مراتب روزه داري

روزه از نظر مراتب و از زاويه نقشي که در تکامل انسان دارد، به سه دسته تقسيم مي شود و از همين روست که علماي اخلاق و سير و سلوک، روزه را به روزه عوام، روزه خواص و روزه خواص خواص تقسيم کرده اند و اينک توضيح فشرده اي از آنها:

دسته اول روزه عوام:
 

اين مرتبه از روزه با پرهيز از مفطرات روزه صورت مي پذيرد. با شرحي که در کتاب هاي فقهي آمد، اين مرتبه از روزه آسان ترين و پايين ترين مرتبه روزه است. آنچه از پيامبر (ص) روايت شده است که: ان ايسر ما افترض ا...تعالي علي الصائم في صيامه ترک الطعام و الشراب: آسان ترين چيزي که خداي متعال بر روزه دار در روزه داري اش واجب ساخته، نخوردن و نياشاميدن است» به اين مرتبه از روزه داري اشاره دارد.

دسته دوم روزه خواص:
 

دراين مرتبه از روزه، روزه دار تنها به پرهيز از مفطرات روزه بسنده نمي کند، بلکه از همه ي حرام هاي الهي پرهيز مي نمايد. ازاين رو اجتناب از مفطرات، شرط درستي روزه است و اجتناب از حرام ها شرط قبولي آن.

دسته سوم روزه خواص خواص:
 

اين مرتبه از روزه با باز داشتن قلب و نگهداري آن از هر چيزي که اشغال کننده دل (چه حلال و چه حرام) است، به جز خدا به دست مي آيد. ابوحامد غزالي (م 505 ق) در توصيف اين مرتبه از روزه مي گويد: «اما روزه خواص خواص، روزه دل از همت هاي درون و انديشه هاي دنيوي و بازداشتن کلي آن از غير خداوند است. شکستن اين مرتبه از روزه با انديشه درباره غير خدا و قيامت و فکر درباره دنيا تحقق مي يابد، مگر دنيايي که به خاطر دين خواسته شود که چنين دنيايي توشه آخرت است و دنيا نيست...»
اين مرتبه رتبه پيامبران، صديقان و مقربان است. در تفصيل قولي آن نبايد درنگ طولاني داشت، ولي درتحقق عملي آن تأمل بجاست، چرا که آن رويکرد به خداوند و روگرداني از غير خدا با همه همت است و آراسته شدن به اين سخن خداست که: «قل ا... ثم ذرهم في خوضهم يلعبون: بگو خدا، سپس واگذارشان تا در باطل خويش به بازيچه مشغول باشند.»
امير مؤمنان امام علي (ع) در اشاره به اين سه مرتبه مي فرمايد: « صوم القلب خير من صيام اللسان و صيام اللسان خير من صيام البطن : روزه دل بهتر از روزه زبان است و روزه زبان بهتر از روزه شکم.»
هر يک از اين دو مرتبه اخير به نسبت تلاش روزه داران و آمادگي آنان مراتب بسياري دارد، علاوه بر اين که انگيزه روزه داري اش نه بيم از کيفر و نه شوق به ثواب، بلکه تنها به خاطر فرمانبرداري از فرمان الهي، علاقمندي به تقرب به خداي سبحان و کسب رضا و لقاي اوست.»
از خداوند سبحان مي خواهيم که توفيق مان دهد که در راه آنچه موجب افزايش بهره ما از ضيافت کريمانه رمضان مي شود، بکوشيم و بالاترين و والاترين مراتب روزه داري را به ما عنايت فرمايد:
منبع: نشريه راه موفقيت، ش 22.