حجله‌گاه و سابقه‌ی بستن آن

در چند دهه‌ی اخیر در جریان درگذشت نوجوانان و جوانان ناکام در مراسم خاکسپاری ختم سوم، هفت و چهلم و گاه سال «حجله می‌بندند» و در برابر مسجد و محل برگزاری مراسم آن را قرار می‌دهند. حجله
شنبه، 5 خرداد 1397
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
حجله‌گاه و سابقه‌ی بستن آن
 حجله‌گاه و سابقه‌ی بستن آن

نویسنده: پرویز ورجاوند
 
در چند دهه‌ی اخیر در جریان درگذشت نوجوانان و جوانان ناکام در مراسم خاکسپاری ختم سوم، هفت و چهلم و گاه سال «حجله می‌بندند» و در برابر مسجد و محل برگزاری مراسم آن را قرار می‌دهند. حجله عبارت است از یک نشانه‌ی تزیینی که بر روی یک صفحه دایره‌ای شکل به قطر حدود 80 سانتیمتر آن را بر پا می‌دارند. گرداگرد صفحه در فاصله‌های معینی پایه‌های چوبی قرار می‌دهند که در بالا به صورت نیم‌دایره در طرحهای مختلف به گونه‌ی طاقنما بهم پیوند می‌یابند. سپس یک دوره‌ی 25 سانتیمتری که در بالا کمی به سمت خارج متمایل شده بر روی آن استوار می‌کنند و بار دیگر یک لبه‌ی بلند در حدود 30 سانتیمتر بر روی این قسمت اضافه می‌کنند. تمامی سطح نگهدارنده‌ها یا ستونچه‌ها و دوره‌ی فراز آنها و لبه بالا را از داخل و خارج با قاب‌بندیهای مختلف به کمک آیینه‌کاری‌های ساده و رنگی می‌پوشانند و در بخشهائی آویزهای بلورین می‌آویزند. سپس با لامپ‌های کوچک و باطریهای مربوط آنرا روشن می‌سازند.

بیشتر بخوانید: تعزیه، نمایش عاشورایی


سابقه‌ی بستن حجله به گذشته و به احتمال بیشتر به دوران قاجاریه بر می‌گردد. در این زمان در جریان اجراء تعزیه‌ی عروسی حضرت قاسم (علیه السلام) «حجله‌گاه قاسم» را به صحنه می‌آوردند. حجله‌گاه عبارت بود از عماری بزرگی که چهار نفر پایه‌های آن را چون نخل بر دوش می‌کشیدند. به کمک چوب و پارچه اطاقک مانندی را می‌ساختند که دارای در و پنجره و سقف شیروانی شکل بود. در برابر این اطاقک بر روی تشک گونه‌ای، شبیه نعش قاسم جوان را می‌خواباندند و آن را به صحنه می‌آورند. مدتها بعد هودج گونه‌ای که پایه‌ها و سقف آن با پارچه‌های رنگارنگ و نفیس پوشانده شده و قطعه‌های زیادی بلور و آینه و جار به آن آویخته بودند جانشین آن گشت که بدون قرار دادن نعش، بچه‌ای سه چهار ساله را درون آن می‌نشاندند و یک نفر طبق کش آنرا بر روی سر حمل می‌کرد. به دلیل سنگینی حجله، هر حجله کش مسافت کوتاهی آن را بر روی سر حمل می‌کرد و همین که می‌گفت «ببندیه» حجله‌کش‌های دیگر که در کنار او قرار داشتند، حجله را از روی سر او بر می‌داشتند و بر روی لنگ چنبر شده‌ای که بر روی سر حجله‌کش دیگری قرار داشت می‌نهادند تا بعد از مسافتی که پیمود آن را بر سر فرد دیگری بنهند. در اطراف مسیر اسفند دود می‌کردند و باین ترتیب حجله را به محل مراسم و از جمله در قم تا صحن حضرت معصومه (سلام الله علیها) می‌بردند. در قم به حجله، «طبق» نیز می‌گفتند. از زمانی که برپائی تعزیه‌ی عروسی قاسم به درخواست حاج شیخ جعفر ششتری از ناصرالدین شاه منع گردید، حجله‌گاه قاسم نیز متروک گشت و جای خود را به حجله‌های کنونی سپرد که فقط در مراسم عزاداری درگذشت جوانان ناکام بسته می‌شود.
کتابنامه :
تاریخ مذهبی قم، علی اصغر فقیهی، 279.

منبع مقاله :
گروه نویسندگان، (1391)، دائرةالمعارف تشیع (جلد ششم)، تهران: انتشارات حکمت، چاپ اول.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران