گرفتاری‌های زندگی موجب نارضایتی نیست

انبیا و اولیای الهی نیز بیشترین سختی‌ها را در زندگی تجربه کرده‌اند؛ اما هرگز ناراضی و ناخرسند نبودند.
جمعه، 9 اسفند 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
گرفتاری‌های زندگی موجب نارضایتی نیست
یکی از واقعیت‌های زندگی، گرفتاری‌های آن است که در بحث رضامندی نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. همه افراد به صورتی اجتناب ناپذیر، این بعد از زندگی را تجربه می‌کنند؛ اما مسئله‌ این است که با این وصف، آیا می‌توان  در این بعد نیز ادعای رضامندی کرد؟ آیا سختی و رضامندی، قابل جمع هستند یا نه؟ سازگاری رضامندی و ناخوشایندی گمان برخی بر این است که رضامندی، با ناخوشایندی، ناسازگار است و در شرایط دشوار، نمی‌توان از رضامندی سخن گفت. این، تصوری ابتدایی است. بررسی دقیق نشان می‌دهد که این دو، قابل جمع‌اند؛ چرا که هر کدام مربوط به یک موضوع خاص‌اند. توضیح این که وقتی دو چیز با هم قابل جمع نیستند که از یک طبقه باشند؛ اما دو چیزی که از دو موضوع متفاوت‌اند، می‌توانند با یکدیگر جمع شوند. برای نمونه، سفیدی با سیاهی که هر دو از طبقه رنگ‌ها هستند، قابل جمع نیست. لذا رنگ چیزی اگر سفید باشد، دیگر سیاه نیست. همچنین بلندی با کوتاهی که از طبقه ارتفاع است، قابل جمع نیست. لذا یک چیز یا کوتاه است یا بلند؛ اما اگر گفته شود: فلان کس یا قد کوتاه است و یا سفید پوست، گزاره درستی نخواهد بود. زیرا این دو، از یک طبقه نیستند. فردی می‌تواند هم قد کوتاهی داشته باشد و هم سفید پوست باشد.
 
در رضامندی و ناخوشایندی نیز همین امر وجود دارد. ناخوشایندی، از گروه واقعیت‌های عینی زندگی است و رضامندی، از گروه احساس ما نسبت به وقایع. در طبقه احساس ما نسبت به زندگی، یا رضایت وجود دارد و یا نارضایتی. لذا این دو با هم جمع نمی‌شوند. در طبقه واقعیت‌های زندگی نیز یا خوشایندی وجود دارد و با ناخوشایندی. لذا این دو با هم جمع نمی‌شوند؛ اما جمع یک مفهوم از این گروه با مفهومی از گروه دیگر، امکان پذیر است. لذا ممکن است که به لحاظ واقعی، فرد در شرایط دشوار قرار داشته باشد و به لحاظ احساس، در حال رضایت. بنابراین، هیچ تلازمی میان ناخوشایندی زندگی و نارضایتی وجود ندارد. نمونه‌های این وضعیت را نیز در قرآن و سیره معصومان (علیهم السلام) می‌توان دید. در قرآن کریم در باره بارداری مادر آمده است: و مادرش، او را با سختی حمل می‌کند. مادر، در دوران بارداری، فرزند خود را با سختی حمل می‌کند؛ اما سؤال این است که آیا این کار، همراه با ناخرسندی و نارضایتی است؟ ممکن است این کار، مشقت داشته باشد؛ اما مادر با عشق، رضایت و خرسندی تمام این کار را انجام می‌دهد. نباید تصور کرد که پیامد قطعی سختی‌ها، ناخرسندی و نارضایتی است و شادمانی و دشواری، با هم، قابل جمع نیستند!
 
