معرفي تفسير کشف الاسرار

تفسير کشف الأسرار عظيم ترين و قديمترين تفسير عرفاني فارسي است. هم از نظر تفسيري، هم از نظر عرفاني، هم از نظر نثر فارسي ( متعلق به اوايل قرن ششم هجري ) مقام شايان و شامخي دارد. اين تفسير به تفسير خواجه عبدالله
يکشنبه، 2 شهريور 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
معرفي تفسير کشف الاسرار
معرفي تفسير کشف الاسرار

 

نويسنده: بهاء الدين خرمشاهي





 

تفسير کشف الأسرار عظيم ترين و قديمترين تفسير عرفاني فارسي است. هم از نظر تفسيري، هم از نظر عرفاني، هم از نظر نثر فارسي ( متعلق به اوايل قرن ششم هجري ) مقام شايان و شامخي دارد. اين تفسير به تفسير خواجه عبدالله انصاري معروف است. ولي تفسير خواجه عبدالله، اثري موجز و کوتاه و کوچک بوده و ابوالفضل رشيدالدين مَيبُدي با بسط و گسترش بسياري بر مبناي آن اثر و الهام و اقتباس آن، اين تفسير گرانسنگ ده جلدي را فراهم آورده است. بازيابي و تصحيح و طبع اين اثر از دستاوردهاي عصر جديد است، و در آثار قدما چندان نام و نشانه اي از اين تفسير نيست.
از شرح حال ميبدي اطلاعي نداريم جز آنچه خود در مقدمه ي بسيار کوتاه و در واقع يک صفحه اي خودش به عربي و فارسي، در آغاز کشف الأسرار به ميان آورده است. او بعد از حمد و ثناي خداوند مي گويد: « اما بعد، اين بنده کتاب شيخ الاسلام فريد عصر و وحيد دهر ابي اسماعيل عبدالله بن محمد بن علي الانصاري - قَدَّسَ الله روحَه - را در تفسير قرآن و کشف معاني آن مطالعه کردم، چنين يافتم که از نظر لفظ و معني و تحقيق و ترصيع ( آرايش سخن ) به حد اعجاز رسيده است، جز اين که در غايت اختصار و ايجاز است و دردي از نيازهاي آموزندگان مبتدي را دوا و بلکه کام دانش آموختگان منتهي را روا نمي کند. پس بر آن شدم که دامنه ي سخن را بگسترم و عنان قلم را آزادتر بگذارم و به ملاحظه ي رفاه حال کساني که به اين گونه آثار علاقه دارند، بين حقايق تفسير و لطايف وعظ و اندرز را پيوند زدم و عزم خود را به عون الهي جزم کردم و در اوايل سال پانصد و بيست هجري اين کار را آغاز کردم و کتاب را کشف الأسرار و عُدة الابرار نام نهادم. اميدوارم اسمش با مُسمي موافق و لفظش با معنا مطابق افتد. از خداوند توفيق اتمام آن و نيل به اين هدف را مسألت دارم. هو حسبي و نعم الوکيل ».
سپس مي گويد که تفسير را به سه نوبت يا مجلس تقسيم کرده است. مجلس يا نوبت اول، ترجمه فارسي و معناي صريح و بدون پيرايه آيات، نوبت دوم تفسير به معناي متعارف شامل بحث در وجوه معاني، قراآت مشهوره، سبب نزول، بيان احکام، ذکر اخبار و آثار و نوادري که تعلق به آيات دارد و وجوه و نظاير و شبيه آنها؛ و نوبت يا مجلس سوم رموز عارفان و اشارات صوفيان است. در اين بخش از تفسير به تأويل مي پردازد و سراسر آن آکنده از اذواق و مواجيد عرفاني و سخنان بزرگان طريقت و شعر و ترانه فارسي است و به نثر شعرگونه مسجع نوشته شده است. در اين بخش، بيشتر از بخش هاي ديگر سخنان خواجه عبدالله انصاري را نقل کرده است؛ و از آن جا که اصل تفسير خواجه عبدالله باقي نمانده است، ارزش اين مقولات بسي والا است.
افتخار کشف و تصحيح و طبع کشف الأسرار از آن شادروان دکتر علي اصغر حکمت است و در سال 1325 شمسي ضمن تدريس و تحقيق تاريخ تفسير براي دانشجويان دانشکده ي ادبيات در کتاب شناسي استوري به نام اين اثر برمي خورد، و در سال هاي بعد نسخه هاي ناقصي از آن در افغانستان و کتابخانه ي استان قدس مي بيند و سرانجام به پايمردي شادروان مينوي به نسخه ي عکسي کامل از آن که اصلش در کتابخانه ي « يني جامع » ترکيه محفوظ بوده است دست مي يابد و با همکاري عده اي از فضلا و استادان دانشکده ي ادبيات و الهيات دانشگاه تهران، مجلدات دهگانه ي آن را تصحيح و در فاصله ي سال هاي 1331 تا 1339 شمسي جزو سلسله انتشارات دانشگاه تهران، به طبع و نشر مي رساند.
از محققان معاصر، دکتر محمدمهدي رکني تحقيق ارزشمندي درباره ي کشف الأسرار را که زبده اي از تفسير را نيز در بردارد، تحت عنوان لطايفي از قرآن کريم تأليف و منتشر کرده است. ( چاپ مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوي، 1365 ). ايشان سال ها پيش نيز مقاله ي مبسوطي تحت عنوان « جلوه هاي تشيع در تفسير کشف الأسرار » در يادنامه ي علامه اميني انتشار داد. اين مقاله، اعتنا و احترام ميبدي را به مناقب ائمه اطهار (عليهم السّلام) و نقل رواياتي از ايشان نشان مي دهد.
منبع مقاله :
خرمشاهي، بهاء الدين؛ (1389 )، قرآن پژوهي (1)، تهران: شرکت انتشارات علمي و فرهنگي، چاپ چهارم.

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین