تاریخ درانیان
تاریخ درانیان/
| •پدید اورندگان : | حسین شیرازی , هاشم محدث , |
| •ناشر : | وزارت امور خارجه، مركز چاپ و انتشارات |
| •سال نشر : | 1380 |
| • نوع کتاب : | تالیف |
| • رده سنی : | 0 |
| • تیراژ : | 1000 |
| • نوع جلد : | شومیز |
| • شابک : | 964-5572-81-9 |
| • تاریخ نشر : | 1380/6/6 |
| • محل نشر : | تهران |
| • زبان : | فارسی |
| • زبان اصلی : | فارسی |
| • تعداد صفحات : | 308 |
| • قیمت : | 12500 |
| • نوبت چاپ : | 1 |
| • قطع : | وزیری |
| • شماره جلد : | 0 |
| • چکیده : | نادرشاه با فتح قندهار و كابل در سال 1150ه.ق، تمامی قلمرو افغانستان را ضمیمه خاك ایران كرد، اما بعد از قتل نادر در سال 1160احمدخان، رئیس قبیله ابدالی یا درانی ـ از فرماندهان سپاه نادر ـ خود را پادشاه افغانستان معرفی نمود .احمدخان مقام وزارت را به جمال خان، وارث ریاست قبیله باركزایی كه با قبیله درانی رقابت داشتند واگذاشت و از این تاریخ تا یك قرن بعد، این ترتیب محفوظ بود ;یعنی شاه از قبیله درانی و وزیر از قبیله باركزایی اختیار میشد .احمد شاه درانی تمام افغانستان را مطیع خود كرد و بر هرات و خراسان دست یافت، چند بار به هند حمله برده، دهلی را نیز مدتی به تصرف خود گرفت .نیز كشمیر و سند و قسمتی از پنجاب را به افغانستان ملحق ساخت، اما متصرفات او را در هندوستان به تدریج طایفه سیك مسخر كردند .پس از احمد شاه درانی افراد دیگری از خاندان سدوزایی به حكومت دست یافتند .اما وزرای باركزایی در عهد سلطنت اسمی محمود شاه و ابتدای ایام حكمداری شاه شجاع زمام امور را به تمامی در دست گرفتند .بعد از چند سال هرج و مرج، یعنی در سال 1242ه.ق، دوست محمدخان بر تاج و تخت افغانستان دست یافت و او اولین امیر باركزایی افغانستان است .كتاب حاضر تاریخ حوادث یاد شده و سرگذشت خاندان درانی است كه در حدود یك سوم آن را تاریخ احمدشاه و بقیه را تاریخ فرزندان و نوادگان او تشكیل میدهد .مولف و مترجم این كتاب كه ظاهرا آن را از زبان اردو به فارسی برگردانیده، سید حسین شیرازی"، مترجم روزنامههای هندی دارالترجمه ناصری است" .گویا شیرازی از روی متنی ـ واقعات درانی عبدالرحمان ـ این كتاب را ترجمه كرده چون در جای جای كتاب با عبارت "مترجم گوید "سعی كرده اشتباهات مولف را رفع نماید .در ضمن مطالبی را نیز از خود نوشته است ."نویسنده نخست از اخلاق و روش نادرشاه در اواخر عمر و سپس قتل او و تصرف نقدینه و جواهر خزانه او توسط احمدخان یاد كرده، سپس به انتخاب شدن او برای حكومت در قندهار اشاره نموده است .ثلث كتاب درباره حكومت احمدخان درانی به ویژه جنگهای او در هند است .نویسنده سپس از رقابت فرزندان او بر سر حكومت، پیروزی تیمورشاه و مخالفت درانیان سخن گفته و ماجرای بعضی شورشها، یورش تیمور به هند و جنگ با سیكها را آورده و سپس از پیكار او با ازبكان بخارا یاد كرده است .رقابت شدید بر سر میراث احمدخان و تیمور درانی، پس از این زمان، میان فرزندان تیمور یعنی محمدشاه و زمان شاه و شجاعالملك و فیروزالدین و همایون شاه رخ داد كه دورهای پر فراز و نشیب در تاریخ خراسان به شمار میرود .نویسنده در ذكر فرار همایون شاه به بلوچستان، محدوده جغرافیایی بلوچستان و ساكنان این سرزمین را توصیف نموده است . وی همچنین به اوضاع اداری و نظامی و احوال بعضی از رجال و امرای برجسته این دوره و قلمرو زمان شاه در خراسان و هند اشاره كرده، جزییات مهمی از احوال حكومت افغانان در این دوره به دست داده است .فصل بعدی درباره محمود شاه، روابط حسنهاش با فتحعلی شاه از ایام پناهندگی به ایران و بیمناكی انگلیسیان از این روابط و حمایت آنها از شجاعالملك برادر اوست كه سرانجام به عزل محمود و زمامداری شاه شجاع انجامید .در این فصل نیز، جنگهای شاه شجاع با قوای دولتی ایران، تغییر حكومت از خاندان سدوزایی به محمدزایی، پشتیبانی مجدد انگلستان از شاه شجاع و انعقاد قرارداد با او و تجدید حكومت تشریح شده، از جنگهای خونین افغانها با انگلیسیان و شكست آنان با تحمل تلفات و خسارات بسیار یاد شده است .آخرین مبحث این بخش از كتاب، شرح انقراض درانیها و آغاز حكومت خاندان محمدزایی است .پس از تاریخ درانیان بخش دیگری آغاز میشود كه مشتمل بر جغرافیای افغانستان، به ویژه شرح و توصیف منطقه پنجاب است .مولف در این قسمت پس از ذكر منازل و مراحل میان شهرهای افغانستان، منازل و مراحل میان پیشاور به جانب پنجاب و هند و سرزمینهای منطقه پنجاب، همچنین شهرهای پیشاور و لاهور از ولایت پنجاب را معرفی نموده از قبایل و اقوام این منطقه، به ویژه سیكها و سرزمین كابل سخن رانده است .ساخت شهر كابل، محصولات، بازارها، خلق و خوی مردم و منازل و ایستگاههای میان كابل تا قندهار، و قندهار تا هرات مواضع و اوصاف هرات و قندهار از دیگر مباحث این بخش است كه در پی آن مختصری از احوال تركستان، اقوام ترك و ازبك و الامان اشاره شده از شیوه زندگی بدوی آنها سخن به میان آمده است .ذكر منازل مابین هرات و چشت آخرین مطالب كتاب است ." |
ارسال نظر شما