انبیا و اولیای الهی نیز بیشترین سختی‌ها را در زندگی تجربه کرده‌اند؛ اما هرگز ناراضی و ناخرسند نبودند. سید الشهدا (علیه السلام) با وجود همه سختی‌ها و دشواری‌ها، راضی بود. برخی این گونه تصور می‌کنند که گویا امام حسین (علیه السلام) هیچ سختی‌ای را درک نکرده و یکپارچه، راضی بوده است. تصور آنان این است که درک مشقت و سختی یعنی نارضایتی! در حالی که هیچ ملازمه ای میان این دو نیست. امام حسین (علیه السلام) همانند هر انسان دیگری، درد و رنج مبارزه و ضربت شمشیر و نیزه و داغ از دست دادن عزیزان را می‌چشد؛ اما ناراضی نیست. ایشان در عین اینکه بر بلاها صبور است، به آنچه خدا مقدر کند نیز راضی است. هنگام خروج از مگه در خطبه ای خطاب به یاران خود می‌فرماید: رضایت خدا رضایت ما اهل بیت است. بر بلای او صبر می‌کنیم. و پس از ضربت‌های فراوانی که بر بدن ایشان وارد می‌کنند، در آخرین لحظات نیز این گونه زمزمه می‌کند:« صبر می‌کنم بر قضای تو، ای پروردگار من! هیچ خدایی جز تو نیست.» جالب تر این که هر چه فشارها بیشتر می‌شود و تنهاتر می‌گردد و به کشته شدن نزدیک تر می‌شود، چهره‌اش گشاده تر و با نشاط تر می‌گردد. امام سجاد (علیه السلام) می‌فرماید: وقتی کارزار بر حسین بن علی بن ابی طالب (علیه السلام) سخت شد، یاران او به وی نگریستند؛ اما او را در حالتی غیر از آنچه خود بودند یافتند؛ زیرا هر گاه کارزار شدت می‌گرفت، رنگ آنان تغییر می کرد و لرزه بر اندامشان می افتاد و دل آنان می لرزید. ولی امام حسین (علیه السلام) و یاران خاص او، رنگ چهره شان برافروخته تر و اندامشان آرام تر و جان‌هایشان آسوده تر می گشت. از این رو، آنان به یکدیگر گفتند: «نگاه کنید، او از مرگ نمی ترسد!». پس امام حسین (علیه السلام) به آنان فرمود: «ای بزرگ‌زادگان! بردبار باشید که مرگ، چیزی جز یک پل نیست.»
 
پس می‌توان  در میان مشکلات و سختی‌ها، خرسند و شادمان بود و این، پدیده شگفتی است! راز این شگفتی در چیست؟ اکنون مهم این است که بدانیم تلازمی میان سختی و نارضایتی وجود ندارد و رضامندی با ناخوشایندی، سازگار است. آنچه در این میان اهمیت دارد، چگونگی واکنش فرد به موقعیت ناخوشایند است. هر موقعیت ناخوشایندی، واکنشی از سوی ما به همراه دارد و اساسا یکی از فلسفه‌های بروز مشکلات، سنجش نوع واکنش انسان به این موقعیت‌هاست. واکنش و موضعگیری انسان به این موقعیت‌ها را «مقابله» می‌نامند. بدون تردید، همه انسان‌ها به موقعیت‌های ناخوشایند، واکنش نشان می‌دهند؛ اما مهم این است که این واکنش، صحیح و خردمندانه باشد. رضامندی یا نارضایتی، به شیوه مقابله او با سختی‌ها بستگی دارد. هر مقابله ای را نمی‌توان صحیح و کارآمد دانست. مقابله، یا مثبت است و یا منفی. در ادبیات دین مقابله منفی «جزع» و مقابله مثبت «صبر» نامیده می‌شود. جزع، موجب نارضایتی می‌شود و صبر، رضامندی را به همراه دارد.
 
منبع: الگوی اسلامی شادکامی، دکتر عباس پسندیده، صص336-332، مؤسسه علمی فرهنگی دار‌الحدیث، قم، چاپ دوم، 1394
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم