0

پوشش زنان در ایران باستان (بخش اول)

بنابر گواهی متون تاریخی، در اکثر قریب به اتفاق ملتها و آیین های جهان، حجاب در بین زنان معمول بوده است؛ هرچند این پدیده در طول تاریخ، فراز و نشیب های زیادی طی کرده و گاهی تشدید و تخفیف یافته، ولی هیچگاه به طور کامل از میان نرفته است. مقاله حاضر به بررسی ریشه های حجاب و پوشش زنان در ایران باستان و پیش از اسلام می پردازد.با ما همراه باشید.
پوشش زنان در ایران باستان (بخش اول)

مقدمه

اگر به تحقیقات مربوط به پوشاک مردم ایران قبل از اسلام مراجعه کنیم، خواهیم دید که مجسمه ها و نقش­ های برجسته و تصاویری که از دوره ­های مختلف ایران قبل از اسلام برجا مانده، همه نشان می­ دهد که هم پوشاک مردان و هم پوشاک زنان بلند و گشاد است[1] .

فرهنگ ایرانیان باستان برپایه آموزه­ های آیین زرتشت شکل گرفته است. آیین زرتشت بر اصل راستی و درستی و پرهیز از دروغ و تحکیم پایه ­های خانواده و پرورش فرزندان پاک­ نهاد، تاکید فراوان دارد. ازاین رو لزوم پوشیدگی زن نیز در آیین زرتشت و فرهنگ ایرانیان قدیم مورد توجه و توصیه فراوان بوده است.

ویل دورانت راجع به اخلاق و پوشش ایرانیان می نویسد: ایرانیان زیباترین ملت ­های خاور نزدیک در روزگار باستانی بوده­ اند. مردمی میانه بالا و نیرومند و باصلابت و دارای لطافت­ طبع بوده­ اند. در اندام و هیئت ایشان آثار نجابت مشهود بوده است.  غالب ایشان لباس­ هایی مانند لباس­ های مردم ماد بر تن می­ کردند و بعدها خود را به زیورآلات مادی نیز می آراستند. به جز دو دست­ها باز گذاشتن هریک از قسمت­ های بدن را خلاف ادب می­شمردند و به­ همین جهت، سرتاپای ایشان با سربند و کلاه تا پاپوش پوشیده بود.[2]

ازسوی دیگر، کهن­ ترین آثاری که از پوشش زنان ایرانی به دست آمده، نشان می­ دهد که جامه ایشان همواره بلند و پرچین، دارای پوشیدگی کامل و متناسب با عفت و پارسایی بوده است. از دوره ایلامی نقش زنی با لباس بلند و پوشیده در موزه ایران باستان نگهداری می­ شود.[3]

لباس زن ایرانی معمولا از یک پیراهن با رنگ زنده و آستین­ های بلند تشکیل می­ شد. برای پوشیدن سر از یک سربند که در زیر چانه به­ وسیله دو بست محکم می­ گردید، استفاده می­ کردند. روی آن سربند یک روسری بزرگ سه­ متری می ­پوشیدند. این روسری از سر تا روی شانه و پشت گردن را به­ خوبی می­ پوشانید و گردی صورت و گاهی قسمتی از موی جلوی سر بیرون می­ ماند.[4]

دراین بخش با نگاهی گذرا نوع پوشش زنان ایرانی را در دوره-های مختلف باستانی مرور می­ کنیم.

1) دوره مادها
مادی ­ها مردانی بودند آریایی نژاد که در ابتدای قرن هفتم ق.م سلطنت ماد را تاسیس کردند؛ البته زمانی که این مردم به ایران آمده و در آذربایجان و کردستان امروزی سکنی گزیدند. درست معلوم نیست؛ ظن قوی بر این است که در قرن دهم ق.م آمده­اند.

پوشاک ایرانیان درحالی که ادامه بابلیان و آشوریان بود، خود اشکال گونه گونه و قابل توجه داشت. بهترین نمونه بانوان مادی برروی جعبه سیمینی که از گنجینه جیحون به ­دست آمده و هم ­اکنون در موزه بریتانیاست، دیده می ­شود. به­ طور کلی ازاین نقش­ها پیداست که بانوان جامه­ ای بلند و چین­ دار با آستین­ های بلند و فراخ می­ پوشیدند [5]

درباره پوشش اقوام آریایی باید گفت مادها در این زمینه ذوق و تجربه بیشتری داشتند و به گفته مورخان یونانی، هردوت و اسرترابون، پارسی­ ها شکل لباس را از مادی ها اقتباس کرده بودند. تصاویری که باستان شناسان از نجبای ماد بازسازی کرده­ اند، زنان را با پوشش سر نشان می­ دهد. گرچه به پوشیدگی زنان هخامنشی نیست.[6]

2) دوره هخامنشیان
پارسی­ ها نیز مردمانی هستند آریایی نژاد که معلوم نیست کی به ایران آمده ­اند. پارسی­ ها به ­وسیله کوروش دولت ماد را برانداختند و سلسله هخامنشی را تاسیس کردند. مردم پارس همچون بسیاری از مردمان روزگاران باستان، جامه ­های بلند و فراخ را می­ پسندیدند و زنان و مردان پارسی چون از دیده شدن پوست و تن برهنه ­شان بسیار شرم داشتند و برخلاف یونانیان آن زمان نمایش تن برهنه و بی ­پوشاک را کاری برخلاف شرم و آزرم و بسی زشت و ناروا می ­دانستند، کوشش داشتند جامه ­ای بپوشند که بلند و فراخ و پرچین باشد تا گذشته از پوشیده بودن همه تن، برجستگی­ های طبیعی اندام ­ها نیز پیدا و نمایان نباشد.[7]

در دوره هخامنشیان، پوشش زنان محل توجه و درنگ بیشتری است. زنان این دوره بیش از دوره های دیگر حضور و فعالیت اجتماعی داشتند و جالب آن است که حجاب و عفافشان نیز بیشتر از سایر دوره­ ها در تاریخ ثبت شده است. مردان پارسی توجه و غیرت خاصی به حفظ حریم زنانشان داشتند اما این مسئله در نگاه مورخان ایرانی توجیه درستی پیدا نمی ­کرد و نشانه بربریت ایرانی­ها و طبع حسود مردان تلقی می ­شد. حتی در کجاوه نشاندن زنان به هنگام سفر، که در وهله اول برای آسایش ایشان و درامان ماندن از گردو خاک، سرما و گرمای آفتاب بود و درعین حال جزو لوازم شوکت آنها به­ شمار می­رفت ازنظر یونانی ­ها سلب آزادی زنان بود.[8]

در خانواده­ های آریایی، زن بانوی خانه بود، آریایی ­ها احترام زنان خویش را بیش از سایر اقوام نگه می ­داشته ­اند. همچنین مقام زن نزد آریایی­ های ایرانی بهتر از مقام آنها در نزد مردمان دیگر بوده است.  ازسوی دیگر پارسایی زنان ایرانی، امری تحمیلی برایشان نبود. آنها خود با شان و شخصیتی که داشتند، زندگی پرهیزگارانه ­ای را در پیش گرفته بودند.

درباره پوشش زنان هخامنشی باید گفت آثار به جا مانده از آن دوره، نشان می­ دهد که زنان لباس بلند و پرچین با آستین­ های بلند و گشاد می­ پوشیدند و چادری بر سر می­ کردند که موها را می ­پوشاند حتی ملکه هم برای پوشاندن موهای خود ازاین چادر استفاده می کرده است.

پی نوشت ها:
.  1حداد عادل، غلامعلی، فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی، انتشارات سروش، تهران، 1359، ص 10
2. ویلیام، دورانت، تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام، تهران، انتشارات اقبال، 1343، ج 1، ص 524.
3. اکرم جودی، تاملی بر مفهوم حجاب و ادیان الهی، مقاله وضع پوشش و جایگاه زنان در ایران باستان، ص 45 و 46، به اهتمام محمد جاوید
4. استادملک، فاطمه، حجاب و کشف حجاب، تهران، انتشارات مطبوعاتی عطایی، 1367، چاپ اول، ص 46.
5. حمزه،عباس، حجاب در ادیان الهی، انتشارات یاقوت، 1385، چا پ اول، ص 130
6. استادملک، همان، ص 46.
7. حمزه، همان، ص 131.
8. اکرم جودی، همان، ص 45 - 46
مقالات مرتبط

ارسال نظر شما
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
دوشنبه، 20 خرداد 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 152
موارد بیشتر برای شما
خلاصه فوتسال ایران 3 - لبنان 2
خلاصه فوتسال ایران 3 - لبنان 2

خلاصه فوتسال ایران 3 - لبنان 2

احتمال سفر وزرای خارجه انگلیس، آلمان و فرانسه به ایران/ برگزاری کمیسیون مشترک برجام در روزهای آتی
احتمال سفر وزرای خارجه انگلیس، آلمان و فرانسه به ایران/ برگزاری کمیسیون مشترک برجام در روزهای آتی

احتمال سفر وزرای خارجه انگلیس، آلمان و فرانسه به ایران/ برگزاری کمیسیون مشترک برجام در روزهای آتی

الکترونیک شدن انتخابات
الکترونیک شدن انتخابات

الکترونیک شدن انتخابات

فروپاشی شبکه جاسوسی سایبری آمریکا
فروپاشی شبکه جاسوسی سایبری آمریکا

فروپاشی شبکه جاسوسی سایبری آمریکا

انیمیشن کوتاه آدام

انیمیشن کوتاه آدام

افشاگری چلنگر در گفتگو با راسخون: مدیران پرسپولیس باکارهای خود برانکو را فراری دادند/ پول در باشگاه بود، به او ندادند
افشاگری چلنگر در گفتگو با راسخون: مدیران پرسپولیس باکارهای خود برانکو را فراری دادند/ پول در باشگاه بود، به او ندادند

افشاگری چلنگر در گفتگو با راسخون: مدیران پرسپولیس باکارهای خود برانکو را فراری دادند/ پول در باشگاه بود، به او ندادند

اکانت فیک منافقین به توییتر بازگشت! /هدف از حضور «حشمت علوی» ها در فضای مجازی چیست؟
اکانت فیک منافقین به توییتر بازگشت! /هدف از حضور «حشمت علوی» ها در فضای مجازی چیست؟

اکانت فیک منافقین به توییتر بازگشت! /هدف از حضور «حشمت علوی» ها در فضای مجازی چیست؟

پادکست/ 5 وظیفه مهم تربیتی والدین
پادکست/ 5 وظیفه مهم تربیتی والدین

پادکست/ 5 وظیفه مهم تربیتی والدین

چرا حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، ملقب به «سیدالکریم» است؟
چرا حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، ملقب به «سیدالکریم» است؟

چرا حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، ملقب به «سیدالکریم» است؟

جنگ تجاری میان آمریکا و هند کلید خورد
جنگ تجاری میان آمریکا و هند کلید خورد

جنگ تجاری میان آمریکا و هند کلید خورد

رتبه اول جهان در پیوند کبد به ایران اختصاص دارد
رتبه اول جهان در پیوند کبد به ایران اختصاص دارد

رتبه اول جهان در پیوند کبد به ایران اختصاص دارد

حمله راکتی به محل استقرار مشاوران نظامی آمریکا در داخل مجتمع کاخ‌های ریاست‌جمهوری موصل
حمله راکتی به محل استقرار مشاوران نظامی آمریکا در داخل مجتمع کاخ‌های ریاست‌جمهوری موصل

حمله راکتی به محل استقرار مشاوران نظامی آمریکا در داخل مجتمع کاخ‌های ریاست‌جمهوری موصل

برخی از آثار و مضرات پرحرفی
برخی از آثار و مضرات پرحرفی

برخی از آثار و مضرات پرحرفی

پند جالب ابوذر به یکی از دوستانش

پند جالب ابوذر به یکی از دوستانش

برانکو به طور رسمی به الاهلی عربستان پیوست
برانکو به طور رسمی به الاهلی عربستان پیوست

برانکو به طور رسمی به الاهلی عربستان پیوست

زمان ثبت‌نام از کاندیداهای انتخابات مجلس شورای اسلامی مشخص شد
زمان ثبت‌نام از کاندیداهای انتخابات مجلس شورای اسلامی مشخص شد

زمان ثبت‌نام از کاندیداهای انتخابات مجلس شورای اسلامی مشخص شد

در صورت حذف ارز 4200 تومانی، یارانه نقدی هر ایرانی چقدر می‌شود؟
در صورت حذف ارز 4200 تومانی، یارانه نقدی هر ایرانی چقدر می‌شود؟

در صورت حذف ارز 4200 تومانی، یارانه نقدی هر ایرانی چقدر می‌شود؟

نقشه «BBC فارسی» برای جذب مخاطب کودک چیست؟
نقشه «BBC فارسی» برای جذب مخاطب کودک چیست؟

نقشه «BBC فارسی» برای جذب مخاطب کودک چیست؟

به بهانه درگذشت راوی کتاب «بزرگمرد کوچک»، کم‌سن‌ترین اسیر جنگ تحمیلی

به بهانه درگذشت راوی کتاب «بزرگمرد کوچک»، کم‌سن‌ترین اسیر جنگ تحمیلی

آیین نامه نحوه اجرای احکام حدود قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، شلاق و... سال 98
آیین نامه نحوه اجرای احکام حدود قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، شلاق و... سال 98

آیین نامه نحوه اجرای احکام حدود قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، شلاق و... سال 98

ایجاد بیش از 30 هزار شغل در شهرک صنعتی دارویی «برکت»
ایجاد بیش از 30 هزار شغل در شهرک صنعتی دارویی «برکت»

ایجاد بیش از 30 هزار شغل در شهرک صنعتی دارویی «برکت»