چکیده
به باور یهودیان،پیام خدا، که در تورات تجلی یافته،به عنوان منبعی بی بدیل صرفا خطاب به یهودیان فرستاده شده است. روشن است که با توجه به جنین طرز تفکری به هنگام تعارض میان باور های خود و دیگران،خود را بر حق و دیگران را برخطا خواهند دانست، زیرا آنها سایر ادیان الحادی یا چند خدایی اند.
تعداد کلمات: 1050 کلمه / تخمین زمان مطالعه 5 دقیقه
به باور یهودیان،پیام خدا، که در تورات تجلی یافته،به عنوان منبعی بی بدیل صرفا خطاب به یهودیان فرستاده شده است. روشن است که با توجه به جنین طرز تفکری به هنگام تعارض میان باور های خود و دیگران،خود را بر حق و دیگران را برخطا خواهند دانست، زیرا آنها سایر ادیان الحادی یا چند خدایی اند.
تعداد کلمات: 1050 کلمه / تخمین زمان مطالعه 5 دقیقه
نویسنده: رضا گندمی نصر آبادی
در متون مقدس و سنت یهودی مطالب چندانی در تأیید کثرت گرایی دینی نمی توان یافت ، چه آنکه این رویکرد نسبتا جدید و متأثر ار مباحث فیلسوفان دین در نیمه دوم قرن بیستم است . در عین حال ، به اختصار به بعضی از دیدگاه های متفکران جدید یهودی اشاره می کنیم. آیا در حوضه باور ها وآموزه ها می توان راهی برای تعامل یهودیان با پیروان سایر ادیان یافت؟
یهودیان همواره بر اندیشه توحیدی اصرار می ورزند و آن را وجه تمایز خود از دیگر ادیان می دانند، و از طرفی از بین اقوام مختلف فقط قوم یهود را شایسته هم سخنی با خدا دانسته اند .
به باور ایشان، پیام خدا، که در تورات تجلی یافته، به عنوان منبعی بی بدیل صرفا خطاب به یهودیان فرستاده شده است. روشن است که با توجه به جنین طرز تفکری به هنگام تعارض میان باور های خود و دیگران ، خود را بر حق و دیگران را برخطا خواهند دانست، زیرا آنها سایر ادیان الحادی یا چند خدایی اند. برخی از علمای یهود در برابر این دیدگاه موضع گرفته اند، و ادعا کرده اند که خدا خود را بر پیروان سایر ادیان نیز متجلی ساخته است و آنها نیز حظ و بهره ای از حقیقت بردهاند، هرچند حقیقت موجود در یهودیت قابل مقایسه با حقیقت موجود در سایر ادیان نیست، زیرا حقیقت موجود در یهودیت در قیاس با حقیقت موجود در ادیان دیگر بیشتر است .
با توجه به اینکه در کتاب مقدس و سنت یهودی مستندات قابل توجهی در تأیید دیدگاه کثرت گرایی دیده نمی شود ، از این رو بخش مستقلی به این موضوع اختصاص پیدا نکرده ، بلکه در پایان بخش مربوط به متفکران یهودی به دیدگاه چند متفکر یهودی کثرت گرا اشاره شده است .
اصطلاحات انحصار گرایی ، شمول گرایی و کثرت گرایی در الهیات مسیحی حول محور نجات دور می زند و معمولا برای الهی دانان مسیحی این پرسش مطرح است که چه کسی می تواند نجات یابد؟ اما در یهودیت این صطلاحات برای اهمیت دادن به ادیان دیگر و معنا بخشی به آن ها به کار می رود ،در حالی که از نظر بسیاری از مسیحیان انسان فقط از طریق ایمان به مسیح می تواند نجات یابد.« من راه،حقیقت و زندگی هستم . هیچ کس نمی تواند نزد پدر آید جز از طریق من » .
یهودیان همواره بر اندیشه توحیدی اصرار می ورزند و آن را وجه تمایز خود از دیگر ادیان می دانند، و از طرفی از بین اقوام مختلف فقط قوم یهود را شایسته هم سخنی با خدا دانسته اند .
به باور ایشان، پیام خدا، که در تورات تجلی یافته، به عنوان منبعی بی بدیل صرفا خطاب به یهودیان فرستاده شده است. روشن است که با توجه به جنین طرز تفکری به هنگام تعارض میان باور های خود و دیگران ، خود را بر حق و دیگران را برخطا خواهند دانست، زیرا آنها سایر ادیان الحادی یا چند خدایی اند. برخی از علمای یهود در برابر این دیدگاه موضع گرفته اند، و ادعا کرده اند که خدا خود را بر پیروان سایر ادیان نیز متجلی ساخته است و آنها نیز حظ و بهره ای از حقیقت بردهاند، هرچند حقیقت موجود در یهودیت قابل مقایسه با حقیقت موجود در سایر ادیان نیست، زیرا حقیقت موجود در یهودیت در قیاس با حقیقت موجود در ادیان دیگر بیشتر است .
با توجه به اینکه در کتاب مقدس و سنت یهودی مستندات قابل توجهی در تأیید دیدگاه کثرت گرایی دیده نمی شود ، از این رو بخش مستقلی به این موضوع اختصاص پیدا نکرده ، بلکه در پایان بخش مربوط به متفکران یهودی به دیدگاه چند متفکر یهودی کثرت گرا اشاره شده است .
اصطلاحات انحصار گرایی ، شمول گرایی و کثرت گرایی در الهیات مسیحی حول محور نجات دور می زند و معمولا برای الهی دانان مسیحی این پرسش مطرح است که چه کسی می تواند نجات یابد؟ اما در یهودیت این صطلاحات برای اهمیت دادن به ادیان دیگر و معنا بخشی به آن ها به کار می رود ،در حالی که از نظر بسیاری از مسیحیان انسان فقط از طریق ایمان به مسیح می تواند نجات یابد.« من راه،حقیقت و زندگی هستم . هیچ کس نمی تواند نزد پدر آید جز از طریق من » .
بیشتر بخوانید : آشنایی بایهودیت
با توجه به اینکه در کتاب مقدس و سنت یهودی مستندات قابل توجهی در تأیید دیدگاه کثرت گرایی دیده نمی شود،از این رو بخش مستقلی به این موضوع اختصاص پیدا نکرده ، بلکه در پایان بخش مربوط به متفکران یهودی به دیدگاه چند متفکر یهودی کثرت گرا اشاره شده است .
-کثرت گرایی از نظر شناخت شناسی که بر محدودیت هایی که برای شناخت انسان وجود دارد و نیز بر تصدیق حقیقت همه ادیان تأکید دارد .
-کثرت گرایی از نگاه عرفانی که مواجهه با خدا را فراتر از مقولات انسانی می داند .
-کثرت گرایی از نگاه اخلاقی که همه مردم پای بند به اصول اخلاقی را در راه راست می داند .
کثرت گرایی را می توان از جنبه های زیر بررسی کرد :
-از نگاه تاریخی؛ الوهیت یا خدا در بین تمام ملت ها وجود دارد .
-از دیدگاه انسانی؛ هسته مشترک تمام انسانیت تحت نظر خدا است .
-از دیدگاه الهیاتی، خدا جهانی و متعلق به همه انسان ها است ، و از این رو در دسترس اذهان و نفوس انسان است .
در باره همه نگری از منظر های زیر میتون بحث کرد :
تفاوت دیدگاه مابعدالطبیعی با دیدگاه تاریخی در این نکته است که در دیدگاه نخست دین غیر یهودی به عنوان بخشی از فرایند تاریخی از جایگاه و منزلت برخوردار است ، اما از نظر مابعدالطبیعی بیشتر جایگاه خود را در قلمرو مابعدالطبیعی می یابد. به عبارت دیگر، از این نگاه ادیان دیگر تنها وسیله هدایت افراد و اقوام به سوی خدا نیستند، بلکه از این جهت که نظیر اسرائیل خود را به قلمرو های مابعدالطبیعی متصل میکنند، دیده می شوند . بر اساس این دیدگاه ، نمایش و جلوه گری ادیان مستقلی که ما بر روی زمین می بینیم صرفا جلوه و مظهری از وضعیت مابعدالطبیعی است .
دیدگاه انسان مدار یا الهیات محور معتقد است خدا به انسان توجه و عنایت دارد و به همین دلیل او را به صورت خویش آفریده است .
با توجه به قانون طبیعی ، تعالیم سینا برای همه مردم جهان از طریق ابزار طبیعی فهم و نظم طبیعی شناخته شده است .
اگه در منظر وحی نازل شده در سینا به این موضوع نگریسته شود این نکته مشخص خواهد شد که تعالیم و اصول اخلاقی وحی شده در سینا در سراسر جهان شناخته شده است .
از دیدگاه مابعدالطبیعی یا الهیات محور، تمام ارجاعات به خدا باید به خدای واحد حقیقی اشاره داشته باشد .
از نگاه تاریخی ، می توان دریافت که علم واراده خدا در جهان گسترده سایر ادیان ایفای نقش می کند . یهودیان از این منظر برای خود رسالت تاریخی قائل اند .
شمول گرایی را می توان از منظر های متفاوت زیر برسی کرد :
-از نگاه شیطانی ؛ پیروان ادیان دیگر اساسا فاقد نفس، معنا یا ارزش تلقی می شوند .
-از منظر وحی ؛ ادیان دیگر به سبب محرومیت از تورات سرزنش شده اند .
-از دیدگاه انسانی ؛ انسانیت پیروان ادیان دیگر مغفول واقع شده یا انکار شده .
-از دیدگاه مابعدالطبیعی؛ از این منظر پیروان ادیان دیگر بت پرست قلمداد می شوند .
و حزقیال ذکر شده است .دانیال-از دیدگاه تاریخی؛ یهودیان با اعتقاد به اندیشه قوم برگزیده رسالتی افزون بر سایر ادیان تاریخی برای خود قائل اند و ادیان دیگر را معلول شر وسستی پادشاهانی می دانند که نامشان در کتاب.
در این مجال به اختصار به زیر بخش های مربوط به هر یک از این رویکرد ها اشاره می شود تا کلیت و ساختار کتاب از همین آغاز روشن شود . درباره انحصار گرایی می توان با توجه به موارد زیر به بحث پرداخت :
تقریبا همه یهودیان به نوعی امکان نجات بیگانگان یا غیر عبرانی ها را قبول دارند و به این اعتبار می توان آن ها را شمول گرا خواند، اما این شمول گرا ها دو سر یک طیف را تشکیل می دهند : همه نگری افرادی نظیر ابن میمون و شیطان دانستن بیگانگان در قبالای لوریایی. انحصار گراها با اصول دین خودشان و التزام و تعهد به آن آغاز می کنند، شمول گرا ها به وجود حقیقت در ادیان دیگر اذعان دارند و کثرت گراها از منظر انسانی می نگرند .در این مجال به اختصار به زیر بخش های مربوط به هر یک از این رویکرد ها اشاره می شود تا کلیت و ساختار کتاب از همین آغاز روشن شود . درباره انحصار گرایی می توان با توجه به موارد زیر به بحث پرداخت :
-از دیدگاه تاریخی ؛ یهودیان با اعتقاد به اندیشه قوم برگزیده رسالتی افزون بر سایر ادیان تاریخی برای خود قائل اند و ادیان دیگر را معلول شر وسستی پادشاهانی می دانند که نامشان در کتاب دانیال و حزقیال ذکر شده است .
-از دیدگاه مابعدالطبیعی ؛ از این منظر پیروان ادیان دیگر بت پرست قلمداد می شوند .
-از دیدگاه انسانی؛ انسانیت پیروان ادیان دیگر مغفول واقع شده یا انکار شده .
-از منظر وحی؛ ادیان دیگر به سبب محرومیت از تورات سرزنش شده اند .
-از نگاه شیطانی ؛ پیروان ادیان دیگر اساسا فاقد نفس ، معنا یا ارزش تلقی می شوند .
شمول گرایی را می توان از منظر های متفاوت زیر برسی کرد :
از نگاه تاریخی، می توان دریافت که علم واراده خدا در جهان گسترده سایر ادیان ایفای نقش می کند. یهودیان از این منظر برای خود رسالت تاریخی قائل اند .
از دیدگاه مابعد الطبیعی یا الهیات محور ، تمام ارجاعات به خدا باید به خدای واحد حقیقی اشاره داشته باشد .
اگه در منظر وحی نازل شده در سینا به این موضوع نگریسته شود این نکته مشخص خواهد شد که تعالیم و اصول اخلاقی وحی شده در سینا در سراسر جهان شناخته شده است .
با توجه به قانون طبیعی، تعالیم سینا برای همه مردم جهان از طریق ابزار طبیعی فهم و نظم طبیعی شناخته شده است .
دیدگاه انسان مدار یا الهیات محور معتقد است خدا به انسان توجه و عنایت دارد و به همین دلیل او را به صورت خویش آفریده است .
-کثرت گرایی از نظر شناخت شناسی که بر محدودیت هایی که برای شناخت انسان وجود دارد و نیز بر تصدیق حقیقت همه ادیان تأکید دارد .
-کثرت گرایی از نگاه عرفانی که مواجهه با خدا را فراتر از مقولات انسانی می داند .
-کثرت گرایی از نگاه اخلاقی که همه مردم پای بند به اصول اخلاقی را در راه راست می داند .
کثرت گرایی را می توان از جنبه های زیر بررسی کرد :
-از نگاه تاریخی؛ الوهیت یا خدا در بین تمام ملت ها وجود دارد .
-از دیدگاه انسانی؛ هسته مشترک تمام انسانیت تحت نظر خدا است .
-از دیدگاه الهیاتی، خدا جهانی و متعلق به همه انسان ها است ، و از این رو در دسترس اذهان و نفوس انسان است .
در باره همه نگری از منظر های زیر میتون بحث کرد :
تفاوت دیدگاه مابعدالطبیعی با دیدگاه تاریخی در این نکته است که در دیدگاه نخست دین غیر یهودی به عنوان بخشی از فرایند تاریخی از جایگاه و منزلت برخوردار است ، اما از نظر مابعدالطبیعی بیشتر جایگاه خود را در قلمرو مابعدالطبیعی می یابد. به عبارت دیگر، از این نگاه ادیان دیگر تنها وسیله هدایت افراد و اقوام به سوی خدا نیستند، بلکه از این جهت که نظیر اسرائیل خود را به قلمرو های مابعدالطبیعی متصل میکنند، دیده می شوند . بر اساس این دیدگاه ، نمایش و جلوه گری ادیان مستقلی که ما بر روی زمین می بینیم صرفا جلوه و مظهری از وضعیت مابعدالطبیعی است .
دیدگاه انسان مدار یا الهیات محور معتقد است خدا به انسان توجه و عنایت دارد و به همین دلیل او را به صورت خویش آفریده است .
با توجه به قانون طبیعی ، تعالیم سینا برای همه مردم جهان از طریق ابزار طبیعی فهم و نظم طبیعی شناخته شده است .
اگه در منظر وحی نازل شده در سینا به این موضوع نگریسته شود این نکته مشخص خواهد شد که تعالیم و اصول اخلاقی وحی شده در سینا در سراسر جهان شناخته شده است .
از دیدگاه مابعدالطبیعی یا الهیات محور، تمام ارجاعات به خدا باید به خدای واحد حقیقی اشاره داشته باشد .
از نگاه تاریخی ، می توان دریافت که علم واراده خدا در جهان گسترده سایر ادیان ایفای نقش می کند . یهودیان از این منظر برای خود رسالت تاریخی قائل اند .
شمول گرایی را می توان از منظر های متفاوت زیر برسی کرد :
-از نگاه شیطانی ؛ پیروان ادیان دیگر اساسا فاقد نفس، معنا یا ارزش تلقی می شوند .
-از منظر وحی ؛ ادیان دیگر به سبب محرومیت از تورات سرزنش شده اند .
-از دیدگاه انسانی ؛ انسانیت پیروان ادیان دیگر مغفول واقع شده یا انکار شده .
-از دیدگاه مابعدالطبیعی؛ از این منظر پیروان ادیان دیگر بت پرست قلمداد می شوند .
و حزقیال ذکر شده است .دانیال-از دیدگاه تاریخی؛ یهودیان با اعتقاد به اندیشه قوم برگزیده رسالتی افزون بر سایر ادیان تاریخی برای خود قائل اند و ادیان دیگر را معلول شر وسستی پادشاهانی می دانند که نامشان در کتاب.
در این مجال به اختصار به زیر بخش های مربوط به هر یک از این رویکرد ها اشاره می شود تا کلیت و ساختار کتاب از همین آغاز روشن شود . درباره انحصار گرایی می توان با توجه به موارد زیر به بحث پرداخت :
تقریبا همه یهودیان به نوعی امکان نجات بیگانگان یا غیر عبرانی ها را قبول دارند و به این اعتبار می توان آن ها را شمول گرا خواند، اما این شمول گرا ها دو سر یک طیف را تشکیل می دهند : همه نگری افرادی نظیر ابن میمون و شیطان دانستن بیگانگان در قبالای لوریایی. انحصار گراها با اصول دین خودشان و التزام و تعهد به آن آغاز می کنند، شمول گرا ها به وجود حقیقت در ادیان دیگر اذعان دارند و کثرت گراها از منظر انسانی می نگرند .در این مجال به اختصار به زیر بخش های مربوط به هر یک از این رویکرد ها اشاره می شود تا کلیت و ساختار کتاب از همین آغاز روشن شود . درباره انحصار گرایی می توان با توجه به موارد زیر به بحث پرداخت :
-از دیدگاه تاریخی ؛ یهودیان با اعتقاد به اندیشه قوم برگزیده رسالتی افزون بر سایر ادیان تاریخی برای خود قائل اند و ادیان دیگر را معلول شر وسستی پادشاهانی می دانند که نامشان در کتاب دانیال و حزقیال ذکر شده است .
-از دیدگاه مابعدالطبیعی ؛ از این منظر پیروان ادیان دیگر بت پرست قلمداد می شوند .
-از دیدگاه انسانی؛ انسانیت پیروان ادیان دیگر مغفول واقع شده یا انکار شده .
-از منظر وحی؛ ادیان دیگر به سبب محرومیت از تورات سرزنش شده اند .
-از نگاه شیطانی ؛ پیروان ادیان دیگر اساسا فاقد نفس ، معنا یا ارزش تلقی می شوند .
شمول گرایی را می توان از منظر های متفاوت زیر برسی کرد :
از نگاه تاریخی، می توان دریافت که علم واراده خدا در جهان گسترده سایر ادیان ایفای نقش می کند. یهودیان از این منظر برای خود رسالت تاریخی قائل اند .
از دیدگاه مابعد الطبیعی یا الهیات محور ، تمام ارجاعات به خدا باید به خدای واحد حقیقی اشاره داشته باشد .
اگه در منظر وحی نازل شده در سینا به این موضوع نگریسته شود این نکته مشخص خواهد شد که تعالیم و اصول اخلاقی وحی شده در سینا در سراسر جهان شناخته شده است .
با توجه به قانون طبیعی، تعالیم سینا برای همه مردم جهان از طریق ابزار طبیعی فهم و نظم طبیعی شناخته شده است .
دیدگاه انسان مدار یا الهیات محور معتقد است خدا به انسان توجه و عنایت دارد و به همین دلیل او را به صورت خویش آفریده است .
منبع : رویکرد یهودیت به ادیان دیگر، نویسنده رضا گندمی نصر آبادی ،قم انتشارات دانشگاه ومذاهب 1394
