تفسیر سوره فتح (آیات ۲۴ و ۲۵)

«وَهُوَ الَّذی کَفَّ أَیدِیَهُم عَنکُم وَأَیدِیَکُم عَنهُم بِبَطنِ مَکَّةَ مِن بَعدِ أَن أَظفَرَکُم عَلَیهِم وَکانَ اللَّهُ بِما تَعمَلونَ بَصیرًا ‎*‏ هُمُ الَّذینَ کَفَروا وَصَدّوکُم عَنِ المَسجِدِ الحَرامِ وَالهَدیَ مَعکوفًا أَن یَبلُغَ مَحِلَّهُ وَلَولا رِجالٌ مُؤمِنونَ وَنِساءٌ مُؤمِناتٌ لَم تَعلَموهُم أَن تَطَئوهُم فَتُصیبَکُم مِنهُم مَعَرَّةٌ بِغَیرِ عِلمٍ لِیُدخِلَ اللَّهُ فی رَحمَتِهِ مَن یَشاءُ لَو تَزَیَّلوا لَعَذَّبنَا الَّذینَ کَفَروا مِنهُم عَذابًا أَلیمًا»
و او است کسی که پس از آن که شما را بر آنها پیروز ساخت، در درون مکه، دست آنها را از شما و دست شما را از آنها کوتاه کرد و خداوند به هر کاری که می‌کنید، بینا است. (۲۴) آنها کسانی هستند که کافر شدند و شما را از [ورود به] مسجدالحرام بازداشتند و نگذاشتند قربانی‌هایی که با خود آورده بودید، به قربانگاه برسد و اگر [در مکه] مردان و زنان باایمانی نبودند که بی‌آن که آنها را بشناسید، ندانسته پایمالشان کنید و تاوانشان بر شما بماند، [فرمان حمله به مکه را صادر می‌کردیم؛ ولی این فرمان را ندادیم] تا خداوند هر کس را بخواهد، در رحمت خود درآورد. اگر [مؤمنان و مشرکان] از هم جدا بودند، قطعاً کسانی از اهل مکه را که کفر ورزیدند، به عذابی دردناک کیفر می‌کردیم.

«وَهُوَ الَّذی کَفَّ أَیدِیَهُم عَنکُم وَأَیدِیَکُم عَنهُم بِبَطنِ مَکَّةَ مِن بَعدِ أَن أَظفَرَکُم عَلَیهِم»
و اوست کسی که پس از آن که شما را بر آنها پیروز ساخت، در درون مکه، دست آنها را از شما و دست شما را از آنها کوتاه کرد.

«رَبِّ لا تَذَر عَلَى الأَرضِ مِنَ الکافِرینَ دَیّارًا ‎*‏ إِنَّکَ إِن تَذَرهُم یُضِلّوا عِبادَکَ وَلا یَلِدوا إِلّا فاجِرًا کَفّارًا» (سوره نوح، آیات ۲۶ و ۲۷)
«پروردگارا! هیچ یک از کافران را بر زمین باقی مگذار! که اگر آنها را باقی گذاری، بندگانت را گمراه می‌کنند و جز فرزندانی بدکار و ناسپاس نیاورند.

 «وَکانَ اللَّهُ بِما تَعمَلونَ بَصیرًا»
و خداوند به هر کاری که می‌کنید، بینا است.

«وَإِذِ ابتَلىٰ إِبراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنّی جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِمامًا» (سوره بقره، آیه ۱۲۴)
و هنگامی که پروردگارِ ابراهیم، او را با حوادث گوناگونی آزمود و او به خوبی از عهده آزمایش برآمد. خداوند به او فرمود: «من تو را امام مردم قرار دادم.»

«رَبَّنا وَابعَث فیهِم رَسولًا مِنهُم یَتلو عَلَیهِم آیاتِکَ وَیُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَالحِکمَةَ وَیُزَکّیهِم إِنَّکَ أَنتَ العَزیزُ الحَکیمُ» (سوره بقره، آیه ۱۲۹)
«پروردگارا! در میان آنها پیامبری از خودشان برانگیز تا آیات تو را بر آنها بخواند و آنها را کتاب و حکمت بیاموزد و پاکیزه نماید، که تو خود توانا و حکیمی!»

«فَفِرّوا إِلَى اللَّهِ إِنّی لَکُم مِنهُ نَذیرٌ مُبینٌ» (سوره ذاریات، آیه ۵۰)
پس به سوی خدا فرار کنید که من برای شما از جانب او بیم‌دهنده‌ای آشکارم.

«وَإِذ جَعَلنَا البَیتَ مَثابَةً لِلنّاسِ وَأَمنًا ...» (سوره بقره، آیه ۱۲۵)
و یاد کن هنگامی را که ما این خانه را محل رجوع و بازگشت مردم و جایگاهی امن قرار دادیم.

«... وَعَهِدنا إِلىٰ إِبراهیمَ وَإِسماعیلَ أَن طَهِّرا بَیتِیَ لِلطّائِفینَ وَالعاکِفینَ وَالرُّکَّعِ السُّجودِ» (سوره بقره، آیه ۱۲۵)
و به ابراهیم و اسماعیل تکلیف کردیم که: «خانه مرا برای طواف‌کنندگان و معتکفان و رکوع‌کنندگانِ سجده‌گزار، پاک و پاکیزه کنید.»

وَ لَکِنَّا لِلَّهِ خُزَّانٌ لَا عَلَى ذَهَبٍ وَ لَا عَلَى فِضَّةٍ وَ لَا إِنْکَاراً بَلْ عَلَى أَسْرَارِ تَدْبِیرِ اللَّهِ أَ مَا تَقْرَأُ «بَلْ عِبادٌ مُکْرَمُونَ لا یَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ یَعْمَلُون‏» (بحار الأنوار، ج ‏41، ص 191 / سوره انبیاء، آیه ۲۶ و ۲۷)
بدان که ما خزانه‌داران خداییم؛ نه بر طلا و نه بر نقره، و نه بر چیزی که مورد انکار باشد، بلکه خزانه‌دار اسرار تدبیر الهی هستیم. آیا این آیه را نخوانده‌ای: «بلکه آنها بندگان گرامی خدا هستند؛ در سخن بر او پیشی نمی‌گیرند و تنها به فرمان او عمل می‌کنند».

«أَحَسِبَ النّاسُ أَن یُترَکوا أَن یَقولوا آمَنّا وَهُم لا یُفتَنونَ» (سوره عنکبوت، آیه ۲)
آیا مردم گمان کردند همین که بگویند ایمان آوردیم، رها می‌شوند و مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند؟

«وَلَقَد فَتَنَّا الَّذینَ مِن قَبلِهِم فَلَیَعلَمَنَّ اللَّهُ الَّذینَ صَدَقوا وَلَیَعلَمَنَّ الکاذِبینَ» (سوره عنکبوت، آیه ۳)
در حالی که بی‌تردید کسانی را که پیش از ایشان بودند، آزمودیم. قطعاً خداوند کسانی را که راست گفتند، می‌شناسد، و دروغگویان را [نیز] می‌شناسد