«توجه» چیست و چگونه ایجاد می شود؟

در زندگی روزانه عوامل و محرکهای فراوانی وجود دارند که هر یک به نحوی و با اختلاف کم و بیش زیادی توجه ما را به خود جلب می کند. زیرا ممکن نیست در یک زمان بتوان به محرکهای مختلف یکسان توجه نمود. همچنین، گاهی اتفاق می
شنبه، 30 فروردين 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
«توجه» چیست و چگونه ایجاد می شود؟
 «توجه» چیست و چگونه ایجاد می شود؟

 

نویسنده: دکتر محمد پارسا




 

در زندگی روزانه عوامل و محرکهای فراوانی وجود دارند که هر یک به نحوی و با اختلاف کم و بیش زیادی توجه ما را به خود جلب می کند. زیرا ممکن نیست در یک زمان بتوان به محرکهای مختلف یکسان توجه نمود. همچنین، گاهی اتفاق می افتد که ادراک شیئی یا موقعیتی زود و آسان به دست نمی آید. بعضی از محرکها فکر و ذهن ما را به خود مشغول می کنند و ما را از ادراک عوامل و محرکهای دیگر باز می دارند. اگر حواس ما به سوی شیئی یا عامل معینی جلب شود این فرایند را توجه می نامند. به سخن دیگر، توجه به معنای متمرکز ساختن حواس در امری یا چیزی است. برای اینکه بهتر به ماهیت توجه پی ببریم لازم است عوامل مربوط به آن را در دو دسته مورد بررسی قرار دهیم: 1- ویژگیهای محرک، 2- ویژگیهای توجه کننده.

1- ویژگیهای محرّک توّجه

ویژگیهایی که سبب جلب توجّه افراد می شوند عبارتند از:

شدت:

محرّکی که دارای شدت بیشتری است بیش از محرکی که چنین ویژگی را ندارد جلب توجه می کند. آگهیهای رنگین برّاق با خطوط درشت بیشتر از آگهیهای ساده سیاه و سفید و با خطوط ریز توجه افراد را به خود جلب می کنند.

اندازه:

محرّکها یا عواملی که دارای ابعاد و اندازه های غیرطبیعی هستند بیشتر از آنهایی که دارای اندازه های طبیعی هستند جلب توجه می کنند. کسی که 2/20 متر قد یا آنکه 150 کیلوگرم وزن دارد بیش از همه در خیابان نظر مردم را به خود متوجه می سازد.

حرکت:

محرّکی که مانند تابلوهای نئون حرکت می کند یا تغییر وضع می دهد بیش از هر محرّک ثابتی جلب توجه می کند.

تکرار:

هر موضوعی یا چیزی وقتی چندین بار تکرار می شود بیشتر از هر موضوع دیگری که فقط یک بار بیان می شود توجه افراد را به خود جلب می کند. اما تکرار نامعقول و بیش از اندازه تأثیر خود را از دست می دهد.

تضاد:

محرّکهای متضاد نیز بیشتر از محرّکهای مشابه نظر مردم را به خود جلب می کنند. یک گوسفند سیاه در میان تعدادی گوسفند سفید بیش از همه جلب توجه می کند.

نوآوری:

نوآوری عبارت از هر وضع تازه و روش نوینی است که با روش متداول اختلاف داشته باشد و بیشتر مورد توجه واقع می شود؛ مانند مد تازه ی لباس، آرایش جدید سر یا مدل سال اتومبیلها.
هر یک از این ویژگیها یا ترکیبی از آنها موجب می شود که به یک محرک خاص بیشتر از محرکهای دیگر توجه کنیم. به این جهت تولید کنندگان فرآورده های غذایی پوشاکی و دستگاههای صوتی و تصویری می کوشند کالاهای خود را با شکل و وسایل جدیدتری عرضه کنند تا خریداران را بیشتر متوجه کالای خود سازند.

2- ویژگیهای توجّه کننده

عامل دیگری که موجب جلب توجّه فرد به یک محرک می شود وضع خاصّ خود فرد در یک زمان مُعین است. این ویژگیها به اختصار عبارتند از:

نیازها (1):

هرگونه نیازی، خواه بدنی و خواه روانی، توجه انسان را بیشتر از زمانی که چنین نیازی ندارد به شیء مورد نیاز خود جلب می کند. تابلو رستورانها و سالنهای غذاخوری نظر فرد گرسنه ای را که به دنبال غذا می گردد بیش از همیشه به خود جلب می کند.

نگرشها (2):

نگرش که به ساخت و آمادگی روانی فرد گفته می شود از ترکیب باورها، گرایشها و احساسات مساعد و نامساعد برای نشان دادن واکنش فرد به کار می رود و به طور کلی یک نیروی اکتسابی موجود است. کسی که نسبت به شخصی، شیئی یا موقعیتی نگرش خاصی پیدا کرده است بیش از همه به امر مورد نظر توجه نشان می دهد.

انتظارات، انگیزه ها و تجربه ها:

انتظارات، انگیزه ها و تجربه های گذشته ی فرد نیز مشخص می کنند که او بیشتر به چه عواملی توجه می کند. کسی که برای گردش به باغ یا بیشه ای رفته است و به گل یا پرندگان علاقه دارد بیشتر از افراد بی تفاوت به گلها و صدای پرندگان توجه می کند و لذت می برد.

پی نوشت ها :

1. needs
2. attitudes

منبع مقاله :
پارسا، محمد؛ (1382)، بنیادهای روان شناسی، تهران: انتشارات سخن، چاپ دوم



 

 

تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم