وظیفه مؤمنین در مقابل بدعت‌گذاری

مسیر انحراف (قسمت سوم)

در جامعه اسلامی هیچ انسان فاقد مسئولیتی وجود ندارد و در تمام پدیده های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و حتی طبیعی آحاد امت اسلامی در سطوح مختلف وظایفی دارند؛ البته این وظیفه با توجه به جایگاه، توانمندی و امکانات در اختیار افراد متفاوت است.
پنجشنبه، 29 فروردين 1398
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: عبدالصالح شمس اللهی
موارد بیشتر برای شما
مسیر انحراف (قسمت سوم)
در جامعه اسلامی هیچ انسان فاقد مسئولیتی وجود ندارد و در تمام پدیده های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و حتی طبیعی آحاد امت اسلامی در سطوح مختلف وظایفی دارند؛ البته این وظیفه با توجه به جایگاه، توانمندی و امکانات در اختیار افراد متفاوت است اما این نکته قطعی است که هیچ انسان بدون مسئولیتی در امت اسلامی وجود ندارد و به همین دلیل وجود مقدس پیامبر خدا(ص) فرموده‌اند:

کُلُّکُمْ رَاعٍ وَ کُلُّکُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ وَ اَلْأَمِیرُ اَلَّذِی عَلَى اَلنَّاسِ رَاعٍ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ وَ اَلرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَیْتِهِ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ وَ اَلمَرْأَةُ رَاعِیَةٌ عَلَى اهل‌بیت بَعْلِهَا وَ وُلْدِهِ وَ هِیَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ وَ اَلْعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَیِّدِهِ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ أَلاَ فَکُلُّکُمْ رَاعٍ وَ کُلُّکُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ.[1]

همۀ شما مردم همانند چوپان هستید؛ هم چنان که او مسئول حفاظت و نگاه‌دارى گوسفند است شما هم مسئولیت سنگینى بعهده دارید نسبت بزیر دستان،  مرد مسئول راهبرى و راهنمائى و تربیت عیال و فرزندان خود می‌باشد،و زن مسئول نگاه‌دارى فرزندان و اهل‌بیت شوهر خود می‌باشد،و خدمت‌کار و کلفت مسئول أموال مولا و آقاى خود می‌باشند،آگاه باشید که هر‌کس مسئولیتى بر عهدۀ او است و وظایف و تکالیفى نسبت به دیگران دارد.
 
کار که به مسئله حساس‌تری مثل بدعت در دین که می‌رسد این مسئولیت به مراتب سنگین‌تر خواهد شد و مؤمنین در سطوح مختلف موظف به تقابل با این پدیده دین برانداز هستند.
 

وظیفه آحاد مومنین

گسترده‌ترین گروهی که موظف به برخورد با بدعت‌ها هستند عموم امت اسلامی است؛ به این صورت که هیچ فردی نمی‌تواند در مقابل بدعت‌گذاری منحرفین بی‌تفاوت باشد و باید حتی با روی گردان شدن از جماعت بدعت‌گذار انزجار خود را از این عمل آن‌ها نشان دهد؛ رسول‌خدا(ص) روی گردانی از بدعت‌گذاران را مایه آرامش و عامل رویش ایمان افراد دانسته و می‌فرماید:
 
مَن أعرَضَ عن صاحِبِ بِدعةٍ ، بُغْضا لَهُ ، مَلأ اللّهُ قلبَهُ أمْنا وإیمانا.[2]
هرکس از روی  نفرت و دشمنى از بدعت‌گذار روى‌گرداند، خداوند دل او را از آرامش و ایمان لبریز مى‌سازد.
 
بدعت‌گذاران در واقع با ترویج حرف‌های متناقض و ناکارامد به تشویش فکری و اخلاقی در جامعه مسلمین دامن می‌زنند و آرامش را از بین می‌برند و از طرفی ترویج بدعت‌ها نور ایمان را در جامعه از بین خواهد برد چرا که ایمان در پرتو اسلام ناب تلالو پیدا می‌کند؛ پس با این بیان این طبیعی است که اگر جامعه در مقابل بدعت‌ها قد علم کند آرامش و ایمان را برای خود خریده است.
 
از طرفی همان‌گونه که در قسمت قبل این نگاره گذشت بدعت‌ها نابود کننده دین ناب هستند و اگر قرار باشد دین در جامعه محفوظ بماند بدعت‌گذاران باید خود را طرد شده از جامعه ببینند و کسانی که با روی گشاده آن‌ها را در جامعه تحویل میگیرند در واقع به آن‌ها انگیزه مضاعف می‌دهند تا دامنه بدعت‌های خود را گسترده‌تر نمایند؛ رسول‌خدا(ص) در مورد چگونگی مواجهه با بدعت‌گذاران می‌فرماید:
 
مَن تَبَسّمَ فی وجهِ مُبتَدِعٍ فقد أعانَ على هَدمِ دِینِهِ.[3]
هر کس به روى بدعتگذار لبخند بزند، همانا به نابود کردن دین خود کمک کرده است.

 عالمان دینی به عنوان جوشن دین وظیفه حراست از مرزهای دین را دارند و نباید اجازه بدهند تا کسی دین را به انحراف کشیده و در آن بدعتی وارد کند. عالمان دینی اگرچه از لحاظ جمعیت درصد بسیار کمی از جامعه اسلامی را تشکیل می‌دهند اما مسئولیتشان از کل امت اسلامی سنگین‌تر است، چرا که آن‌ها فلسفه وجودیشان محافظت از دین است.

دین شناسی
وظیفه دیگری که بر عهده آحاد امت اسلامی وجود دارد این است که به مطالعه و علم آموزی در حوزه دین بپردازند تا قدرت تشخیص دین از دین‌نما را پیدا نمایند، چرا که آن‌ها موظفند هر کلامی را که به دین، اهل‌بیت(ع) و یا رسول‌خدا(ص) نسبت داده شد به قرآن تطبیق دهند و در صورت مخالفت آن با اصول مسلم دینی آن را طرد نمایند، رسول‌خدا(ص) در مورد این تطبیق می‌فرماید:
 
اذا أتاکُم عَنّی حَدیثٌ فَاعرِضُوهُ عَلَى کِتابِ اللّهِ وَ حُجّةِ عُقُولِکُم فَإن وافَقَهُما فَاقبِلوهُ وَ إلّا فَاضرِبُوا بِهِ عَرضَ الجِدارِ[4]
هرگاه حدیثى از من به شما برسد، آن‌را  بر کتاب خدا عرضه کنید و با عقلتان بسنجید، اگر مطابق باشد قبول کرده و گرنه به پهنای دیوار بکوبید.
 
امام صادق(ع) آنچه را که مخالف قرآن باشد دروغی خوش رنگ دانسته و در مورد آن می‌فرماید:
 
مَا لَمْ یُوَافِقْ مِنَ الْحَدِیثِ الْقُرْآنَ فَهُوَ زُخْرُفٌ.[5]
حدیثى که با قرآن همخوان نباشد، دروغی است خوش‌رنگ و لعاب.
 

مراجعه به عالمان دینی

دین شناسی در حد تام و تمام برای همه مردم ممکن نیست و معدود انسان‌هایی هستند که می‌توانند دین را به طور کامل و با اصول علمی یاد گرفته و به آن عمل کنند به همین دلیل یکی دیگر از وظایفی که بر‌عهده مردم است این است که در مواردی چیزی که به دین نسبت داده می‌شود به عالمان دینی رجوع کرده و از آن‌ها سوال کنند؛ در گذشته یکی از کارهایی که مؤمنین انجام می‌دانند عرضه دین به ائمه معصومین(ع) و بعد از آن بزرگواران عالمان دینی متعهد بوده است به این صورت که آن‌ها چیزهای را که به عنوان اعتقادات دینی پذیرفته بودند به عالمان دینی عرضه می‌کردند تا اعتقادات آن‌ها مورد اصلاح و تایید قرار بگیرد؛ این عمل نه فقط یک سنت بلکه یک دستور قرآنی بوده است خدا در قرآن می‌فرماید:
 
فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکرِ إِن کنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ.[6]
اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (آگاهان) جویا شوید.
 

وظیفه عالمان دینی
عالمان دینی به عنوان جوشن دین وظیفه حراست از مرزهای دین را دارند و نباید اجازه بدهند تا کسی دین را به انحراف کشیده و در آن بدعتی وارد کند. عالمان دینی اگرچه از لحاظ جمعیت درصد بسیار کمی از جامعه اسلامی را تشکیل می‌دهند اما مسئولیتشان از کل امت اسلامی سنگین‌تر است، چرا که آن‌ها فلسفه وجودیشان محافظت از دین است. رسول‌خدا(ص) در مورد وظیفه عالمان دینی در مقابل بدعت‌ها می‌فرماید:
 
إذا ظَهَرتِ البِدعُ فی اُمّتی فلْیُظهِرِ العالِمُ علمَهُ ، فمَن لَم یَفعلْ فعَلَیهِ لَعنةُ اللّهِ.[7]
هرگاه بدعت‌ها در میان امّتم پدیدار شوند بر عالِم است که علم خود را آشکار سازد. پس هر کس چنین نکند، لعنت خدا بر او باد.
 
اهمیت واکنش اهل علم در مقابل بدعت‌ها آن‌قدر مهم است که رسول‌خدا(ص) تهدیدی را ضمیمه دستور خود کرده و می‌فرماید هر عالم دینی که در مقابل بدعت‌ها سکوت کند مورد لعنت خدا قرار خواهد گرفت و از رحمت خدا دور خواهد شد.
 
آنچه مهم است این است که عالمان دینی دو وظیفه مهم در این زمینه دارند وظیفه اول آن‌ها فریاد زدن و ایجاد بسیج مردمی در مقابل بدعت‌ها است و وظیفه دوم آن‌ها روشن‌گری و پاسخ علمی به شبهات و بدعت‌های وارد شده در دین است که اگر این دو در کنار یکدیگر قرار نداشته باشند پازل مبارزه عالمانه با بدعت‌ها تکمیل نخواهد شد.
 

حاصل آنکه

بدعت‌ها نه تنها آخرت بلکه دنیای انسان‌های مؤمن را هدف قرار داده است و اگر مؤمنین بخواهند از مزایای دین حقیقی بهره‌مند باشند باید در مقابل بدعت‌ها قد علم نمایند و جلوی انحرافات بایستند تا هم خود از مزایای دین ناب بهره‌مند شوند و هم این امانت را برای نسل‌های آینده محافظت نمایند.

منابع:
[1] مجموعه ورام، ج۱، ص۶   

[2] کنز العمّال ح 5599

[3] بحار الأنوار، ج47، ص217

[4] روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، ج ‏5، ص 368

[5] کافی، ج 1، ص 69

[6] قرآن کریم، سوره نحل ، آیه43

[7] کافی، ج1، ص 54

تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
play_arrow
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
play_arrow
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
play_arrow
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
play_arrow
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم
play_arrow
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم