خشونت خانگی چیست؟

خشونت از هر کدام یک از زن و شوهر، ناپسند شمرده می شود. 
 

رویکرد متفاوت به خشونت خانگی تعریف های متفاوتی را نیز به دست داده است که ما به آنچه دانشمندان علوم اجتماعی گفته اند بسنده می کنیم. ایشان تعریف هایی از خشونت عام، خشونت خانگی، خشونت علیه زنان و خشونت زناشویی ارائه نموده اند که بدین شرح اند:
 

خشونت: تعریف های جامعه شناختی از خشونت خانگی، در بسیاری موارد، با دارا بودن قید «عمدی»، آزارهای غیر عمدی از جمله آزارهای بر آمده از بیمارهای روانی را خشونت نمی دانند. برخی از تعریف های خشونت عام به شرح زیر اند:
1.خشونت، رفتاری است که برای آسیب رساندن به دیگری از کسی سر می زند و دامنه آن از تحقیر و توهین، تجاوز و ضرب و جرح تا تخریب اموال و دارایی و قتل گسترده است.[1]
۲. خشونت در اصطلاح عبارت است از: استفاده آگاهانه از نیرو یا قدرت فیزیکی، ارعاب یا تهدید بر خود یا دیگری یا علیه یک گروه یا جامعه که منجر به آسیب، مرگ، آسیب روانی، سوء رشد و تکامل یا محرومیت گردد.[2]
٣. خشونت، رفتاری با قصد و نیت آشکار یا رفتاری با قصد و نیت پوشیده؛ اما قابل درک، برای درک وارد کردن آسیب بدنی به فرد دیگر است.[3]
4.خشونت از دیدگاه مگارژی شکلی افراطی از رفتار پرخاشگرانه است که احتمالا باعث آسیب مشخص به فرد قربانی می شود.[4]
5.گالتونگ می گوید: «زمانی از خشونت نام می بریم که افراد چنان تحت تأثیر قرار گرفته باشند که گمان برند قابلیت های جسمی و روانی آنان کمتر از قابلیت های روانی آنان است».[5]
 

خشونت خانگی: خشونت خانگی با خشونت های دیگر تفاوت هایی دارد که ریچارد گلز سه تفاوت برای آنها بازگو می کند: نخست این که خشونت خانگی در محیط خصوصی خانه اتفاق می افتد؛ دوم این که در خشونت خانگی شاهدی غیر از اعضای خانواده وجود ندارد که آنها هم در بیشتر موارد نمی توانند مداخله کرده و ماجرا را پایان دهند و سوم این که اگر به پلیس هم اطلاع داده شود، معمولا پس از پایان ماجرا می رسد و واکنش مناسبی هم به مسأله ندارد.[6]
 

خشونت علیه زنان: برخی از تعریف های وارد شده در این باره عبارتند از:
1. خشونت علیه زنان، در اصطلاح عبارت است از: «هر عملی که حاوی زور و اجبار شفاهی یا فیزیکی و یا تهدید جانبی، علیه یک زن یا دختر که منجر به بروز آسیب های روانی یا فیزیکی، تحقیر و یا محرومیت اجباری از آزادی او شود و یا جنس دوم بودن زن را القاء کند».[7]
۲. محیط های خانوادگی اساسا یک قلمرو مردانه به شمار می آیند. می توانیم خشونت خانوادگی را تجاوز فیزیکی که از سوی یک عضو خانواده علیه عضو یا اعضای دیگر صورت می گیرد، تعریف کنیم.[8] خشونت خانگی در اصطلاح عبارت است از: «شیوه هایی که مردان قدرت اجتماعی یا فیزیکی برتر خود را علیه زنان به کار می برند؛ مانند خشونت خانگی، آزار جنسی و تجاوز جنسی، در حالی که هر یک از این ها گاهی از سوی زنان علیه مردان اعمال گردیده است در بیشتر موارد مردان متجاوز و زنان قربانی هستند.».[9]
٣. کمیسیون مقام زن با شرکت 48 کشور در ۱۹۹۳، خشونت علیه زنان را چنین تعریف می نماید: «عبارت خشونت علیه زنان به معنای هر عمل خشونت آمیز مبتنی بر جنسیت است که سبب بروز یا احتمال بروز آسیب های جسمانی، جنسی یا روانی یا رنج و آزار زنان، از جمله تهدید به انجام چنین اعمالی، محرومیت های اجباری یا اختیاری (در شرایط خاص) از آزادی در زندگی عمومی یا در زندگی خصوصی می گردد».[10]
 

خشونت زناشویی: در یک تعریف دو سویه که شامل خشونت علیه زنان و مردان در خانواده شود، می توان به تعاریف زیر اشاره کرد:
1.خشونت خانگی به معنی فرایندی است که در آن زوج یا شریک زندگی از خود رفتارهایی خشونت آمیز علیه زوج دیگر نشان می دهد. چنین رفتارهایی به هر شکل که باشند ویرانگرند.[11]
۲. خشونت زناشویی در معنای فراگیرتر عبارت است از: بدرفتاری هر یک از همسران با دیگری که به آسیب های جسمی یا روانی در طرف مقابل بیانجامد.[12]
مراد از خشونت خانگی در این نوشتار خشونت خانگی چند سویه است و هر گونه خشونت یکی از اعضای خانواده علیه دیگری را شامل می شود. با روشن شدن ابعاد خشونت از دیدگاه دانشمندان علوم اجتماعی، به بررسی تعریف خشونت خانگی از نگاه متون دینی می پردازیم.
 
 
کتاب: شاخص های خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام
نویسنده: قاسم ابراهیمی پور


پی نوشت: