| وز انجام بدان عبرت پذيرند | | مگر کز خوي نيکان پند گيرند |
| شکم پرکردن از پهلوي درويش | | حرامش باد بدعهد بدانديش |
| که راحت خواهد اندر رنج مردم | | شکم پر زهرمارش بود و کژدم |
| کبوتر دانه خواهد هرگز از مور؟ | | روا دارد کسي با ناتوان زور؟ |
| شکار از چنگ گنجشکان نگيرد | | اگر عنقا ز بيبرگي بميرد |
| خواهد، نه مراد خاطر خويش | | سلطان بايد که خير درويش |
| درويش مراد خود بيابد | | تا او به مراد خود شتابد |
| هر کسي را هر چه لايق بود داد | | آنکه هفت اقليم عالم را نهاد |
| هر که را بيني چنان بايد که هست | | گر توانا بيني ار کوتاه دست |
| بس خيانتها کزو صادر شود | | اين که مسکينست اگر قادر شود |
| تخم گنجشک از زمين برداشتي | | گربهي محروم اگر پر داشتي |
| زوال نعمت اندر ناسپاسي است | | دوام دولت اندر حق شناسيست |
| بماند بر تو نعمت جاوداني | | اگر فضل خدا بر خود بداني |
| حرامت باد اگر شکرش نگويي | | چه ماند از لطف و احسان و نکويي؟ |
| که اغلب خوي مردم بيوفاييست | | کتاب از دست دادن سست راييست |
| که پايندان نباشد همچو پابند | | گرو بستان نه پايندان و سوگند |
| که آن جسمست و جانش خوي نيکو | | الا تا ننگري در روي نيکو |
| همين ترکيب دارد نقش ديوار | | اگر شخص آدمي بودمي به ديدار |
| که با پيران بيقوت بپايد | | جوان سخت رو در راه بايد |
| که اي فربه مکن بر لاغران زور | | چه نيکو گفت در پاي شتر مور |
| که جهانديدهتر ز عنقا بود | | پيري اندر قبيلهي ما بود |
| بعد از آن پشت طاقتش بشکست | | صد و پنجه بزيست يا صد و شصت |
| خفت و رنجوريش دراز کشيد | | دست ذوق از طعام باز کشيد |
| خويشتن در بلا و هر که سراي | | روز و شب آخ و آخ و ناله و واي |
| او از آن رنج و ما از آن رنجور | | گشته صد ره ز جان خويش نفور |
| مرگ خوشتر که زندگاني تلخ | | نشنيدي حديث خواجهي بلخ |
| نيست بعد از سپيدي الا گور | | موي گردد پس از سياهي بور |
| ما گرفتار و الامان برسد | | عاقبت پيک جانستان برسد |
| روز عمرش به تنگ شب ديدم | | جان سختش به پيش لب ديدم |
| که به سملت بريم يا به خفيف | | بارکي گفتمش به خفيه لطيف |
| بيش زحمت مده صداع گذار | | گفت خاموش ازين سخن زنهار |
| راست خواهي نه اين نه آن خواهم | | ابلهم تا هلاک جان خواهم؟ |
| که به مرگم چنين عجول شدي؟ | | مگر از ديدنم ملول شدي |
| که نه شيراز و روستا تنگست | | ميروم گر تو را ز من ننگست |
| رفتم اينک بيار کفش و عصا | | بسم اين جايگه صباح و مسا |
| رفت و منزل به ديگران پرداخت | | او درين گفت و تن ز جان پرداخت |
| ميشنيدم که زير لب ميگفت | | اندر آن دم که چشمهاش بخفت |
| رخت بياختيار بر بستم | | اي دريغا که دير ننشستم |
| هرگز آب حيات بس نکند | | آرزوي زوال کس نکند |
| برين نعمت که نعمت نيست ما را | | سپاس و شکر بيپايان خدا را |
| مزيد ظلم و تأکيد ضلالست | | بسا مالا که بر مردم وبالست |
| به از سرپنجگي و زور باطل | | مفاصل مرتخي و دست عاطل |
| نه زنبورم که از دستم بنالند | | من آن مورم که در پايم بمالند |
| که زور مردم آزاري ندارم | | کجا خود شکر اين نعمت گزارم |
| حکايت نامهي ضحاک و جم را | | حديث پادشاهان عجم را |
| نشايد کرد ضايع خيره ايام | | بخواند هوشمند نيکفرجام |