ضرورت پرداخت دیون مردم

امام علی علیه السلام به غالب بن صمصعه ابوالفرزدق در گفتگویی که بینشان شد، فرمودند:

لِغَالِبِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَبِی الْفَرَزْدَقِ فِی کَلَامٍ دَارَ بَیْنَهُمَا مَا فَعَلْتَ إِبِلَکَ الْکَثِیرَةَ قَالَ ذَعْذَعَتْهَا الْحُقُوقُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ فَقَالَ علیه السلام ذَلِکَ أَحْمَدُ سُبُلِهَا.

شتران فراوانت را چه کردی؟ غالب گفت: ای امیرالمومنین پرداخت حقوق مردم آنها را پراکنده کرد. حضرت فرمودند: این بهترین راه است.

نهج البلاغه: حکمت 438

دین و بدهی مردم را باید پرداخت اگرچه از اصل سرمایه باشد به نظر امام علیه السلام زیر بار دین مردم نرفتن بهترین راه زندگی است چون دین مردم برای متدینین و آنهایی که نگران قیامت خود هستند جز غم و غصه چیزی همراه ندارد.

شب خواب را از چشم ها می گیرد و روز هم با برخورد با طلبکارها عرق شرم بر جبین نشسته و خجالت و ذلت را برای مدیون به ارمغان می آورد.

امام صادق علیه السلام فرمودند:
اَلدِّینُ غَمٌّ بِاللَّیلِ وَ ذُلٌّ بِالنَّهار(1)
دین، اندوه شب و ذلت روز است.

پس برای آنکه به وضع فوق مبتلا نشویم راه چاره آن است اولا زندگی را با قرض و وام سرپا نکنیم و با قناعت بگذرانیم و اگر لازم شد اصل سرمایه را بدهیم که زیر بار دین دیگران نمانیم چون تعلل در پرداخت دین جایز نیست.

چنانکه رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
مَن یَمطُل عَلی ذِی حَقٍّ حَقَّهُ وَ هُوَ یَقدِرُ عَلی اَداءِ حَقِّهِ فَعَلیِه کُلَّ یَومٍ خَطیِئَهُ عَشّارٍ(2)
اگر کسی بتواند حق کسی را بپردازد و تعلل ورزد هر روز که بگذرد، گناه باجگیر برایش نوشته شود.

پی‌نوشت‌ها:
1- تحف العقول، ص 359
2- بحارالانوار، ج 103، ص 146

منبع: حدیث زندگی: شرح حکمت های نهج البلاغه، کاظم ارفع، تهران: پیام عدالت، 1390.