قدرت نامتوازن

بررسي وضعيت نيروي نظامي کره شمالي
 

در کره شمالي برعکس همسايه جنوبي، قدرت نظامي به قدرت اقتصادي ترجيح داده شده است. اين امر باعث شده بخش هاي ديگر جامعه از جمله اقتصاد، زندگي اجتماعي و حتي سياست اين کشور به شدت متأثر از نيازها و اولويت هاي نيروي نظامي مي باشند. در نوشتار پيش رو، من اشاره به دلايل اين امر، به طور مشخص تر به ساختار ارتش و ابعاد مختلف مرتبط با نيروي نظامي اين کشور پرداخته شده است. در انتها هم سياست نظامي کره شمالي مورد توجه قرار گرفته است.

ارتش خلق کره
 

ارتش خلق کره که به آن اينمين گون (Inmin gun) هم مي گويند، نيروي نظامي جمهوري دموکراتيک خلق کره است. کيم جونگ ايل تا زمان مرگش، فرمانده کل ارتش خلق کره و رئيس کميسيون دفاع ملي بود. هم اکنون کيم جونگ اون فرماندهي کل ارتش کره را بر عهده دارد. ارتش خلق کره از پنج بخش تشکيل شده است: نيروي زميني، نيروي دريايي، نيروي هوايي، نيروي موشکي و نيروي عمليات ويژه. اين تقسيم بندي پنج بخشي، به خوبي نشان مي دهد تا چه اندازه نيروي نظامي در اين کشور مورد توجه قرار گرفته است.

اولويت نيروي نظامي
 

از زمان استقلال تاکنون، توجه به نيروي نظامي دغدغه اساسي رهبران کره شمالي بوده است. براي اين امر، دلايلي چندي را مي توان بر شمرد: اشغال توسط ژاپن، جنگ سه ساله کره شمالي و جنوبي و حضور مستقيم قدرت هاي بزرگ در اين جنگ، قرار گرفتن در بلوک بندي هاي دوره جنگ سرد و تهديد امنيتي از سوي غرب و برخي همسايگان، شماري از اين دلايل هستند. البته علت هاي داخلي را هم نمي توان از نظر دور داشت. دولت کره شمالي به دنبال نمايش اقتدار داخلي به مردم خود هم هست.

دستيابي به سلاح هسته اي
 

در تاريخ نهم اکتبر سال 2006 دولت کره شمالي اعلام کرد براي نخستين بار آزمايشي هسته اي انجام داده است. کره شمالي در تاريخ 25 مي سال 2009 هم آزمايش اتمي ديگري انجام داد. شوراي امنيت سازمان ملل با قطع نامه هاي 1695 در جولاي سال 2006، 1718 در اکتبر سال 2006 و 1874 در ژوئن سال 2009 به اقدام هاي کره شمالي پاسخ داد. کارشناسان بر اين باورند که کره شمالي مواد لازم براي توليد نه سلاح هسته اي را در اختيار دارد و مي تواند کلاهک هاي هسته اي را روي موشک هاي بالستيک ميان برد خود سوار کند. با توجه به حضور چين، ژاپن و کره جنوبي به عنوان قطب هاي قدرت اقتصادي و نظامي جهان در شرق آسيا و قرار داشتن اين منطقه در حوزه راهبردي اقيانوس آرام، ايالات متحده به شدت از به هم خوردن توازن قدرت در شرق آسيا نگران است. گفت و گوهاي گروه شش به رهبري آمريکا با کره شمالي به منظور مهار اين بازيگر، صورت گرفت.

بودجه نظامي
 

بودجه نظامي سالانه ارتش خلق کره را 6 ميليارد دلار برآورد مي کنند. طبق گزارش رسانه هاي گروهي کره شمالي، هزينه نظامي اين کشور در سال 2010 حدود 15/8 درصد از بودجه دولت بوده است. دولت کره شمالي در حالي چنين هزينه هايي را در بخش نيروي نظامي متقبل مي شود که توليد ناخالص داخلي آن به هيچ روي قابل توجه نيست. بر پايه آمارهاي سال 2008، توليد ناخالص داخلي اين کشور تنها 40 ميليارد دلار برآورد شد و رتبه 92 را در ميان کشورهاي جهان به دست آورد. همان گونه که بيان شد، کره شمالي چهارمين ارتش جهان را داراست. از اين رو مي توان گفت اين هزينه نظامي و اين توانايي اقتصادي چيزي جز عدم تناسب را نشان نمي دهد.

سياست نظامي کره شمالي
 

سونگون (Songun) يا سياست «اول نيروي نظامي» خط مشي اي است که کره شمالي آن را مصرانه پيگيري مي کند. دولت بر پايه اين سياست، ارتش خلق کره را اولويت اصلي خود قرار داده و منابع مالي کشور را نخست به ارتش اختصاص مي دهد. سياست «اول نيروي نظامي» به عنوان يک اصل، بر زندگي سياسي و نظامي کره شمالي حاکم است. البته سياست «اول نيروي نظامي» تا بعد از مرگ کيم ايل سونگ در سال 1994 به عنوان سياست رسمي حکومت معرفي نشد. در سال 1995 کيم جونگ ايل، طي نخستين ديدار خود در آن سال از واحدهاي نظامي، اين سياست را اعلام کرد. اين سياست، يک تغيير جزئي از خط مشي قبلي حکومت؛ يعني سياست »جوچه» يا همان «خوداتکايي» کيم ايل سونگ بود.
دو دليل در مورد اينکه چرا بعد از مرگ کيم ايل سونگ کره شمالي از سياست «جوچه» به «سونگون» گرايش پيدا کرد، وجود دارد. دليل نخست به تمايل کره شمالي براي افزايش قدرت نظامي و بالا بودن جايگاه بين المللي آن باز مي گردد. از اين جنبه، سونگون به عنوان حرکتي تهاجمي و تهديد آميز براي افزايش قدرت نظامي کره شمالي ــ البته به هزينه ديگر بخش هاي جامعه ــ تلقي مي شود. دليل دوم گرايش به سمت سياست سونگون، مسائل داخلي بوده است. هنگام مرگ کيم ايل سونگ، مهم ترين بخشي که پسرش کيم جونگ ايل بر آن حاکم بود، نيروي نظامي بود. او پس از مرگ پدرش از اين موقعيت استفاده کرد و با استفاده از ارتش خلق کره، قدرت و جايگاه خود را استحکام بخشيد. او براي ادامه حکومت خود به حمايت ارتش کره نياز داشت. آشکار است هزينه کردن بيش از اندازه براي ارتش به منظور به دست آوردن حمايت اين بخش، باري اضافي بر بخش هاي ديگر تحميل مي کند.
منبع: نشريه همشهري ديپلماتيک، شماره 58.