تفسیر سوره فتح (آیات ۲۲ و ۲۳)

«وَلَو قاتَلَکُمُ الَّذینَ کَفَروا لَوَلَّوُا الأَدبارَ ثُمَّ لا یَجِدونَ وَلِیًّا وَلا نَصیرًا ‎*‏ سُنَّةَ اللَّهِ الَّتی قَد خَلَت مِن قَبلُ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبدیلًا»
و اگر کافران با شما بجنگند، حتماً پشت کرده، می‌گریزند. آن‌گاه هیچ سرپرست و یاوری نخواهند یافت. (۲۲) [این پیروزی مؤمنان و شکست کافران] سنّت خداوند است که از پیش جاری بوده است و هرگز برای سنّت‌های خداوند، تغییر و تبدیلی نخواهی یافت.

«فَأَرادَ أَن یَستَفِزَّهُم مِنَ الأَرضِ ...»
پس فرعون اراده کرد که آنها [موسی و پیروانش] را از آن سرزمین ریشه‌کن کند ...

 
«... فَأَغرَقناهُ وَمَن مَعَهُ جَمیعًا» (سوره اسراء، آیه ۱۰۳)
پس ما او و هر که را با او بود، همگی غرق کردیم).

«أَلَم تَرَ کَیفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِعادٍ ‎* إِرَمَ ذاتِ العِمادِ *‏ الَّتی لَم یُخلَق مِثلُها فِی البِلادِ *‏ وَثَمودَ الَّذینَ جابُوا الصَّخرَ بِالوادِ *‏ وَفِرعَونَ ذِی الأَوتادِ *‏ الَّذینَ طَغَوا فِی البِلادِ ‎*‏ فَأَکثَروا فیهَا الفَسادَ ‎*‏ فَصَبَّ عَلَیهِم رَبُّکَ سَوطَ عَذابٍ ‎*‏ إِنَّ رَبَّکَ لَبِالمِرصادِ»
آیا ندیدی که پروردگارت با قوم عاد چه کرد؟ (۶) [ساکنان شهر] ارم، که دارای قصرهای بلند و بناهای ستون‌دار بود. (۷) [بناهایی] که مانندش در دیگر شهرها ساخته نشده بود. (۸) و با قوم ثمود که در وادی [میان عمّان و حضْرموت]، تخته‌سنگ‌ها را [برای ساختن خانه] می‌بریدند. (۹) و [با] فرعون قدرتمند و صاحب میخ‌ها؟ [اهرام] (۱۰) آنها که در شهرها طغیان کردند. (۱۱) و در آن، فساد و تباهی افزودند. (۱۲) پس پروردگارت تازیانه عذاب بر آنها فرود آورد. (۱۳) همانا پروردگارت در کمین‌گاه است.

«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْکَامٌ تُبْتَدَعُ یُخَالَفُ فِیهَا کِتَابُ اللَّهِ یَتَوَلَّى فِیهَا رِجَالٌ رِجَالًا فَلَوْ أَنَّ الْبَاطِلَ خَلَصَ لَمْ یَخْفَ عَلَى ذِی حِجًى وَ لَوْ أَنَّ الْحَقَّ خَلَصَ لَمْ یَکُنِ اخْتِلَافٌ وَ لَکِنْ یُؤْخَذُ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ وَ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ فَیُمْزَجَانِ فَیَجِیئَانِ مَعاً فَهُنَالِکَ اسْتَحْوَذَ الشَّیْطَانُ عَلَى أَوْلِیَائِهِ وَ نَجَا الَّذِینَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ الْحُسْنَى» (الکافی، ج ‏1، ص 54)
اى مردم! فتنه‏ها از پیروى آراء شخصى و نوآورى در احکام الهى آغاز گیرد که با کتاب خدا وفق ندهد. در این فتنه‏ها است که جمعى به حمایت جمعى برخیزند و دسته بندیها شروع شود. اگر باطل، نقاب از چهره کریه خود مى‏گشود، بر مردم صاحب خرد پنهان نمى‏ماند. و اگر حق از پیرایه باطل جدا مى‏ماند، اختلافى پدید نمى‏شد. ولى مشتى حق با مشتى باطل درهم مى‏شوند و با هم به صحنه مى‏آیند. این جا است که شیطان بر دوش هواخواهان خود سوار مى‏شود و مؤمنانى که از سابقه الطاف الهى برخوردار بوده‏اند، از فتنه‏ها کناره گرفته نجات مى‏یابند.