اصلاح بدون بسترسازی، تخریب است!!

با انجام سیری کلی در روش پیامبران بزرگ الهی مشاهده می شود که تا آماده شدن زمینه و زمان مناسب برای هر کار، اقدام جدی برای انجام آنرا به تأخیر انداخته اند و به هنگام آماده شدن زمینه و زمان مساعد،‌ کار مورد نظر با قاطعیت
يکشنبه، 26 خرداد 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
اصلاح بدون بسترسازی، تخریب است!!
اصلاح بدون بسترسازی، تخریب است!!

نویسنده: ابوالقاسم حسینی




 

با انجام سیری کلی در روش پیامبران بزرگ الهی مشاهده می شود که تا آماده شدن زمینه و زمان مناسب برای هر کار، اقدام جدی برای انجام آنرا به تأخیر انداخته اند و به هنگام آماده شدن زمینه و زمان مساعد،‌ کار مورد نظر با قاطعیت انجام شده است. این اصل را می توان از مدت زمان لازم برای شکوفایی یک درخت تا رسیدن میوه نیز الهام گرفت. چیدن میوه قبل از رسیدن نمی تواند مورد استفاده قرار گیرد و چنانچه از زمان چیدن آن بگذرد خراب خواهد شد. به عبارت دیگر توجه به مقتضیات زمان و مکان یکی از اصولی است که در فرهنگ توحید مورد استفاده قرار گرفته است. روش پیامبر اسلام (ص) در دعوت به توحید و بتدریج مشکلتر شدن قوانین، قانونگزاری در مورد پرداختهای مالی و جهاد در سالهای آخر بعثت و بعد از هجرت به مدینه، نشانگر این واقعیت است که برای انجام هر کار، ابتدا باید زمینه سازی لازم انجام پذیرد.
برداشت مکتب اسلام این است که فطرت بتدریج شکوفا می شود و در نتیجه مسؤولیت هم باید به طور تدریجی به او واگذار شود. مطالعات انجام شده در مورد روشهای عادت سازی (habituation) و یادگیری بطور عینی به لزوم کاربرد تدریجی این روشها در اصلاح رفتار تأکید دارند. هدف اساسی فرهنگ اسلامی به وجود آوردن انسانهایی است که شهوت آنها کنترل و فطرت آنها شکوفا شود. اسلام راه دستیابی به این هدف مهم را به طور تدریجی می پیماید. آموزشهای ابتدایی از سه سالگی شروع و بتدریج مشکلتر می شوند.(1) این روند در مورد آماده سازی کودک برای نماز و روزه جلب توجه می نماید (2) و انجام مجازات در صورت انجام اعمال خلاف، به میزان خفیفتر از بالغین در نوجوانانی که به سن بلوغ نرسیده اند توصیه شده است. در تمام موارد، در ضمن کاربرد آموزشها و روشهای تدریجی به منظور ایجاد رشد، آموزش و کاربرد پاداش و مجازات نیز مورد استفاده قرار می گیرد. مطالعات انجام شده در عادت سازی نشان می دهند این راه بهترین وسیله برای ترغیب افراد به کارهای قابل قبول و پیشگیری از کارهای غیرقابل قبول می باشد. آموزش تدریجی اصول رشد و ترغیب افراد به پیاده کردن آن بطور تدریجی، اختصاص به دوران کودکی ندارد و تا سنین بزرگسالی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
از نظر آسیب شناسی روانی می توان به این واقعیت رسید که تغییرات سریع و ناگهانی در زندگی فرد، بیشترین اثر بیماری زا را بر او دارند و شدیدترین تغییرات اگر با زمینه چینی قبلی و به طور تدریجی پیاده شوند، آمادگی پذیرش آنها بسیار بالا می رود. بنابراین در اعلام بروز حوادث و تغییرات، باید کاملاً به این اصل توجه داشت تا مانع واکنشهای بیمارگون شود.
در روان درمانی و از جمله رفتار درمانی، اصلاح رفتار باید تدریجی انجام شود. مطالعات بالینی نشان می دهند در مواردی که اصلاح رفتار با تغییرات سریع پیاده شود، امکان تداوم حالت بهبود کمتر می باشد.
در برنامه‌ریزی زندگی سالم مخصوصاً به هنگام تغییر وضعیت و حالات بحرانی باید به این روش توجه داشت.
در تربیت و مدیریت نیز لزوم کاربرد این روش امری بدیهی است و می توان به این نتیجه رسید، چه در صورتی که خداوند برای تغییر یک وضعیت غیرقابل قبول (تحریم مشروبات الکلی) کاملاً به صورت تدریجی عمل فرموده است. لازم است هر تغییر تربیتی و اجتماعی با زمینه سازی قبلی انجام شود و جز در موارد اضطراری از کاربرد روشهای حاد خودداری شود.

پی نوشت ها :

1- عن احدهما علیهما السلام قال: اذا بلغ الغلام ثلث سنین یقال له سبع مرات قل: لا اله الا الله، ثمر تیرک، حتی یتم له ثلاث سنین و سبعه اشهر و عشرون یوما فیقال له: قل: محمد رسول الله، صلی الله علیه و آله سبع مرات قل: صلی الله علی محمد و آل محمد. ثم یترک حتی یتم له خمس سنین، ثم قال له: ایهما یمینک و ایهما شمالک. فاذا عرف ذلک حول وجهه الی القبله و یقال له اسجد.
ثم یترک حتی یتم له ست سنین. فاذا تم له ست سنین صلی و علم الرکوع و السجود حتی یتم له سبع سنین. فاذا تم له سبه سنین قبل له: اغسل وجهک و کفیک. فاذا غسلهما قیل له صل ثم یترک حتی یتم له تسع فاذا تمت له علم الوضوء و ضرب علیه و علم الصلوه و ضرب علیه فاذا تعلم الوضوء و الصلوه غفر الله لوالدیه. وسائل الشیعه، ج15، ص 193.
2- عن ابی عبدالله فی حدیث قال: انا نأمر صبیاننا بالصیام اذا کانوا بنی سبع سنین بما اطاقوا من صیام الیوم. فان کان الی نصف النهار او اکثر من ذلک او اقل، فذا غلبهم العطش و الغرث افطروا حتی یتعودوا الصوم و یطیقوه. فمروا صبیانکم اذا کانوا بنی تسع سنین بالصوم ما اطاقوا من صیام. فاذا غلبهم العطش افطروا. وسائل الشیعه، ج7 ص 168.

منبع :حسینی، ابوالقاسم، (1378)، اصول بهداشت روانی: بررسی مقدماتی اصول بهداشت روانی، روان درمانی و برنامه ریزی در مکتب اسلام، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، شرکت به نشر

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم