لزوم بهداشت در اسلام

یک مسلمان افزون بر وضو یا غسل و در مواقع خاص، تیمم، باید لباس پاک و به دور از نجاست داشته و نیز فرش و لوازم منزل او پاک و پاکیزه باشد.
دوشنبه، 27 آبان 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
لزوم بهداشت در اسلام
وضو و غسل، نمادی از لزوم بهداشت مسلمانان؛ اسلام برای بسیاری از عبادت‌ها و حتی مراسم و مناسک استحبابی و برنامه‌های معنوی، وضو یا حتی غسل را لازم شمرده و یکی از این دو را برای انجام و مشروعیت آن، ضروری و شرط دانسته است. وضو هر چند امری فراتر از تنظیف بخشی از بدن است و جنبه معنوی داشته و قصد قربت می طلبد، اما به طور کلی می تواند نمادی از نظافت مسلمانان و عاملی در جهت نهادینه کردن مسئله بهداشت در میان مسلمانان شمرده شود. این امر زمانی بیشتر قابل فهم می گردد که سیره پیامبر اکرم و ائمه اطهار را در نظر بگیریم که عادت آنان بر این بود که برای هر نماز، رضوی مستقل و جداگانه می گرفتند و تجدید وضو خود فضیلت و ارزش و دارای ثواب اخروی دانسته شده و نشانه اهتمام بیشتر مسلمانان به واجبات الهی و عبادت خداوند و حضور در محضر حضرت دوست تلقی می گردد و حتی بدین امر نیز بسنده نشده و بر وضو گرفتن پس از هر قضای حاجت تأکید و مستحب شده است. هم چنین خوابیدن با طهارت سفارش شده است، هر چند آب در دسترس نباشد و آن طهارت با تیمم تحصیل گردد.
 
یک مسلمان افزون بر وضو یا غسل و در مواقع خاص، تیمم، باید لباس پاک و به دور از نجاست داشته و نیز فرش و لوازم منزل او پاک و پاکیزه باشد. گفته های فراوان معصومان و منش آنان بیش از دیگران بر دوری از نجاست های مختلف و تطهیر با مطهرات (اغسال واجب و مستحب) تأکید دارد.
 
امام على علیه السلام غسل اعیاد را پاکیزگی و مقدمه طلب حوایج از خداوند می داند. در منابع دینی انواع غسل‌های مستحبی وارد شده است که انجام آنان خود به تنهایی مسلمانان را همواره نظیف و پاکیزه می گرداند. کافی است به دستور اهل بیت در باره این غسلها توجه شود تا ارزش بهداشت فردی و اجتماعی در اسلام به دست آید. امام علی بجا آوردن این غسلها را پیروی از سنت پیامبر اسلام می داند و در واقع، تمیزی و پاکیزگی حاصل از آنها را حرکت در مسیر سنت و پیروی از دستورها و مقررات و اعمال آن حضرت می شمارد. این اغسال در برخی منابع اسلامی این گونه شمرده شده است: غسل توبه، غسل جمعه، غسل اولین شب ماه مبارک رمضان و غسل هر شب آن و بهترین آنهاغسل شب نیمه ماه رمضان است و غسل شب هفدهم، نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم.
 
در غیر ماه رمضان نیز غسل های استحبابی از این قرار است: غسل شب عید فطر، غسل روز عید فطر، غسل روز عرفه (نهم ذی حجه)، غسل روز عید اضحی، غسل روز عید غدیر، غسل روز مباهله (۲۴ ذی حجه)، غسل روز میلاد پیامبر اکرم اسلام صلى الله علیه وسلم (۱۷ ربیع الاول)، غسل نماز کسوف (زمانی که تمام قرص آفتاب را فرا گرفته باشد)، غسل نماز حاجت، غسل نماز استخاره، غسل احرام، غسل دخول مسجد الحرام، غسل دخول کعبه، غسل دخول مدینه پیامبر ، غسل ورود به مسجدالنبی صلى الله علیه وسلم و همین طور غسل هنگام اراده زیارت پیامبر اسلام یا یکی از امامان . از امام صادق لا غسل نماز استسقا نیز روایت شده، حتی ایشان افزوده است که امام علی در شب های سرد نیز به غسل رو می آورد تا در نماز شب با نشاط باشد.
 
اغسال مستحبی یاد شده که مقدمه یک عمل عبادی و دینی هستند، در مجموع نشانه اهمیت بهداشت از نظر معصومان و رویکرد بهداشتی آنان به زندگی و امور روزمره می باشد و می تواند فرهنگ آنان را در این باره نشان دهد.
 
از نکته های ارزشمندی که در اسلام و سیره معصومان علیهم السلام در خصوص بهداشت فردی مشاهده می شود، دستور و سیره آنان مبنی برگرفتن ناخن های دست و پاست. در روایات اسلامی از میکروب هایی که زیر ناخن ها جمع می شوند تعبیر به شیطان شده است. یکی از پژوهشگران می نویسد:
 
زیر ناخن های آلوده، محیط بسیار مساعدی برای زندگی موجودات خواهد بود. باز در این جا به فرموده حضرت صادق لا اشاره می نماییم که کمین گاهی که شیطان برای تسلط بر فرزند آدم دارد این است که به سرعت زیر ناخن هایش مخفی می شود. و در جای دیگر آمده است که ناخن خود را کوتاه کنید که شیطان بین گوشت و ناخن در جریان است.
 
از جلوه‌های دیگر بهداشت در حیات معصومان ، به ویژه پیامبر اکرم و اصلاح محاسن است. ابن عباس نقل می کند که آن حضرت فرمود: «کسی که شوارب خود را اصلاح نکند از ما نیست». در جای دیگر به عادت کفار، از جمله مجوسیان را اشاره می کند که شوارب خود را نمی زدند و حضرت تأکید می فرمود که «با مشرکان مخالفت کنید؛ ریشتان را بگذارید و شواربتان را بزنید». در حدیث دیگر، انس بن مالک از پیامبر چنین گزارش می کند که «پیامبر برای ما وقت تعیین نمود و آن اینکه هرگز کوتاه کردن شوارب و گرفتن ناخن ها، بیش از چهل روز ترک نگردد».
 
از جمله سفارشات معصومان علیهم السلام و مکروه شمردن بلند گذاشتن موهای اضافی، از جمله موی های زیر بغل و شارب است، به طوری که هنگام غذا خوردن لقمه غذا با مو تماس بگیرد. دانشمندان علوم پزشکی نیز زیانهای بلند گذاشتن موهای زاید را یاد آور شده و گفته اند: محل مرطوب و گرم و تاریک موهای زیر بغل، محیط مساعدی برای رشد و تولید میکروب‌ها خواهد بود. میکروب ها همیشه در اطراف ریشه مو فراوان بوده و چنانکه زخمی در محل ایجاد شود یا اگر مویی از آن جا کنده شود، راه نفوذ برای میکروب ها به وجود می آید؛ میکروب ها از آن طریق وارد بدن شده و ایجاد دمل می کنند یا وارد خون شده ایجاد سپتیمی و خطرات جبران ناپذیری می نمایند. به همین مناسبت نبی اکرم صلى الله علیه وسلم فرمود: موی زیر بغل را بلند نکنید که شیطان در آنجا پنهان است و موهای زیر بغل را نکنید.
 
منبع: محیط زیست و بهداشت، عبد المجید ناصری داوودی، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ اول، قم، 1391
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم