از فلسفه تا حکمت الهی

در این مقاله موضوع سخن گروهی از فلاسفه اند ( فلاسفه جمع فیلسوف است و فیلسوف کلمه ای است عربی مأخوذ از کلمه ی یونانی Philosophos) که با این پیش آمد روبرو شدند که
يکشنبه، 9 مهر 1391
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
از فلسفه تا حکمت الهی
 از فلسفه تا حکمت الهی

نویسنده: هانری کوربن با همکاری سید حسین نصر و عثمان یحیی
مترجم: سید اسد الله مبشری


 
در این مقاله موضوع سخن گروهی از فلاسفه اند ( فلاسفه جمع فیلسوف است و فیلسوف کلمه ای است عربی مأخوذ از کلمه ی یونانی Philosophos) که با این پیش آمد روبرو شدند که جمعی می خواستند نقش فلسفه را در اسلام محدود سازند. خواه این محدود کردن عملی کاملا افراطی تلقی شود یا از یک سابقه ی فکری منبعث شده باشد. تعیین حد دقیق بین اصطلاح فلسفه (Philosophie) و حکمت الهیه (Theo-Sophia) دشوار است اما چنین بنظر می رسد که از زمان سهروردی به بعد، بطور روز افزون ترجیح داده اند که برای نشان دادن اصول عقاید حکیم کامل و در عین حال فیلسوف و عارف صوفی، اصطلاح «حکمت اولیه» را بکار برند. اما در موضوع فلسفه باید بیاد آورد که فلاسفه، مجموعه ای از آثار ارسطو و شارحان آن و متون افلاطون و جالینوس را به زبان عربی فراهم آوردند مع ذلک با آثاری از قبیل تئولوژی که منسوب به ارسطوست، یا کتاب خیرمطلق متفکران اسلام خود را در محضر ارسطویی یافتند که عملا نوافلاطونی بود. اصطلاح «مشائون» ( که معادل لغوی کلمه ی « پری پاته تی سین» (1) است) در عربی بسیار بکار می رود و آن را در مقابل اصطلاح «اشراقیون» یا « افلاطونیان» (2) بکار می برند و در هر حال، آنان کم و بیش در شمار نوافلاطونیان اسلامند. بی شک در اندلس به رهبری ابن رشد یک واکنش «مشایی» وجود داشته است. عکس العمل مزبور با مکتب نوافلاطونی ابوعلی سینا و در عین حال در برابر انتقادات کلامی غزالی مقابله می کرد. اما آن واکنش مشایی، مطلقاً یکدست و خالص نبود. در هر حال در مغرب زمین، مکتب ابن رشد بارور گردید حال آنکه در شرق، منجمله در ایران، اصالت الهامات نوافلاطونی پایدار ماند و به سهروردی کمک کرد تا طرح خود را برای احیای الهیات ایران قبل از اسلام اجرا نماید.
آن الهامات بالطبع با عرفان ابن عربی و با الهیات تصوف، و تعلیمات امامان شیعه که از راه روایات رسیده بود بوسیله ی حیدرآملی، و ابن ابی جمهور در قرن هشتم و نهم هجری/14 و 15 میلادی درهم آمیخت. مجموعه ی این تفکرات، در مکتب اصفهان از آغاز تجدد فرهنگی دوره ی صفویه ( قرن دهم هجری/ شانزدهم میلادی) در آثار عظیم میرداماد و ملاصدرا و قاضی سعیدقمی ( قرن دهم هجری/ قرن شانزدهم میلادی) و نزد شاگردان شاگردانشان، شکفته گردید و به مکتب شیخیه رسید. فکری که نقش راهبری داشت اساسی بس استوار تأسیس کرد اما برای اینکه اصول عقاید فلسفه از اعتبار نیفتد یا برای پنهان کردن تردیدی که در عقاید جزمی داشتند و بر زبان نمی آوردند، هیچ چیز اجازه نمی داد جمله ی ساده ی « تقریب فلسفی بین مذاهب» (3) بر زبانی جاری شود اگر چه در عمل به آن، شتاب می کردند.

پی نوشت ها :

1. Peripateticiens مشتق از کلمه ی یونانی Peripatein به معنی گردش کردن است و مجازاً به پیروان اصول فلسفی ارسطو اطلاق می شود زیرا ارسطو در حال گردش و راه رفتن به شاگردان تعلیم داد.-م.
2. Les Platoniciens.
3. Syncretisme.

منبع: کوربن، هانری، (1371)، تاریخ فلسفه ی اسلامی، با همکاری سید حسین نصر و عثمان یحیی، دکتر اسدالله مبشری، تهران، امیرکبیر، پنجم /1389.

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
play_arrow
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
play_arrow
روایتی از تصمیم شهید علی لاریجانی برای پخش کامل نطق بنی‌صدر از تلویزیون + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
play_arrow
وقتی دنیای واقعی به وایس‌سیتی تبدیل می‌شود + فیلم
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
play_arrow
امتناع نخست‌وزیر چک از دست دادن با نتانیاهو مقابل دوربین‌ها + فیلم
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم
play_arrow
ادعای ترامپ درباره جنگ با ایران: آن‌ها را مجبور کرده‌ایم چیزی در اختیار نداشته باشند + فیلم