راسخون - یار همیشه همراه : صدقه جاریه

امام على علیه السّلام در نامه‌اى که به زیادبن ابیه، جانشین والى بصره نوشتند، فرمودند:
اَما رَأَیْتُمُ الَّذینَ یَأْمَلُونَ بَعیدا وَیَبْنُونَ مَشیدا وَیَجْمَعُونَ کثیرا کَیْفَ اَصْبَحَتْ بُیُوتُهُمْ قُبُورا وَماجَمَعُوا بُورا وَصارَتْ اَمْوالُهُمْ لِلْوارِثینَ وَاَزْواجُهُمْ لِقَوْمٍ آخَرینَ...؟؛
آیا ندیدید کسانى را که آروزهاى دور و دراز داشتند و بناهاى محکم و استوار ساختند و اموال بسیار اندوختند، چگونه خانه هایشان گور شد و آنچه جمع کرده بودند، تباه گشت، اموالشان به وارثان رسید و همسرانشان به دیگران؟!
[نهج البلاغه فیض الأسلام خطبه 132.]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اَلنّاسُ فِى الدُّنيا عامِلانِ: عامِلٌ عَمِلَ فِى الدّنيا لِلّدُنْيا، قَدْ شَغَلَتْهُ دُنْياهُ عَنْ آخِرَتِهِ... فَيُفْنى عُمُرَهُ فى مَنْفَعَةِ غَيْرِهِ، وَعامِلٌ عَمِلَ فِى الدّنيا لِما بَعْدَها فَجائَهُ الَّذى لَهُ مِنَ الدُّنيا بِغَيْرِ عَمَلٍ، فَاَحْرَزَ الْحَظَّيْنِ مَعا وَمَلَكَ الدّارَيْنِ جَميعا؛
مردم در دنيا دو گونه كار مى كنند: يكى آنكه در دنيا براى دنيا كار مى كند و دنيايش او را از آخرتش غافل مى سازد... پس عمر خود را در راه منافع ديگران تباه مى سازد، ديگرى آنكه در دنيا براى پس از دنيا كار مى كند، امّا سهم او از دنيا بدون كار به او مى رسد، اين گروه، هر دو بهره را به دست مى آورند وهم دنيا دارند، هم آخرت.
[نهج البلاغه فيض الاسلام حكمت 261.]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اِسْتَعيذُوا بِاللّهِ مِنْ سَكْرَةِ الْغِنى، فَاِنَّ لَهُ سَكْرَةً بَعيدَةَ الاْءفاقَةِ؛
از مستىِ ثروت، به خداوند پناه ببريد، چرا كه براى ثروتمندى، سرمستى يى است كه دير به هوش مى آيد.
[غررالحكم، ج 2ص 662.]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اِنَّ اَعْظَمَ الْحَسَراتِ يَوْمَ القيامَةِ حَسْرَةُ رَجُلٍ كَسَبَ مالاً فى غَيْرِ طاعَةِ اللّهِ، فَوَرِثَهُ رَجُلٌ فَاَنْفَقَهُ فى طاعَةِ اللّهِ سُبْحانَهُ فَدَخَلَ بِهِ الْجَنَّةَ وَدَخَلَ الأوَّلُ بِهِ النّارَ؛
يقينا بزرگترين حسرتها در روز قيامت، حسرتِ كسى است كه در غير راه خدا ثروتى به دست آورده باشد (و چون از دنيا برود) آن را براى ديگرى به ارث بگذارد و آن وارث، آن را در راه طاعت خداى سبحان خرج كند و از اين راه به بهشت برود، ولى آن شخص اوّل، به وسيله همان مال به دوزخ رود.
[نهج البلاغه، فيض الاسلام، حكمت 421.]

امام على علیه السّلام فرمودند:
مَنْ بَذَلَ بِرَّهُ اِشْتَهَرَ ذِكْرُهُ؛
كسى كه نيكى خود را به مردم برساند، نام و يادش مشهور گردد.
[غررالحكم، ج 5، ص 2516]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اَلا! وَاِنَّ اللِّسانَ الصّالِحَ یَجْعَلُهُ اللّهُ تَعالى لِلْمَرْءِ فى النّاسِ خَیْرٌ لَهُ مِنَ الْمالِ یُوَرِّثُهُ مَنْ لایَحْمَدُهُ؛
آگاه باشید! زبان خیر و یادنیکى که خداوند در میان مردم از کسى برجاى مى گذارد، براى او بهتر از ثروتى است که براى کسى به ارث بگذارد که سپاسگذار او نباشد.
[نهج البلاغه فیض الاسلام، خطبه119.]

امام على علیه السّلام فرمودند:
مَنْ كانَ لَهُ مالٌ فَلْيَصِلْ بِهِ الْقَرابَةَ وَلْيُحْسِنِ الضِّيافَةَ وَلْيَفُكَّ بِهِ الْعانى وَالْأسيرَ، فَإنَّ الْفَوْزَ بِهذِهِ الخِصالِ مَكارِمُ الدُّنْيا وَشَرَفُ الآخِرَةِ؛
كسى كه مال و ثروتى دارد، با آن به خويشاوندانش نيكى كند و خوب مهمانى كند و بوسيله آن، گرفتار واسيرى را آزاد سازد، همانا رسيدن به اين ويژگيها، بزرگواريهاى دنيا و شرافت آخرت است.
[مستدرك نهج البلاغه، ص 174.]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اَكْثِرْ سُرُورَكَ عَلى ما قَدَّمْتَ مِنَ الخَيْرِ وحُزْنَكَ عَلى ما فاتَكَ مِنْهُ؛
شادى خود را براى كارهاى نيكى كه پيشاپيش (براى آخرت) فرستاده اى زياد كن و اندوه فراوانت را براى نيكيهايى قرار بده كه از دستت رفته است.
[غرر الحكم، ج 2، ص 592.]

حضرت على(علیه السلام) هنگام بازگشت از جنگ صفّین، چون در بیرون کوفه به قبرستان رسیدند، خطاب به مردگان و اسیرانِ خاک، چنین فرمودند:

اى ساکنان دیار وحشتناک و جایگاههاى خالى و گورهاى تاریک! اى خاک نشینان غریب! اى اهل تنهایى و وحشت! شما پیشرو ما بودید که جلوتر از ما رفته اید و ما به شما خواهیم پیوست. امّا خانه ها را ساکن شدند، همسران را گرفتند و اموال را تقسیم کردند. این، خبرى است که نزد ماست. پیش شما چه خبر است؟ سپس روى به اصحاب خویش کرد و فرمودند: به حضرت على(علیه السلام) هنگام بازگشت از جنگ صفّین، چون در بیرون کوفه به قبرستان رسیدند، خطاب به مردگان و اسیرانِ خاک، چنین فرمودند: اى ساکنان دیار وحشتناک و جایگاههاى خالى و گورهاى تاریک! اى خاک نشینان غریب! اى اهل تنهایى و وحشت! شما پیشرو ما بودید که جلوتر از ما رفته اید و ما به شما خواهیم پیوست. امّا خانه ها را ساکن شدند، همسران را گرفتند و اموال را تقسیم کردند. این، خبرى است که نزد ماست. پیش شما چه خبر است؟ سپس روى به اصحاب خویش کرد و فرمودند: به خدا قسم اگر به آنان اجازه سخن دهند، به شما خبر خواهند داد که «بهترین ره توشه، تقواست»!
[نهج البلاغه، حکمت 125]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اِنَّما لَكَ مِنْ مالِكَ ما قَدَّمْتَهُ لاِخِرَتِكَ، وَما اَخَّرْتَهُ فَلِلْوارِثِ؛
تنها بهره تو از دارايى ات، همان مقدار است كه براى آخرت خود پيش فرستاده اى، و آنچه را كه تأخير بيندازى و به جا گذارى، سهم وارث است.
[غرر الحكم]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اِنَّ الْعَبْدَ اِذا ماتَ قالَتِ الْمَلائِكَةُ ماقَدَّمَ؟ وَقالَ النّاسُ ما اَخَّرَ؟ فَقَدِّمُوا فَضْلاً يَكُنْ لَكُمْ وَلا تُؤَخِّرُوا كُـلاًّ يَكُنْ عَلَيْكُمْ، فَاِنَّ الْمَحْرُومَ مَنْ حَرُمَ مِنْ خَيْرِ مالِهِ، وَالْمَغْبُوطَ مَنْ ثَقُلَ بِالصَّدَقاتِ وَ الْخَيْراتِ مَوازينُهُ؛
هرگاه بنده اى از دنيا رود، فرشتگان گويند: «چه پيش فرستاده است؟» و مردم گويند: «چه برجا گذاشته است؟» پس مال اضافه خود را (با صدقه) پيش فرستيد تا به سود شما شود، و همه را برجاى نگذاريد كه به زيان شما شود. همانا محروم، كسى است كه از خير دارايى خود محروم شود و مغبوط (كه ديگران به حال او غبطه مى خورند) كسى است كه وزنه اعمالش با صدقات و خيرات سنگين شود.
[بحارالانوار، ج 73، ص 88]

امام على علیه السّلام فرمودند:
اِنَّ اَمْرا لا تَعْلَمُ مَتى يَفْجَأُكَ، يَنْبَغى اَنْ تَسْتَعِدَّ لَهُ قَبْلَ اَنْ يَغْشاكَ؛
چيزى را كه نمى دانى كى ناگهانى سراغت مى آيد (يعنى مرگ)، سزاوار است پيش از آنكه تو را فرا گيرد، براى روبه رو شدن با آن آماده شوى.
[ميزان الحكمه، ج 9، ص 248.]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
يَقُولُ اْبنُ آدَمَ: مالى، مالى، هَلْ لَكَ مِنْ مالِكَ اِلاّ ما تَصَدَّقْتَ فَأَبْقَيْتَ، اَوْ اَكَلْتَ فَأَفْنَيْتَ، اَوْ لَبِسْتَ فَأَبْلَيْتَ؟ ؛
آدميزاده پيوسته مى گويد: مالَم، مالَم! آيا بهره تو از مالت جز چيزى است كه آن را صدقه داده اى و باقى ساخته اى، يا خورده اى و فانى كرده اى، يا پوشيده اى و پوسانده اى؟
[ميزان الحكمه، ج 9، ص 301.]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
مَنْ مَنَعَ مالَهُ مِنَ الأَخْيارِ اِخْتِيارا صَرَفَ اللّهُ مالَهُ اِلَى الأَشْرارِ اِضْطِرارا؛
كسى كه با اختيار، ثروت خود را از خوبان دريغ كند، خداوند به ناچار، مال او را صرف اشرار و بَدان مى كند.
[بحارالأنوار،ج 93، ص 131.]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
خَيْرُ مالِ الْمَرْءِ وَذَخائِرُهُ الصَّدَقَةُ؛
بهترين ثروت و اندوخته انسان، «صدقه» است.
[وسائل الشيعة، ج 6، ص 258]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
اَفْضَلُ الصَّدَقَةِ اَنْ تَصَدَّقَ وَاَنْتَ صَحيحٌ شَحيحٌ تَأْمَلُ الْعَيْشَ وَتَخْشَى الْفَقْرَ، وَلاتُمَهِّلْ حَتّى اِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ قُلْتَ: لِفُلانٍ كَذا وَلِفُلانٍ كَذا؛
بهترين صدقه آن است كه در حالى كه صحيح و سالم هستى و اميد به زندگى دارى و از تنگدستى هم هـراسان باشى، صدقه بدهى، صدقه را آن قدر به تأخير نينداز تا آن كه جان به گلوگاه برسـد، آنگاه بگويى: براى فلانى اين قدر بدهيد و به فلانى آن قـدر!
[ميزان الحكمه، ج 5، ص 326.]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلاثَةٌ: اَهْلُهُ وَ مالُهُ وَ عَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ اِثْـنانِ وَ يَبْـقى واحِـدٌ، يَرْجِـعُ اَهْلُهُ وَ مالُهُ وَ يَبْقى عَمَلُهُ؛
همراه مرده، سه چيز او را همراهى مى كند (تا لب گور). دو تا بر مى گردد و يكى باقى مى ماند. خانواده و مالش برمى گردد ولى عملش با او همراه مى ماند.
[كنز العمّال، حديث 42761]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
ما يَنْبَغى لاِءِمْرِءٍ مُسلِمٍ اَنْ يَبيتَ لَيْلَةً اِلاّ وَ وَصِيَّتُةُ تَحْتَ رَأسِهِ؛
براى يك مسلمان سزاوار نيست كه شبى را بخوابد، مگر آنكه وصيتنامه اش زير سرش باشد.
[وسائل الشيعه، ج 13، ص 352.]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
مَن خُتِمَ لَهُ بِلا اِلهَ اِلاَّ اللّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ خُتِمَ لَهُ بِصيامِ يَوْمٍ دَخَلَ الْجَنَّـةَ، وَمَنْ خُتِمَ لَهُ بِصَدَقَةٍ يُريدُ بِها وَجْهَ اللّهِ دَخَلَ الجَنَّةَ؛
هركس كه عمرش با «لااله الا اللّه» ختم شود، وارد بهشت مى شود، هركس كه عمرش با يك روز روزه به پايان رسد، به بهشت مى رود، و كسى هم كه پايان عمرش با صدقه اى باشد كه هدفش از آن، رضاى الهى است، وارد بهشت مى شود.
[وسائل الشيعه، ج 13، ص 358.]

پیامبر اکرم صلّی الله عليه و آله فرمودند:
مَنْ اِرْتَقَبَ الْمَوْتَ سارَعَ فِى الْخَيْراتِ؛
هر كس كه چشم به راه مرگ باشد، در كارهاى خير، شتاب مى كند.
[بحار الانوار، ج 77، ص 171]

حدیث

احادیث

حدیث معتبر

احادیث معتبر

بانک احادیث