اخلاق و توصیه‌ها
امام صادق علیه السلام فرمودند:
مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلَّا وَ هُوَ مُبْتَلًی بِبَلَاءٍ مُنْتَظِرٌ بِهِ مَا هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ فَإِنْ صَبَرَ عَلَی الْبَلِیَّةِ الَّتِی هُوَ فِیهَا عَافَاهُ اللَّهُ مِنَ الْبَلَاءِ الَّذِی یَنْتَظِرُ بِهِ وَ إِنْ لَمْ یَصْبِرْ وَ جَزِعَ نَزَلَ بِهِ مِنَ الْبَلَاءِ الْمُنْتَظِرُ أَبَداً حَتَّی یُحْسِنَ صَبْرَهُ وَ عَزَاءَهُ.
هیچ مومنی نیست مگر اینکه به بلایی گرفتار است و بلای بزرگ‌تر و گرفتاری شدیدتری هم به دنبال او در انتظار است. اگر در همان بلا صبر و شکیبایی داشته باشد خداوند آن بلای بزرگ‌تر را برطرف می‌نماید و اگر صبر نکرده و بی‌تابی نماید بلای بزرگ‌تر که در انتظار او است فرا می‌رسد و مرتب گرفتاری‌ها بیشتر می‌گردد تا وقتی که صبر نیکو و شکیبایی را انتخاب کند.
وسایل الشیعه، ج ۲، ص ۴۲۲
امام باقر علیه السلام فرمودند:
إنَّ اللّهَ تَبارَکَ وَ تَعالی إذا أحَبَّ عَبداً غَتَّهُ بِالبَلاءِ غَتّاً وَ ثَجَّهُ بِالبَلاءِ ثَجّاً فإذا دَعاهُ قالَ لَبَّیکَ عَبدی لَئِن عَجّلتُ لَکَ ما سَأَلتَ إنّی علی ذلِکَ لَقادرٌ و لَئِنِ ادَّخرتُ لَکَ فَما ادَّخرتُ لَکَ فَهُوَ خَیرٌ لَکَ.
هرگاه خداوند تبارک و تعالى بنده‌اى را دوست داشته باشد، او را در غرقاب بلا فرو مى‌برد و باران بلا بر سر او فرو مى‌ریزد و چون او خدا را بخواند، مى‌فرماید: لبیک بنده من؛ اگر بخواهم خواسته‌ات را زود برآورده سازم مى‌توانم، اما آن را براى تو مى‌اندوزم و آنچه برایت بیندوزم، تو را بهتر است.
اصول کافی، ج 2، ص 253 ؛ بحار الانوار، ج 81، ص 196
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
اَلدُّنیا دارُ بَلاءٍ وَ مَنزِلُ بُلغَةٍ وَ عَناءٍ قَد نَزَعَتْ عَنها نُفُوسُ السُّعَداءِ وَانتَزَعَت بالْکُرهِ مِن أیدِى الأْشْقیاءِ فَأَسعَدُ النّاسِ بِها أرغَبُهُم عَنها و أشقاهُم بِهاأرغَبُهُم فیها.
دنیا سراى بلا و گرفتارى و محل گذران زندگى و زحمت است خوشبختان از آن دلکنده اند و از دست بدبختان به زور گرفته مى شود پس خوشبخت ترین مردم،بى میل ترین آنان به دنیا و بدبخت ترین مردم، مایل ترین آنان به دنیاست.
اعلام الدّین، ص 342
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
... وَ مَنْ خَرَجَ مِنْ سِکَّةِ اَلْبَلْوَى جُعِلَ سِرَاجَ اَلْمُؤْمِنِینَ وَ مُونِسَ اَلْمُقَرَّبِینَ وَ دَلِیلَ اَلْقَاصِدِینَ وَ لاَ خَیْرَ فِی عَبْدٍ شَکَا مِنْ مِحْنَةٍ تَقَدَّمَهَا آلاَفُ نِعْمَةٍ وَ اِتَّبَعَهَا آلاَفُ رَاحَةٍ وَ مَنْ لاَ یَقْضِی حَقَّ اَلصَّبْرِ فِی اَلْبَلاَءِ حُرِمَ قَضَاءَ اَلشُّکْرِ فِی اَلنَّعْمَاءِ کَذَلِکَ مَنْ لاَ یُؤَدِّی حَقَّ اَلشُّکْرِ فِی اَلنَّعْمَاءِ یُحْرَمُ عَنْ قَضَاءِ اَلصَّبْرِ فِی اَلْبَلاَءِ وَ مَنْ حُرِمَهُمَا فَهُوَ مِنَ اَلْمَطْرُودِینَ.
... و کسى که از شبکه بلا و آزمایش به خوبى بیرون آید یعنى هنگام بلا، جزع و فزع و بی‌تابى نکند، چراغ مومنین و مونس مقربین و راهنماى حاجتمندان مى‏‌گردد. کسى که از محنت شکایت کند هیچ گونه خیرى در او نیست و حال اینکه قبل از آن محنت هزاران نعمت به او رسید و بعد از آن نیز هزاران نعمت به او مى‏‌رسد. و کسى که در بلا و محنت حق صبر ادا نکند از بجا آوردن حق شکر در برابر نعمت محروم مى‏‌گردد و کسى که حق شکر نعمت بجا نیاورد حق صبر را نیز در مورد بلا ادا نخواهد کرد و هر کس از این دو وظیفه مهم ادای حق شکر محروم شود از جمله مطرودین و رانده شدگان از رحمت خدا مى‏‌باشد.
بحار الانوار، ج 64، ص 231
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
... وَ مَا أَثْنَى اَللَّهُ عَلَى عَبْدٍ مِنْ عِبَادِهِ مِنْ لَدُنْ آدَمَ ع إِلَى مُحَمَّدٍ ص إِلاَّ بَعْدَ اِبْتِلاَئِهِ وَ وَفَاءِ حَقِّ اَلْعُبُودِیَّةِ فِیهِ فَکَرَامَاتُ اَللَّهِ فِی اَلْحَقِیقَةِ نِهَایَاتٌ بِدَایَاتُهَا اَلْبَلاَءُ وَ بِدَایَاتٌ نِهَایَاتُهَا اَلْبَلاَءُ.
... و خداوند متعال هیچ بنده‌‏اى را از زمان آدم علیه السلام تا زمان پیغمبر خاتم حضرت محمد صلّى الله علیه و آله مورد ستایش و تعریف قرار نداد مگر بعد از ابتلا و آزمایش و ادای وظیفه و حق بندگى او در هنگام بلا و گرفتارى. پس در واقع کرامت‌هاى خداوند نتایج و آثار ابتلاعات اولیه است.
بحار الانوار، ج 64، ص 231
امام صادق علیه السلام فرمودند:
مَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فِی شَعْبَانَ رَبَّاهَا اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ لَهُ کَمَا یُرَبِّی أَحَدُکُمْ فَصِیلَهُ حَتَّی یُوَافِیَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ قَدْ صَارَتْ لَهُ مِثْلُ أُحُد.
هر کس در ماه شعبان صدقه دهد، خداوند آن صدقه را رشد دهد، همچنان که یکی از شما شتر تازه متولد شده ای را تربیت می کند تا آن که در روز قیامت به صدقه دهنده برسد در حالتی که به اندازه کوه اُحُد شده باشد.
وسایل‏ الشیعه: ج ۱۰، ص ۵۰۹ ؛ امالی شیخ صدوق: ص 628
امام صادق علیه السلام فرمودند:
صِیَامُ شَعْبَانَ ذُخْرٌ لِلْعَبْدِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ یُکْثِرُ الصَّوْمَ فِی شَعْبَانَ إِلَّا أَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ أَمْرَ مَعِیشَتِهِ وَ کَفَاهُ شَرَّ عَدُوِّهِ وَ إِنَّ أَدْنَى مَا یَکُونُ لِمَنْ یَصُومُ یَوْماً مِنْ شَعْبَانَ أَنْ تَجِبَ لَهُ الْجَنَّةُ.
روزه شعبان، ذخیره روز قیامت بنده است و هر بنده اى که در ماه شعبان زیاده روزه بگیرد، خداوند امر معیشت او را سامان بخشد و شرّ دشمن را از او دفع کند.
وسایل الشیعه: ج 10، ص 505
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:
مَن اُعطِیَ لَهُ خَمسا لَم یَکُن لَهُ عُذرٌ فی تَرکِ عَمَلِ الآخِرَةِ: زَوجَةٌ صالِحَةٌ تُعینُهُ عَلى أمرِ دُنیاهُ وآخِرَتِهِ، وبَنونَ أبرارٌ، ومَعیشَةٌ فی بَلَدِهِ، وحُسنُ خُلُقٍ یُداری بِهِ النّاسَ، وحُبُّ أهلِ بَیتی.
به هر کس پنج چیز داده شود، دیگر عذرى در ترک کار آخرت ندارد: زن شایسته اى که او را در کار دنیا و آخرتش کمک رسانَد؛ پسرانِ نیک [و فرمان بردار]؛ داشتن شغل در شهر خود؛ اخلاق خوشى که به سبب آن با مردم مدارا [و خوش رفتارى] کند و دوست داشتن خاندان من.
الدعوات: ص ٤٠، ح ٩٧