از فلسفه تا حکمت الهی

در این مقاله موضوع سخن گروهی از فلاسفه اند ( فلاسفه جمع فیلسوف است و فیلسوف کلمه ای است عربی مأخوذ از کلمه ی یونانی Philosophos) که با این پیش آمد روبرو شدند که
يکشنبه، 9 مهر 1391
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
از فلسفه تا حکمت الهی
 از فلسفه تا حکمت الهی

نویسنده: هانری کوربن با همکاری سید حسین نصر و عثمان یحیی
مترجم: سید اسد الله مبشری


 
در این مقاله موضوع سخن گروهی از فلاسفه اند ( فلاسفه جمع فیلسوف است و فیلسوف کلمه ای است عربی مأخوذ از کلمه ی یونانی Philosophos) که با این پیش آمد روبرو شدند که جمعی می خواستند نقش فلسفه را در اسلام محدود سازند. خواه این محدود کردن عملی کاملا افراطی تلقی شود یا از یک سابقه ی فکری منبعث شده باشد. تعیین حد دقیق بین اصطلاح فلسفه (Philosophie) و حکمت الهیه (Theo-Sophia) دشوار است اما چنین بنظر می رسد که از زمان سهروردی به بعد، بطور روز افزون ترجیح داده اند که برای نشان دادن اصول عقاید حکیم کامل و در عین حال فیلسوف و عارف صوفی، اصطلاح «حکمت اولیه» را بکار برند. اما در موضوع فلسفه باید بیاد آورد که فلاسفه، مجموعه ای از آثار ارسطو و شارحان آن و متون افلاطون و جالینوس را به زبان عربی فراهم آوردند مع ذلک با آثاری از قبیل تئولوژی که منسوب به ارسطوست، یا کتاب خیرمطلق متفکران اسلام خود را در محضر ارسطویی یافتند که عملا نوافلاطونی بود. اصطلاح «مشائون» ( که معادل لغوی کلمه ی « پری پاته تی سین» (1) است) در عربی بسیار بکار می رود و آن را در مقابل اصطلاح «اشراقیون» یا « افلاطونیان» (2) بکار می برند و در هر حال، آنان کم و بیش در شمار نوافلاطونیان اسلامند. بی شک در اندلس به رهبری ابن رشد یک واکنش «مشایی» وجود داشته است. عکس العمل مزبور با مکتب نوافلاطونی ابوعلی سینا و در عین حال در برابر انتقادات کلامی غزالی مقابله می کرد. اما آن واکنش مشایی، مطلقاً یکدست و خالص نبود. در هر حال در مغرب زمین، مکتب ابن رشد بارور گردید حال آنکه در شرق، منجمله در ایران، اصالت الهامات نوافلاطونی پایدار ماند و به سهروردی کمک کرد تا طرح خود را برای احیای الهیات ایران قبل از اسلام اجرا نماید.
آن الهامات بالطبع با عرفان ابن عربی و با الهیات تصوف، و تعلیمات امامان شیعه که از راه روایات رسیده بود بوسیله ی حیدرآملی، و ابن ابی جمهور در قرن هشتم و نهم هجری/14 و 15 میلادی درهم آمیخت. مجموعه ی این تفکرات، در مکتب اصفهان از آغاز تجدد فرهنگی دوره ی صفویه ( قرن دهم هجری/ شانزدهم میلادی) در آثار عظیم میرداماد و ملاصدرا و قاضی سعیدقمی ( قرن دهم هجری/ قرن شانزدهم میلادی) و نزد شاگردان شاگردانشان، شکفته گردید و به مکتب شیخیه رسید. فکری که نقش راهبری داشت اساسی بس استوار تأسیس کرد اما برای اینکه اصول عقاید فلسفه از اعتبار نیفتد یا برای پنهان کردن تردیدی که در عقاید جزمی داشتند و بر زبان نمی آوردند، هیچ چیز اجازه نمی داد جمله ی ساده ی « تقریب فلسفی بین مذاهب» (3) بر زبانی جاری شود اگر چه در عمل به آن، شتاب می کردند.

پی نوشت ها :

1. Peripateticiens مشتق از کلمه ی یونانی Peripatein به معنی گردش کردن است و مجازاً به پیروان اصول فلسفی ارسطو اطلاق می شود زیرا ارسطو در حال گردش و راه رفتن به شاگردان تعلیم داد.-م.
2. Les Platoniciens.
3. Syncretisme.

منبع: کوربن، هانری، (1371)، تاریخ فلسفه ی اسلامی، با همکاری سید حسین نصر و عثمان یحیی، دکتر اسدالله مبشری، تهران، امیرکبیر، پنجم /1389.

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران