بيماري مردانه
ترجمه: دكتر زهرا عباسپور تميجاني
علل و راهحل درمان فتق مغبني
اين رويکرد ساده، امروزه جاي خود را به راهبرد پيچيدهتري داده و هر مرحله به صورت يک پرسش درآمده است: اصلا آيا بايد فتق را ترميم کرد؟ کدام روش ترميم، بهتر است؟ چه نوع بيهوشياي بايد مورد استفاده قرار گيرد؟
فتق هنگامي رخ ميدهد كه يك ساختار بدني از درون منفذ غيرطبيعي در بافتهاي بدن بيرون زده باشد. به اين ترتيب، فتق ممکن است در بسياري از نقاط بدن رخ دهد اما براي اغلب مردان، وقتي صحبت از فتق به ميان ميآيد، به فتق کشاله ران (يا مغبني) اشاره دارد؛ امري که با توجه به اينکه فتقهاي مغبني شايعترين نوع فتق در مردان هستند، قابل درک است؛ در واقع، هر مردي 27 درصد احتمال دارد که زماني در طول زندگياش به فتق مبتلا شود.
فتق مغبني چيست؟
فتق را از کجا بشناسيم؟
در ابتداي سير فتق، برجستگي آن، نوساني است. گاهي هنگام زور زدن يا ايستادن، مرد متوجه آن ميشود اما هنگام درازکشيدن برطرف ميشود. اين برجستگي هنگامي رخ ميدهد که محتواي شکمي- بخشي از روده، بافت چربي احاطهکننده روده يا هر دوي آنها- از طريق اين منفذ بيرون ميزند و روي پوست فشار ميآورد. فتقهايي که يا به طور خودبهخودي يا در نتيجه فشار ملايم با دست روي برجستگي محو ميشوند را فتقهاي قابلجاانداختن مينامند. فتقهاي قابلجاانداختن ممکن است آزاردهنده يا بدمنظره باشند اما عارضه وخيمي ايجاد نميکنند؛در حالي که فتقهايي که نميتوان آنها را جا انداخت، فرق دارند. چنين فتقهايي که محتويات شکم به درون آنها آمده است، با احتمال بيشتري ممکن است دردناک شوند و عوارض ثانوي مانند اختناق ايجاد کنند؛ يعني هنگام فشار آوردن بر عروق خوني روده، جريان خون روده را دچار اشکال کنند. همه فتقهاي دچار اختناق، دردناک و حساس هستند و در مدت کوتاهي، درد تشديد و بيمار دچار تهوع، استفراغ، تورم شکم و تب ميشود. جراحي فوري در اين وضعيت، اجباري است. خوشبختانه اين عوارض در فتق غيرمستقيم مغبني شيوع چنداني ندارد و در فتق مستقيم مغبني حتي ناشايعتر است. اما از آنجايي که تنها شمار اندکي از مبتلايان به فتق مغبني دچار گيرکردن يا اختناق فتق ميشوند، اغلب مردان بايد تصميم بگيرند که کدام درمان برايشان بهتر است. به عبارت ديگر، آيا بايد فتقشان را جراحي کنند يا نه؟
روش تشخيص پزشکان
1. فتق مستقيم معمولا يک برجستگي بيضيشکل نزديک به استخوان عانه (در بخش جلويي ميانه لگن) ايجاد ميکند.
2. فتق غيرمستقيم ممکن است تودهاي ايجاد کند که به سمت کيسه بيضه به پايين کشيده شده يا درون کيسه بيضه قرار گرفته است.
اگر ايستادن و نيروي جاذبه نتواند باعث بيرونزدگي فتق و تشخيص آن شود، پزشک انگشتش را در پايه کيسه بيضه قرار ميدهد و از بيمار ميخواهد سرفه کند يا زور بزند. اين کار باعث افزايش فشار درون شکم ميشود و محتويات شکم از منفذ بازمانده بيرون خواهند زد و به انگشت پزشک ضربه ميزنند.
گرچه يک معاينه جسمي ساده اغلب فتقها را شناسايي ميکند، اما روشهاي تشخيص ديگر هم ممکن است کمککننده باشد؛ به خصوص معاينه با سونوگرافي گاهي به پزشک کمک ميکند فتقي را که هنوز در مراحل اوليه قرار دارد و باعث ناراحتي بيمار ميشود اما برجستگي ايجاد نميکند، تشخيص دهد.
سونوگرافي همچنين ممکن است ساير عوارض که ممکن است شبيه فتق جلوه کنند، مانند بزرگي گرههاي لنفاوي، وجود مايع در کيسه بيضه (هيدروسل)، کيستها و التهاب اپيديديم (لوله دراز و باريکي که اسپرم را از بيضهها خارج ميکند)، چرخش بيضه (تورشن که يک اورژانس اورولوژي است) و سرطان بيضه را تشخيص دهد.
آيا جراحي ضرورت دارد؟
تنها درمان موثر براي فتق، ترميم جراحي است. در گذشته، برخي مردان سعي ميکردند با استفاده از فتقبند و فشار خارجي ناشي از آن، مشکلشان را حل کنند. پوشيدن فتقبند فقط در فتقهايي موثر است که به طور کامل و آسان قابل جاانداختن باشند و تنها هنگامي که فتقبند هنگام انجام فعاليتهاي روزمره در جاي خود باقي بماند. فتق فقط در اين شرايط خاص ميتواند به کاهش ناراحتي مرداني که در انتظار جراحي براي فتق هستند، کمک کند. اما تنها کمتر از يکسوم مردان ميتوانند فتقهايشان را با فتقبند کنترل کنند و براي بيش از دوسوم مردان، استفاده از فتقبند آزاردهنده است. براي مرداني که فتقهايشان باعث آزار و ناراحتي ميشود و باعث اختلال زندگي روزمرهشان ميشود. ترديدي وجود ندارد که بايد جراحي انجام شود.
مردان جوان و سالم نيز حتي اگر فتقهايشان بدون درد باشد، بهتر است جراحي را انتخاب کنند. اما به غير از اين 2 گروه، در ساير مردان ممکن است انتخاب جراحي، مشکل باشد. چند تحقيق که در مورد مقايسه بين درمان جراحي و درمان به صورت مراقبت محتاطانه انجام شده است، نشان داده که براي مرداني که فتقهايشان علايم چنداني ندارند، به تاخير انداختن جراحي بيخطر است؛ زيرا خطر گير کردن يا اختناق فتق بسيار کم است. بنابراين اين مردان ممکن است منتظر و مراقب بمانند و تنها اگر ناراحتي شديدي پيدا کردند که نياز به جراحي دارد، ترميم را انجام دهند. يک مشکل شيوه انتظار و مراقبت اين است که با افزايش سن ممکن است خطرات جراحي افزوده شود، اما در صورتي که عمل فتق با بيحسي موضعي انجام شود،خطرات عمل در سنين بالا هم زياد نيست. برخي از اين مردان ممکن است به خاطر عوارض پس از عمل شيوه انتظار و مراقبت را انتخاب کنند، از جمله احتمال بالاي درد پس از عمل و نيز احتمال اندک عود فتق پس از ترميم جراحي (که ترميم مجدد را مشکلتر ميکند.)
آيا فتقي را كه علايم چنداني ندارد، بايد جراحي کرد؟ واقعيت اين است که پاسخ قطعي به اين سوال وجود ندارد. بهتر است با پزشکتان در اين مورد مشورت کنيد و عواملي مانند راحتي خودتان و هزينه عمل و آرامش ذهني و دسترسي به مراقبت جراحي مناسب را مورد بحث قرار دهيد و خطرات و منافع رويکرد جراحي يا رويکرد انتظار و مراقبت را بسنجيد.
کدام عمل؟
اولين ترميم فتق يا «هرنيورافي»، در سال 1887 انجام شد. جراحان براي حدود 100 سال مشغول انجام اين کار بودند، يعني ترميم فتق، صرفا با بخيهزدن بافتهاي جدا شده به يکديگر. اين عمل موثر بود اما از آنجايي که بافتهاي بخيهزدهشده زير کشش بودند، تا 10 درصد موارد از هم جدا ميشدند و فتق عود ميکرد. دکتر ايروينگ ليکتنستاين در دهه 1960 شيوهاي براي ترميم فتق بدون تحت كشش قرار دادن بافتها تنش ابداع کرد. ليکتنستاين در آن زمان از صفحهاي توري (مش) براي به هم رساندن بافتهاي دو طرف شکاف استفاده کرد. فتق بدون کشش بافتي را ميتوان مانند عمل قديمي با بيحسي موضعي يا نخاعي انجام داد. از آنجايي که بيماران درد کمتري تجربه ميکنند و خطر عود فتق پايينتر است، ترميمهاي بدون کشش به سرعت به عمل جراحي مطلوب براي فتق بدل شدند. در حال حاضر چند نوع آنها وجود دارند.
يک رقيب جديدتر، جراحي لاپاراسکوپي در اوايل دهه 1990 وارد صحنه شد. در حالي که هر دو نوع عمل قبلي فتق، نياز يک برش 10 تا 5/12سانتيمتري روي کشاله ران داشتند، ترميم فتق با لاپاراسکوپي تنها سه برش 25/1 سانتيمتري روي شکم دارد. در برش اول، جراح شکم را با دياکسيدکربن باد ميکند. بعد يک لوله فيبر نوري باريک، لاپاراسکوپ، را از راه برش ديگر وارد بدن ميکند. جراح در حالي که از طريق يک دوربين ويديويي درون شکم را ميبيند، ابزارهاي مورد استفادهاش را از راه برش سوم وارد بدن ميکند و رودهها را از درون فتق بيرون ميکشد و با نصب يک گيره محل شکاف را ميبندد. از آنجايي که باد کردن شکم دردناک است،جراحي لاپاراسکوپيک نياز به بيهوشي عمومي دارد و به خاطر نياز تجهيزات اختصاصي و تعليم بيشتر جراحان، از جراحي باز گرانقيمتتر است.
کدام عمل بهتر است؟
کدام روش بيحسي بهتر است؟
تصميم بگيريد!
منبع: www.salamat.com
ae
