نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)

در ديوان حضرت امام خميني(رحمت الله علیه) به قصيده‌اي برمي‌خوريم كه در مدح ولي‌عصر(عجّل الله تعالی فرجه الشریف) و در ايام جواني (ايام تحصيل ايشان در قم) سروده شده است. امام خميني در بيت 15 و 16 اين قصيده، نام چند مقام موسيقي ايراني را آورده است كه در نوع خود نكتة جالب توجهي است: عشق بلبل كرده گل را در حريم باغ بيتاب
پنجشنبه، 8 مرداد 1388
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)
نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)
نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)

نويسنده: ابوالفضل حبيبي




در ديوان حضرت امام خميني(رحمت الله علیه) به قصيده‌اي برمي‌خوريم كه در مدح ولي‌عصر(عجّل الله تعالی فرجه الشریف) و در ايام جواني (ايام تحصيل ايشان در قم) سروده شده است. امام خميني در بيت 15 و 16 اين قصيده، نام چند مقام موسيقي ايراني را آورده است كه در نوع خود نكتة جالب توجهي است:
عشق بلبل كرده گل را در حريم باغ بيتاب
آشكارا گويد از «شهناز» و «شور» و «مهرباني»
قمريك «ماهور» خواند، هدهد «آواز عراقي»
كبك صوت «دشتي» و تيهـو «بيـات اصفهاني» (ص 264 ديوان)
ابتداي قصيده در وصف نوروز و بهاران است و مقامهاي اشاره شده عبارتند از:‌ شور و ماهور كه در رديف موسيقي ايراني دستگاه هستند؛ دشتي كه آواز است و از متعلقات دستگاه شور؛ بيات اصفهان نيز آواز است و منشعب از دستگاه همايون. ...
شهناز گوشه‌اي است از دستگاه شور؛ ‌مهرباني گوشه‌اي است از آواز بيات ترك (زند) كه آوازي است منشعب از دستگاه شور و آواز عراقي يا همان گوشه عراق كه از گوشه‌هاي دستگاه نوا، دستگاه ماهور و آواز افشاري نيز منشعب از دستگاه شور است.
رديف امروزه موسيقي ايراني يادگاري است از آقاعلي‌‌اكبرخان فراهاني كه توسط برادرزاده‌هاي هنرمندش ميرزاعبدالله و ميرزا حسين‌قلي تدوين شده است.
هفت دستگاه: شور، همايون، سه‌گاه، چهارگاه، ماهور، راست پنجگاه و نوا. و پنج يا شش آواز ابوعطا، بيات ترك، دشتي، افشاري و كُردبيات كه از دستگاه شور منشعب‌اند و بيات اصفهان كه از دستگاه همايون انشعاب يافته است.
در شعر كلاسيك فارسي، فراوان از مقامهاي (دستگاههاي) موسيقي ايراني ياد شده است. براي نمونه به اشعار بزرگاني همچون مولانا، حافظ، سعدي، عطار و... بنگريد.
حال اشاره حضرت امام (يك طلبه جوان) به دستگاهها و گوشه‌هاي موسيقي ايراني آيا نشانة آشنائي يك طلبة علوم ديني است كه گرايش به فلسفه و عرفان دارد يا از اين فراتر بوده است.
كم و بيش مي‌دانيم علمايي كه داراي مرتبة بالايي از علوم ظاهري هم بوده‌اند با موسيقي آشنايي كامل داشته‌اند. بطور مثال دانشمند بزرگي چون شيخ بهايي اينگونه بوده و در كشكول توضيحات نسبتاً كاملي دربارة موسيقي عرضه مي‌دارد. بگذريم از اين كه شعرايي كه با موسيقي آشنا بوده‌اند، شعرشان آهنگين‌تر و دلرباتر از ديگر شعراست. نكتة جالب توجه در اين دو بيت، اشاره به دو گوشة شهناز و مهرباني است و اين نشانه اشراف حضرت امام به اجزاي موسيقي رديفي ايراني است.
نواي موسيقي ايراني با جان و دل و زمان و مكان ايرانيان درآميخته است. گوش مردم اين مرز و بوم آشنا به ميزان ربع پرده و ضرباهنگ عرفاني اين نواي افلاكي است. نكتة بسيار مهم در غزليات پير مي زدة جماران، بسامد بالاي واژة طرب و مطرب است. تصور كنيد كه آيا جهان بدون موسيقي امكان‌پذير است؟
در اينجا بيت آخر غزل پرتو خورشيد را به عنوان حُسن ختام اين مقاله به عنوان نشانة علاقة فقيهي عارف‌مشرب و هنرمند به موسيقي، اين هنر جمالي افلاكي، نقل مي‌كنم.
دكّة زُهد ببنديد در اين فصل طرب
كه بگوش دل ما نغمة تار آمد باز
يادش بخير كه گوش طربش به دست مطرب ازل بود و جانش در سماع عشق حضرت دوست. راهش پررهرو باد.
منبع: روزنامه اطلاعات
/خ


تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد