نقّاله‌ی خدایان/ امداد غیبی Deus ex Machina

نقّاله در لغت مؤنّث نقّال است و نقّال به معنی کسی است که چیزها را از محلی به محل دیگر نقل کند. معنی اصطلاح لاتینی آن «خدا از راه ماشین» است. نقّاله‌ی خدایان دستگاهی بود که در نمایش یونان باستان برای پائین آوردن
چهارشنبه، 29 شهريور 1396
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
نقّاله‌ی خدایان/ امداد غیبی Deus ex Machina
 نقّاله‌ی خدایان/ امداد غیبی Deus ex Machina

نویسنده: سیما داد

 

نقّاله در لغت مؤنّث نقّال است و نقّال به معنی کسی است که چیزها را از محلی به محل دیگر نقل کند. معنی اصطلاح لاتینی آن «خدا از راه ماشین» است. نقّاله‌ی خدایان دستگاهی بود که در نمایش یونان باستان برای پائین آوردن بازیگری که نقش الهه یا خدا را داشت به کار می‌رفت. کار این دستگاه پائین آوردن این شخصیّت در جلو صحنه‌ی نمایش و در حضور تماشاگران بود. کاربرد این شخصیّت، یعنی شخصیّت خدا آن بود که از آسمان فرود می‌آمد با کفایت و روشن بینی خود گره‌های پیرنگ را می‌گشود و نتیجه یا پایان یا عمل یک پیرنگ پیچیده‌ی نمایشی را به سرانجام می‌رساند.
از میان نمایشنامه نویسان یونان باستان یوریپید از این شگرد بیشترین استفاده را کرد، اما اشیل و سوفوکل در اغلب نمایشنامه‌های خود از کاربرد آن حذر کردند.
ارسطو در فنّ شاعری استفاده از نقّاله‌ی خدایان را نفی می‌کند و می‌نویسد که گره گشائی پیرنگ باید حاصل روند عمل داستان در نمایشنامه باشد نه حاصل عملکرد ماشین.
در معنای عام، نقّاله خدایان اصطلاحاً در مورد هر دستگاهی که به نحو تصنّعی به حلّ مشکلات کمک کند، عطف می‌شود.
نمایشنامه نویسانِ جدّی معاصر از چنین دستگاهی استفاده نمی‌کنند اما گهگاه ماشینهای مشابهی در کمدی به کار گرفته می‌شود. برِشت و وِیل در پایان نمایشنامه اپرای سه پِنی از نقّاله‌ی خدایان (به بهانه‌ی اعلامیه‌ی ملکه ویکتوریا برای نجات مَک از حلق آویز شدن) استفاده می‌کنند.
در سنت نمایشنامه نویسی ایران، اخیراً پری صابری در نمایشنامه‌ی یوسف و زلیخا از این وسیله استفاده کرد.
منبع مقاله :
داد، سیما (1378)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید، چاپ چهارم.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم