0
ویژه نامه ها
و هو العلی - ویژه نامه عید سعید غدیر خم

و هو العلی - ویژه نامه عید سعید غدیر خم

شنبه، 3 شهريور 1397
مولودی های عید سعید غدیر خم

مولودی های عید سعید غدیر خم

پنجشنبه، 24 مرداد 1398

شیعه کیست؟! به چه کسی شیعه می گویند؟ (بخش اول)

در واقع موضوع نجات و سعادت انسان در روایت اسلامی به طور خلاصه، و اصولی بیان شده است، نه قرآن به تنهایی و نه اهل بیت(ع) بدون قرآن؛ بر اساس این روایت ارزشمند این دو از همدیگر جدا نیستند، فرمول سعادت بدون توجه به این دو شاخص دست یافتنی نیست.
شیعه کیست؟! به چه کسی شیعه می گویند؟ (بخش اول)

نجات شناسی در مکتب تشیع

گاهی اوقات در برخی محافل و مجالس مذهبی توسط برخی سخنرانان و گردانندگان مجالس مذهبی این چنین القاء می شود که شیعه یعنی کسی که امام علی(ع) و ائمه اطهار(علیهم السلام) را دوست دارد و  همین دوست داشتن برای قرار گرفتن در زمره ی شیعیان خاندان عصمت و طهارت(ع) کفایت می کند، و یا اینکه گفته می شود برای نجات انسان همین امر که این ذوات مقدسه را دوست داشته باشد و گریه کن آقا اباعبد الله الحسین(علیه السلام) باشد نجات قطعی است، در این متن سعی داریم به طور اجمالی به راستی آزمایی این مطلب بپردازیم، و به گوشه ای از مبحث نجات شناسی در مکتب تشیع بپردازیم.

نجات و رستگاریی در مکتب تشیع
آیین مقدس اسلام دارای مباحث و محورهای کلان اعتقادی، عبادی و اخلاقی است، که هر یک از این محورهای کلی خود دارای زیر شاخه های فرعی متعددی است که سهم بسزایی در مسأله نجات و رستگاری انسان برعهده دارند، به عبارتی انسان برای دست یابی به قله سعادت و رستگاری و نجات واقعی باید در مباحث، اعتقادی، فقهی و اخلاقی مطابق حدیث نبوی باشد. دین مبین اسلام نسخه نجات را این چنین خلاصه و پرمعنا تفسیر و تبیین کرده است:  «وَ قَالَ الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ أَیْنَمَا مَالَ وَ قَالَ إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمْ أَمْرَیْنِ إِنْ أَخَذْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا- کِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَهْلَ بَیْتِی عِتْرَتِی أَیُّهَا النَّاسُ اسْمَعُوا وَ قَدْ بَلَّغْتُ إِنَّکُمْ سَتَرِدُونَ عَلَیَّ الْحَوْضَ فَأَسْأَلُکُمْ عَمَّا فَعَلْتُمْ فِی الثَّقَلَیْنِ وَ الثَّقَلَانِ کِتَابُ اللَّهِ جَلَّ ذِکْرُهُ وَ أَهْلُ بَیْتِی فَلَا تَسْبِقُوهُمْ فَتَهْلِکُوا وَ لَا تُعَلِّمُوهُمْ فَإِنَّهُمْ أَعْلَمُ مِنْکُمْ فَوَقَعَتِ الْحُجَّةُ بِقَوْلِ النَّبِیِّ ص ؛ بهر جانب که على رود، حق همراه اوست، و فرمود: همانا من دو امر در میان شما می گذارم، اگر آنها را بپذیرید، هرگز گمراه نشوید: 1- کتاب خداى عز و جل (قرآن) 2- اهل بیت و عترت من، اى مردم گوش کنید که من تبلیغ کردم، شما در قیامت سر حوض بر من وارد می شوید و من از آنچه نسبت بثقلین انجام داده ‌اید از شما بازخواست می کنم، و ثقلین، کتاب خدا- جل ذکره- و أهل بیت منند، برایشان پیشى نگیرید که هلاک شوید، و به ایشان چیزى نیاموزید که آنها از شما داناترند. بنا بر این حجت (خدا براى مردم) با قول پیغمبر -صلّى اللَّه علیه و آله- و قرآنى که خود مردم آن را می خوانند ثابت شد. در واقع موضوع نجات و سعادت انسان در این روایت شریف به طور خلاصه، و اصولی بیان شده است، نه قرآن به تنهایی و نه اهل بیت(ع) بدون قرآن؛ بر اساس این روایت ارزشمند این دو از همدیگر جدا نیستند، فرمول سعادت بدون توجه به این دو شاخص دست یافتنی نیست.
اولین و مهمترین مسئولیتی که در مبحث نجات شناسی برعهده شیعیان گذاشته شده موضوع امام شناسی است، از آنجایی که مباحث امام شناسی از جمله مباحث اعتقادی و کلامی به شمار می آید به صرف تقلید از دیگران مسئولیت برداشته نمی شود؛ چرا که در این خصوص باید با مطالعه، و تحقیق و پژوهش پایه های امام شناسی را در وجود خود تقویت کرد،


شیعه کیست؟! به چه کسی شیعه می گویند؟

واژه شیعه در لغت به معنای پیروان، یاران و انصار به کار گرفته شده است،[2] کما اینکه خدای  متعال در قرآن کریم نیز این واژه را این چنین به کار برده است: «وَ إِنَّ مِنْ شیعَتِهِ لَإِبْراهیمَ؛[3] و از پیروان او ابراهیم بود.»، برخی محققان همچون ابن خلدون معنای اصطلاحی آن را این چنین تبیین کرده است، در اصطلاح فقها و متکلمین، شیعه به پیروان علی(ع) و فرزندانش اطلاق می شود، بنابراین شیعه به کسی اطلاق می شود که بعد از پیامبر(ص) پیرو مکتب امیرالمومنین(ع) باشد.[4] این چنین شیعیانی نزد خدای متعال و پیامبراکرم(صلی الله علیه و اله) از چنان اجر و منزلتی برخوردار هستند که در منابع روایی در وصف و تمجید آنان این چنین بیان شده است:

به نقل از جابر بن عبد اللّه: در محضر پیامبر -صلى الله علیه و آله- بودیم که على بن ابى طالب (علیه السلام) آمد. پیامبر -صلى الله علیه و آله- فرمود: «برادرم آمد». آن‌ گاه رو به کعبه کرد و با دست بر آن زد و فرمود: «سوگند به آن که جانم در دست اوست، این شخص و پیروانش در روز رستاخیز، نجات‌ یافتگان اند .آنگاه افزود: «او نخستین کس از شماست که به من ایمان آورد. با وفاترینِ شما به پیمان الهى، استوارترینِ شما در [عمل به‌] فرمان‌ هاى الهى، دادگرترینِ شما در بین شهروندان، به تساوى تقسیم کننده‌ ترینِ شما و در برخوردارى از برترى، بلند مرتبه‌ترینِ شما در پیشگاه خداست.[جابر گفت:] آیه «در حقیقت، کسانى که گرویده‌ اند و کارهاى شایسته کرده‌اند، آنان ‌اند که بهترینِ آفریدگان‌ اند»، نازل شد. از آن پس، یاران محمّد صلى الله علیه و آله، هنگامى که على (علیه السلام) مى ‌آمد، مى ‌گفتند: بهترینِ آفریدگان آمد.[5] این چنین شیعیانی نه تنها خود نزد خدای متعال جایگاه و ارزش دارند بلکه کسانی هم که آنان را دوست دارند مورد غفران و رحمت الهی قرار می گیرند؛ کما اینکه در منابع روایی نقل شده است: «یَا عَلِیُ‌ إِنَ‌ اللَّهَ‌ تَعَالَى‌ قَدْ غَفَرَ لَکَ‌ وَ لِأَهْلِکَ وَ لِشِیعَتِکَ وَ مُحِبِّی شِیعَتِکَ وَ مُحِبِّی مُحِبِّی شِیعَتِکَ فَأَبْشِرْ فَإِنَّکَ الْأَنْزَعُ الْبَطِینُ مَنْزُوعٌ مِنَ الشِّرْکِ بَطِینٌ مِنَ الْعِلْمِ؛[6] از آن حضرت روایت کرده که رسول خدا- صلّى اللَّه علیه و آله- فرمود: یا علىّ! بدرستى که خداوند متعال تو و خاندانت، و شیعیان و دوستداران شیعیانت، و دوستداران دوستان شیعیانت، جمله را مورد غفران و آمرزش خویش قرار داده، پس مژده باد ترا، آرى توئى «انزع بطین»، از شرک جدائى و از تو کاملا دور گشته، و قلبت مملوّ و پر است از دانش و معرفت.»
 

وظایف مهم و اساسی شیعه

در موضوع و مبحث نجات شناسی یک سری وظایف و مسئولیت های مهم و اساسی برعهده شیعیان نهاده شده است که رعایت این مسئولیت و وظایف موجب معنادار شدن عنوان شیعه بر بخشی از جامعه انسانی می شود که در ادامه به برخی از این موارد اشاره می کنیم:

1-شناخت امام؛ اولین و مهمترین مسئولیتی که در مبحث نجات شناسی برعهده شیعیان گذاشته شده موضوع امام شناسی است، از آنجا که مباحث امام شناسی از جمله مباحث اعتقادی و کلامی به شمار می آید به صرف تقلید از دیگران مسئولیت برداشته نمی شود؛ چرا که در این خصوص باید با مطالعه و تحقیق و پژوهش پایه های امام شناسی را در وجود خود تقویت کرده و از سستی در این خصوص پرهیز نمود؛ اهمیت این موضوع به خوبی در روایات نمایان است: «أَنَّ مَنْ مَاتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ إِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ مِیتَةً جَاهِلِیَّة؛[7] همانا کسى که بمیرد و امام‌ زمانش را نشناسد به مرگ جاهلیّت درگذشته است‌.»

2-محبت و دوستی؛ یکی دیگر از وظایف و مسئولیت های مهم و قرآنی که بر عهده شیعیان خاندان عصمت و طهارت(علیهم السلام) گذاشته شده موضوع محبت است، محبت و دوستی در شریعت اسلامی از چنان جایگاه و اهمیتی برخوردار است که در منابع روایی نقل شده است: «هَلِ‌ الدِّینُ‌ إِلَّا الْحُب‌؛[8] آیا دین چیزی غیر از دوستی است؟!» خدای متعال در قرآن کریم یک نوع خاص از دوستی و محبت را از شیعیان طلب کرده است، دوستی که موجب نجات و سعادت انسان می شود: از جمله دوستی خدای متعال و اولیای پاک سرشت؛ کما اینکه باری تعالی در آیات خود این دو قسم از دوستی را این چنین بیان کرده است: «وَ الَّذینَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّه‌؛[9] ولى کسانى که ایمان آورده‌اند، به خدا محبت بیشترى دارند.»«قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى‌؛[10] بگو: «من هیچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى‌ کنم جز دوست‌داشتن نزدیکانم [اهل بیتم‌].»

3-اطاعت و پیروی؛ نه تنها در مکتب ارزشمند شیعی بلکه به طور کل در شریعت اسلامی محبت به تنها موجب نجات انسان محسوب نمی شود، بلکه محبتی برای انسان اثربخش و سازنده به حساب می آید که انسان را به سوی عمل صالح و نیک کرداری و تبعیت از فرامین الهی سوق دهد؛ کما اینکه خدای متعال در این خصوص می فرماید:  «قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونی‌ یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ؛[11] بگو: «اگر خدا را دوست دارید، از من پیروى کنید تا خدا دوستتان بدارد و گناهان شما را بر شما ببخشاید، و خداوند آمرزنده مهربان است.»
 

پی نوشت ها:
[1]. الکافی، ج‌1، ص294، ح3.
[2]. فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج‌2، ص191؛ قاموس قرآن، ج‌4، ص95.
[3]. سوره صافات، آیه 83.
[4]. مرزبان کریمی، شیعه عقاید، وظایف، فرقه ها، ص 28.
[5]. الأمالی (للطوسی)، ص251. « عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: کُنَّا عِنْدَ النَّبِیِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ) فَأَقْبَلَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ (عَلَیْهِ السَّلَامُ) فَقَالَ النَّبِیُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ): قَدْ أَتَاکُمْ أَخِی، ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى الْکَعْبَةِ فَضَرَبَهَا بِیَدِهِ،...
[6]. عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج‌2، ص47.
[7]. کمال الدین و تمام النعمة، ج‌2،  ص409، ح9.
[8]. تفسیر فرات الکوفی،  ص430.
[9]. سوره بقره، آیه 165.
[10]. سوره شوری، آیه 23.
[11]. سوره آل عمران آیه 31.
مقالات مرتبط

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
يکشنبه، 19 خرداد 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 375
پدیدآورنده: علی بیرانوند
موارد بیشتر برای شما
روش های جبران کاهش وزن در دوران شیردهی
روش های جبران کاهش وزن در دوران شیردهی

روش های جبران کاهش وزن در دوران شیردهی

آشنایی با علائم بارداری در دوران شیردهی
آشنایی با علائم بارداری در دوران شیردهی

آشنایی با علائم بارداری در دوران شیردهی

ریزش مو و درمان آن در دوران شیردهی
ریزش مو و درمان آن در دوران شیردهی

ریزش مو و درمان آن در دوران شیردهی

چرا نوزادان سکسکه می کنند؟
چرا نوزادان سکسکه می کنند؟

چرا نوزادان سکسکه می کنند؟

آب انار چه تاثیری بر زردی نوزاد دارد؟

آب انار چه تاثیری بر زردی نوزاد دارد؟

آشنایی با جدول واکسیناسیون کشوری نوزادان و کودکان
آشنایی با جدول واکسیناسیون کشوری نوزادان و کودکان

آشنایی با جدول واکسیناسیون کشوری نوزادان و کودکان

علت باز شدن خود به خود بند کفش
علت باز شدن خود به خود بند کفش

علت باز شدن خود به خود بند کفش

فواید استرس و اضطراب کوتاه مدت
فواید استرس و اضطراب کوتاه مدت

فواید استرس و اضطراب کوتاه مدت

فواید آب برنج برای سلامتی (بخش دوم)
فواید آب برنج برای سلامتی (بخش دوم)

فواید آب برنج برای سلامتی (بخش دوم)

فواید آب برنج برای سلامتی (بخش اول)
فواید آب برنج برای سلامتی (بخش اول)

فواید آب برنج برای سلامتی (بخش اول)

طرز تهیه و خواص چای ماسالا
طرز تهیه و خواص چای ماسالا

طرز تهیه و خواص چای ماسالا

سبزیجاتی که بهتر است به شکل پخته مصرف شوند
سبزیجاتی که بهتر است به شکل پخته مصرف شوند

سبزیجاتی که بهتر است به شکل پخته مصرف شوند

خواص روغن فندق برای پوست
خواص روغن فندق برای پوست

خواص روغن فندق برای پوست

خواص شیر برای سلامت بدن

خواص شیر برای سلامت بدن

خواص پرتقال برای سلامت بدن
خواص پرتقال برای سلامت بدن

خواص پرتقال برای سلامت بدن

پیروزی خفیف پرسپولیس مقابل پارس جم/سایپا کامبک زد، تراکتور متوقف شد
پیروزی خفیف پرسپولیس مقابل پارس جم/سایپا کامبک زد، تراکتور متوقف شد

پیروزی خفیف پرسپولیس مقابل پارس جم/سایپا کامبک زد، تراکتور متوقف شد

خواص کیوی برای سلامتی
خواص کیوی برای سلامتی

خواص کیوی برای سلامتی

۱۳ آنتی بیوتیک طبیعی
۱۳ آنتی بیوتیک طبیعی

۱۳ آنتی بیوتیک طبیعی

خواص نارنج برای سلامت بدن

خواص نارنج برای سلامت بدن

خواص طالبی برای سلامتی
خواص طالبی برای سلامتی

خواص طالبی برای سلامتی

خواص نخود برای سلامتی
خواص نخود برای سلامتی

خواص نخود برای سلامتی