اخلاق و توصیه‌ها
امام صادق علیه السّلام فرمودند:

به هوش باشيد كه غُلات ، جوانان شما را فاسد نكنند زيرا غُلات بدترين خَلق خدا هستند . عظمت خدا را پايين مى آورند و براى بندگان خدا ادعاى ربوبيّت مى كنند . به خدا قسم كه غُلات از يهود و نصارا و مجوس و مشركان بدترند . حضرت سپس فرمود: غالى و افراط كننده به سوى ما برمى گردد ، ولى ما او را نمى پذيريم و تفريط كننده به ما مى پيوندد و ما او را مى پذيريم . عرض شد: علّت چيست ، يابن رسول اللّه ؟ فرمود: چون فرد غلو كننده به ترك نماز و زكات و روزه و حجّ عادت كرده و هرگز قادر نيست از عادت خود دست بردارد و به طاعت خداوند عز و جل روى آورد ، امّا تفريط كننده وقتى حقيقت را بشناسد ، به عبادات عمل مى كند و از خدا فرمان مى برد .
أمالي الطوسيّ: 650 / 1349 منتخب ميزان الحكمه: 432
امام کاظم علیه السلام در اندرز به هشام فرمودند:
إیّاکَ والطَّمَعَ ، وعلَیکَ بالیَأسِ مِمّا فی أیدِی الناسِ ، وأمِتِ الطَّمَعَ مِن الَمخلوقِینَ ؛ فإنَّ الطَّمَعَ مِفتاحٌ لِلذُّلِّ ، واختِلاسُ العَقلِ ، واختِلاقُ المُرُوّاتِ ، وتَدنِیسُ العِرضِ ، والذَّهابُ بِالعِلم .
از طمع بپرهیز و به آنچه مردم دارند ، چشمداشتى نداشته باش ، چشمداشت به مخلوق را در خود بمیران ؛ زیرا طمع کلید هر خوارى است و عقل را مى دزدد و انسانیّتها را مى دَرَد و آبرو را مى آلاید و دانش را از بین مى برد .
بحار الأنوار: 78 / 315 / 1 منتخب میزان الحکمه: 344
امام على علیه السلام در نکوهش ابلیس فرمودند:
فافتَخَرَ عَلى آدَمَ بِخَلقِهِ ، وتَعَصَّبَ علَیهِ لأِصلِهِ ، فعَدُوُّ اللّه إمامُ المُتَعَصِّبینَ ، وسَلَفُ المُستَکبِرینَ ، الّذی وَضَعَ أساسَ العَصَبِیَّةِ ، ونازَعَ اللّه رِداءَ الجَبریَّةِ ، وادَّرَعَ لِباسَ التَّعَزُّزِ ، وخَلَعَ قِناعَ التَّذَلُّلِ .
به سبب آفرینش خود (از آتش) بر آدم فخر فروخت و به خاطر اصل و گوهرش ، علیه او عصبیّت ورزید . پس ، این دشمن خدا پیشواى متعصّبان و سر سلسله مستکبران و خود بزرگ بینان است و همو عصبیّت را پایه گذارى کرد و بر سرِ رداى جبروتى و کبریا ، با خدا به کشمکش برخاست و جامه عزّت به تن کرد و نقاب فروتنى را به دور افکند .
نهج البلاغة: الخطبة 192 منتخب میزان الحکمه: 382
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
إنّ الزَّرعَ يَنبُتُ فيالسَّهلِ ولا يَنبُتُ في الصَّفا ، فكذلكَ الحِكمَةُ تَعمُرُ في قَلبِ المُتَواضِعِ ولا تَعمُرُ في قَلبِ المُتَكبِّرِ الجَبّارِ ؛ لِأنَّ اللّه َ جَعَلَ التَّواضُعَ آلهَ العَقلِ ، وجَعَلَ التَّكبُّرَ مِن آلهِ الجَهلِ ، ألَم تَعلَمْ أنّ مَن شَمَخَ إلَى السَّقفِ برأسِهِ شَجَّهُ ،ومَن خَفَضَ رأسَهُ استَظَلَّ تَحتَهُ وأكَنَّهُ ؟! وكذلكَ مَن لم يَتَواضَعْ للّه خَفَضَهُ اللّه ، ومَن تَواضَعَ للّه ِ رَفَعَهُ .
هـمانا زراعت ، در زمـين مى رويـد و روى تخت سنگ نمى رويد. حكمت نيز چنين است: در دل شخص فروتن مى رويد و در دل متكبّر گردنفراز نمى رويد ؛ زيرا كه خداوند فروتنى را ابزار خرد و دانايى قرار داده و تكبّر را از ابزار نادانى . مگر نمى دانى كه هر كس سرش را به سقف سايد ، سرش مى شكافد و هر كه سر پايين گيرد در زيرسقف سايه و پناه مى گيرد . بدين سان نيز هر كه براى خدا فروتنى نكند ، خداوند او را پست گرداند و هر كه براى خدا فروتنى كند ، خداوند او را بالا برد .
تحف العقول: 396 منتخب ميزان الحكمه: 482
امام على عليه السّلام فرمودند:
لكنَّ اللّه يَختَبِرُ عِبادَهُ بأنـواعِ الـشَّدائدِ ، ويَتَعبَّدُهُم بأنواعِ الَمجاهِدِ ، ويَبتَليهِم بِضُروبِ المَكارِهِ ، إخراجا للتَّكَبُّرِ مِن قُلوبهِم ، وإسكانا للتَّذَلُّلِ في نُفوسِهِم ، ولِيَجعَلَ ذلكَ أبوابا فُتُحا إلى فَضلِهِ .
امّـا خـداوند بندگان خـود را به انواع سختيها مى آزمايد و با سختكوشيهاى گوناگون آنان را به عبادت و بندگى مى گيرد و به انواع ناملايمات و ناخوشاينديها امتحانشان مى كند ، تا تكبّر را از دلهايشان بيرون بَرد و افتادگى و خاكسارى را در جانهايشان بنشاند و نيز تا اين آزمايشها را درهاى گشوده اى به سوى فضل (و احسان) خويش قرار دهد .
نهج البلاغة: الخطبة 192 منتخب ميزان الحكمه: 482
امام على عليه السّلام فرمودند:
فاعتَبِرُوا بما كانَ مِن فِعلِ اللّه بإبليسَ ، إذ أحبَطَ عَمَلَهُ الطَّويلَ وجَهدَهُ الجَهيدَ ... عن كِبْرِ ساعَةٍ واحِدَةٍ ! فمَن ذا بَعدَ إبليسَ يَسلَمُ علَى اللّه بمثلِ مَعصيَتِهِ ؟!
از كارى كه خدا با ابليس كرد پند گيريد . آن گاه كه ، به خاطر لحظه اى تكبّر ، كار طولانى و كوشش طاقت فرساى (عبادى) ... او را باطل كرد ! پس ، بعد از ابليس (با آن همه مقامى كه داشت) كيست كه با معصيتى چون معصيت او ، از خشم و كيفر خداوند ايمن باشد ؟.
نهج البلاغة: الخطبة 192 منتخب ميزان الحكمه: 480