(906 -844/ 841 ق)، حكیم، نویسنده و شاعر. معروف به امیركبیر. او به دو زبان تركى و فارسى شعر مى‏گفت و به ذواللسانین مشهور بود. در شعر تركى، نوایى و در شعر فارسى، فنایى یا فانى تخلص مى‏نمود. اصل او از تركان جغتایى بود و در هرات به دنیا آمد. پدرش از امرا و رجال عهد تیموریان است كه در خدمت بعضى از سلاطین ...

(ح 1031/ 1030/ 1029 -953 ق)، نویسنده و شاعر، متخلص به نقى. در كمره به دنیا آمد و در كاشان نشو و نما یافت. دانش‏هاى زمان را همان جا فراگرفت و به قول معاصر و معاشرش، تقى‏الدین اوحدى، به غایت فاضل و كامل شد. او گذشته از علوم رسمى زمان، در تصوف و عرفان نیز محقق و قائل به وحدت وجود بود. علینقى در كاشان با ...

(1354 -1274 ش)، نویسنده، مترجم، مورخ، مصحح، فرهنگ‏نویس، استاد دانشگاه، روزنامه‏نگار و شاعر. در تهران به دنیا آمد. خانواده‏ى پدرى وى تا یازده پشت پزشك بودند و خود نواده‏ى حكیم برهان‏الدین نفیس، فرزند عوض كرمانى، صاحب «شرح اسباب». او تألیفات عدیده‏اى در طب داشت كه برخى از آنها تا روزى كه طب قدیم در ایران ...

(1384 -1340 ق)، شاعر، نویسنده، مترجم و روزنامه‏نگار. پدرش از مأمورین دولت بود و پیوسته از شهرى به شهر دیگرى مأموریت مى‏یافت، از این رو نظمى تحصیلات مقدماتى را در شهرهاى مختلف به پایان رساند و تحصلات متوسطه را در رشته‏ى ادبى در دبیرستان دارالفنون و سن‏لوئى گذراند. وى با مطبوعات همكارى نزدیك داشت و سردبیرى ...

(وف ح 560 ق)، نویسنده و شاعر، متخلص به نظامى. وى به دلیل اینكه در علم عروض تبحر داشت، به عروضى شهرت یافت. صاحب «مجمع‏الفصحا» او را اهل نسا مى‏داند. نظامى در سمرقند به دنیا آمد و مدتى از جوانى خود را در آن شهر به كسب علوم گذراند. در 506/ 504 ق به خراسان رفت و گویند در بلخ با عمر خیام ملاقات كرده و پس ...

(1384 -1306/ 1305 ق)، نویسنده و شاعر، متخلص به نظام. نسبش به صباحى بیدگلى شاعر معروف مى‏رسد و مادرش نیز از زنان شاعر بود كه حیا تخلص مى‏كرد. نظام در بیدگل كاشان به دنیا آمد. پس از تحصیلات مقدماتى به تحصیل علوم ادبى و عربى پرداخت. او ادبیات فارسى و عربى را از محضر سید محمد كاشانى و فقه، اصول و كلام را ...

(410/ 408- مقتول 485 ق)، نویسنده و شاعر. ملقب به نظام‏الملك و رضى امیرالمؤمنین. مشهور به خواجه نظام‏الملك طوسى. در نوغان، از دهات رادكان طوس، به دنیا آمد و دوران كودكى و تحصیلات مقدماتى را در زادگاهش گذراند. در یازده سالگى قرآن آموخت و سپس در طوس، نیشابور و مرو فقه شافعى و حدیث را فراگرفت. او با ابوسعید ...

(وف 1272/ 1270 ق)، نویسنده و ادیب. ملقب به نظام‏العلماء. وى معلم ناصرالدین میرزا ولیعهد (ناصرالدین شاه) و از علماى شیخیه آذربایجان بود. او در مجلسى كه در 1263 ق در حضور ولیعهد براى مناظره و مباحثه و محاكمه‏ى سید على‏محمد باب در تبریز انعقاد یافت شركت داشت و بعدها صورت محاكمات این مجلس را به ضمیمه‏ى مطالبى ...

(س هشتم و نهم ق)، مورخ، نویسنده و شاعر. معروف به نظام شنب غازانى. از محله‏ى شنب غازان یا شام غازان تبریز بود. در جوانى به بغداد رفت. مدتى در ملازمت سلطان اویس جلایر (776 -757 ق) و سلطان احمد بن شیخ اویس (813 -784 ق) به سر برد و زمانى كه امیر تیمور سلطان جلایر را شكست داد و بغداد را گشود، نظام‏الدین اولین ...

(1336 -1283 ش)، پزشك و نویسنده. در سمنان به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایى را در زادگاهش و تحصیلات متوسطه را در تهران و در مدرسه‏ى علمیه و دارالفنون به پایان رساند و وارد دانشكده پزشكى شد. وى علاوه بر شغل طبابت در طى دوران خدمت خود مشاغل دیگرى از جمله: ریاست كارگزینى و ریاست بازرسى و معاونت وزارت فرهنگ و ...

(ح 1309 -1248 ش)، نویسنده و مترجم. ملقب به نصیرالدوله. در رشت به دنیا آمد. وى براى ادامه‏ى تحصیل به تهران آمد و پس از فراگرفتن ادبیات فارسى به تحصیل فقه، اصول، حكمت الهى و همچنین زبان فرانسه و علوم ریاضى پرداخت. در زمان ناصرالدین شاه به عنوان منشى دربار برگزیده شد و پس از قتل شاه به خدمت وزارت امور خارجه ...

(1340 -1270 ش)، نمایشنامه‏نویس، نویسنده، مترجم و مؤسس. از سادات كاشان بود و در تهران به دنیا آمد. تحصیلات خود را در مدارس شرف، علمیه و آلیانس فرانسه به پایان رساند و بعد به سمت معلمى زبان فرانسه و ریاضیات همان مدرسه رسید. او همچنین در مدارس نظامى، علوم سیاسى، اسلام و اقدسیه نیز مشغول به كار شد و سپس ...

(1347/ 1346 -1275 ش)، نویسنده، مترجم و مدرس. وى ابتدا منطق، فلسفه، اصول، حدیث، تفسیر و زبان و ادبیات فارسى و عربى را آموخت و پس از آن زبان‏هاى تركى عثمانى و انگلیسى را فراگرفت. در بیست و چهار سالگى وارد وزارت فرهنگ شد و چندین سال از طرف این وزارت سرپرستى مدارس ایران را در عراق به عهده داشت. وى پس از ...

(348 -286 ق)، نویسنده و مورخ. در نشرخ، از روستاهاى بخارا، به دنیا آمد. در زمان ابومحمد نوح بن نصر سامانى (343 -331 ق) مى‏زیست. از آثار وى «تاریخ بخارا» یا «مزارات بخارا»، به عربى است كه در 332 ق به نام نوح بن نصر سامانى نوشت. در 522 ق ابونصر احمد بن محمد بن نصر القباوى آن را به فارسى ترجمه كرد و مطالبى ...

(1382 -1297 ق)، نویسنده. در تبریز به دنیا آمد و تحصیلات خود را در زادگاهش تكمیل كرد. شغل اصلیش تجارت بود، ولى عشق و علاقه‏اى بسیار به جمع‏آورى كتابهاى خطى داشت و صاحب كتابخانه‏اى عالى بود. در 1335 ش تمام آن كتابها را اعم از خطى و چاپى كه حدود سه هزار و هفتصد جلد بود به كتابخانه‏ى ملى تبریز واگذار نمود. ...

(654 -573 ق)، نویسنده، صوفى و شاعر، متخلص به نجم. معروف به دایه و نجم رازى. در رى به دنیا آمد و در آنجا نشو و نما یافت. وى از اصحاب نجم‏الدین كبرى بود و از جوانى به مسافرت پرداخت. بعد از اداى فریضه‏ى حج و مسافرت در شام و مصر در حدود 600 ق به صحبت شیخ مجدالدین بغدادى (مقتول 616 / 607 ق) رسید و شیخ مجدالدین، ...

(تو 1282 ش)، طبیب، نویسنده، مترجم و روزنامه‏نگار. نسبش از طرف مادر به شیخ هادى نجم‏آبادى و از طرف پدر به حاج محمد نجم‏آبادى، اولین متولى مدرسه‏ى عالى شهید مطهرى مى‏رسد. در تهران به دنیا آمد. تحصیلاتش را در مدرسه‏ى شركت گلستان و مدرسه‏ى قدیم ایران و آلمان و سپس در دارالفنون و دارالمعلمین به اتمام رساند ...

(س چهاردهم ق)، دندان‏پزشك، رونامه‏نگار، نویسنده و شاعر، متخلص به ناهید. در شیراز به دنیا آمد. وى علوم ابتدایى و متوسطه را در تهران به انجام رساند و در 1310 ش براى تحصیل زبان و ادبیات فرانسه رهسپار پاریس گردید و در دانشگاه سوربن به تحصیل پرداخت و از آنجا فارغ‏التحصیل شد. پس از بازگشت به ایران در 1313 ...

(وف ح 1317 ق)، نویسنده و مترجم. ملقب به ناظم‏العلوم. وقتى در 1290 ق ناصرالدین شاه براى اولین بار به اروپا سفر كرد، وى همراه دایى خود، علیقلى خان مخبرالدوله، كه از ملازمان شاه در آن سفر بود به پاریس رفت و در مدرسه نظامى سن سیر در رشته توپخانه به تحصیل مشغول شد. پس از بازگشت به ایران از معلمین نظام سلطان ...

(1337 -1280 ق)، نویسنده، مترجم و روزنامه‏نگار. ملقب به ناظم‏الاسلام. در كرمان به دنیا آمد. پس از تحصیل علوم ادبى و عربى، از محضر حاج شیخ ابوجعفر مجتهد، فقه و اصول و از محضر میرزا آقا خان كرمانى، منطق و شرح «اشارات» را آموخت. وى در بیست و هشت سالگى به تهران آمد و در درس میرزاى جلوه و سید شهاب‏الدین شیرازى ...