري فرانسوي به نام Leo بوده است که اشعار لاتيني خود را با رعايت چنين التزامي سروده است.

منبع مقاله :
داد، سيما (1378)، فرهنگ اصطلاحات ادبي، تهران: مرواريد، چاپ چهارم.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تحلیل ابعادی از روانشناسی زن در قرآن و روایات اهل بیت(ع)
تحلیل ابعادی از روانشناسی زن در قرآن و روایات اهل بیت(ع)
تحلیل راهبردی پیام ۱۳ آبان رهبر انقلاب: از «ایران هرچه قوی‌تر» تا «نظم جدید جهانی»
تحلیل راهبردی پیام ۱۳ آبان رهبر انقلاب: از «ایران هرچه قوی‌تر» تا «نظم جدید جهانی»
خاطراتی از حمید علیدوستی از جنگ عراق با ایران و از دست رفتن قهرمانی جام ملتهای آسیا ۱۹۸۰
play_arrow
خاطراتی از حمید علیدوستی از جنگ عراق با ایران و از دست رفتن قهرمانی جام ملتهای آسیا ۱۹۸۰
آقا حساب کردند...
play_arrow
آقا حساب کردند...
انقلاب دوم؛ «روایت تسخیر»
play_arrow
انقلاب دوم؛ «روایت تسخیر»
جزئیات جدیدی از پرونده جنایت میدان علیخانی اصفهان
play_arrow
جزئیات جدیدی از پرونده جنایت میدان علیخانی اصفهان
صیدگاه هرمز؛ ثبت لحظه انهدام پنجاه‌وپنجمین پهپاد پیشرفته MQ-۹
play_arrow
صیدگاه هرمز؛ ثبت لحظه انهدام پنجاه‌وپنجمین پهپاد پیشرفته MQ-۹
بازدید نماینده ولی‌فقیه در سپاه از تونل‌های موشکی جنوب
play_arrow
بازدید نماینده ولی‌فقیه در سپاه از تونل‌های موشکی جنوب
آخرین وضعیت پرونده پلتفرم زرپاد، فروش آنلاین طلا
play_arrow
آخرین وضعیت پرونده پلتفرم زرپاد، فروش آنلاین طلا
علت توقف اجرای حکم اعدام متهم خانه وحشت چه بود؟
play_arrow
علت توقف اجرای حکم اعدام متهم خانه وحشت چه بود؟
حمله وحشیانه پلیس آلمان به دختر معترض
play_arrow
حمله وحشیانه پلیس آلمان به دختر معترض
تصاویری از حمله رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان
play_arrow
تصاویری از حمله رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان
اینترنشنال توجیه‌گر حمله به زیرساخت‌های ایران
play_arrow
اینترنشنال توجیه‌گر حمله به زیرساخت‌های ایران
لحظه رهگیری و انهدام پهپاد MQ۹ آمریکایی در شرق تنگه هرمز
play_arrow
لحظه رهگیری و انهدام پهپاد MQ۹ آمریکایی در شرق تنگه هرمز
دردسرهای انتخاباتی ترامپ
play_arrow
دردسرهای انتخاباتی ترامپ