سیاست
محمدقلی ملک آرا

محمدقلى میرزا متخلص به خسروى (و. قریه‏نوا 1203- ف. 1289 ه.ق) ابن فتحعلى‏شاه. مادرش دختر محمدخان قاجار و خواهر سلیمان‏خان اعتضادالدوله و او خود برادر مادرى ابراهیم‏خان ظهیرالدوله است. در 1229 حاكم استرآباد شد مدتها حكومت مازندران را داشت. در 1250 كه محمدشاه پس از غلبه بر علیشاه ظل‏السلطان به تهران آمد ...

مکتفی

على‏المكتفى باللَّه پسر معتضد و هفدهمین خلیفه عباسى از 289 تا 295 ه.ق مطابق 902 تا 908 م. خلافت كرد. در عهد او انطاكیه كه در دست رومیان بود فتح گردید. وى در سنین جوانى درگذشت. ...

مقنع

هشام یا هاشم بن حكیم معروف به مقنع از دهكده‏اى موسوم به كاوه كیمردان از قراء مرو پیدا شد كه خود را جانشین ابومسلم مى‏دانست، گویند چون چهره‏اى زشت داشت نقابى بر چهره مى‏افكند به همین سبب او را مقنع لقب دادند و گویند یك چشم او نابینا بود. وى در زمان خلافت المهدى در خراسان قیام كرد ولى سرانجام در سال 169 ...

مقتدی

(ال. مقتدى.) عبداللَّه، المقتدى بامراللَّه، بیست و هفتمین خلیفه عباسى كه از 467 تا 494 ه.ق خلافت كرد. ...

مقتدر باللَّه

(ال. مقتدر باللَّه) جعفر هیجدهمین خلیفه عباسى است كه از 295 تا 320 ه.ق مطابق با 908 تا 932 م. خلافت كرده است. ...

مفخم الدوله

میرزا اسحاق‏خان. در جوانى و در اوائل زمان سفارت علاءالملك (حدود 1306) از تبریز مستقیماً به پطرزبورغ رفت و جزء اعضاى سفارت ایران پذیرفته شد. وى جوانى زیرك و كارى بود و همین كه به سفارت پطرزبورغ (لنین‏گراد) وارد شد، روسى را به قدر حاجت و فرانسه را براى هر نوع مكالمه و مراسله آموخت و در مدت چند سال اقامت ...

معین السلطنه

میرزا رضا مستوفى معین‏السلطنه از رجال دوره ناصرى (و. 1240- ف. 1313 ه.ق) مى‏باشد. ...

معین التجار

حاج محمد دهدشتى بوشهرى (ف. 1312 ه.ش) از تجار معتبر و نماینده مجلس شوراى ملى در چند دوره و در سن 97 سالگى در تهران درگذشت. ...

فرهاد معتمدالدوله

(فرهاد میرزا)- فرهاد میرزا معتمدالدوله پسر عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه بود (و. 1233 ه.ق- ف. 1305 ه.ق) این شاهزاده از سال 1250 تا 1252 به ترتیب به حكومت خوزستان و لرستان منصوب شد و در سالهاى 1252 و 1255 در غیاب محمدشاه نایب‏السلطنه بود و در سال 1257 حكمران فارس شد و در سال 1290 كه ناصرالدین شاه عازم فرنگ ...

معتمد

(المعتمد على‏اللَّه) احمد بن المتوكل، پانزدهمین خلیفه عباسى. از 256 تا 279 خلافت كرد وى معاصر با یعقوب لیث صفارى بوده است. ...

معتضد

(المعتضد باللَّه) ابوالعباس احمد بن الموفق، شانزدهمین خلیفه عباسى (مدت خلافت از 279 ه.ق تا 289). ...

معتصم

(المعتصم باللَّه) ابواسحاق محمد بن هارون‏الرشید (و. 180 ه.ق- ف. 227 ه.ق) پس از فوت مأمون برادرش به سال 218 ه.ق به خلافت رسید. وى هشتمین خلیفه‏ى عباسى است و چون به ایرانیان و اعراب اطمینان نداشت لشكرى از غلامان ترك براى محافظت خود ترتیب داد لیكن عاقبت از دست ایشان به شهر «ساره» كه خود ساخته بود پناه برد. ...

شرف الدین مظفر

شرف‏الدین مظفر یكى از پنج پسر جلال‏الدین منصور بن مبارزالدین محمد است. در كرمان به خدمت امیر سورغتمش قراختائى رسید و بعد به خدمت چهار تن از سلاطین مغول رسید به این ترتیب (ارغون، گیخاتو، غاران و الجایتو) و الجایتو حكومتى وسیع به او داد و در 713 ه.ق وفات یافت و پسر او مبارزالدین محمد كه سیزده سال داشت ...

مظفرالدین

مظفرالدین میرزا پسر چهارم مظفرالدین شاه قاجار (و. سیزدهم جمادى‏الثانى 1269- ف. 19 ذیعقده 1324 ه.ق) وى در سال 1274 در سن 5 سالگى به ولیعهدى انتخاب شد و مدت 40 سال ولیعهد و حاكم آذربایجان بود. در ذیحجه 1313 به سلطنت رسید. چند سفر به اروپا رفت و مخارج بسیارى كرد و براى تأمین این مخارج دوبار از روسها قرض ...

مشرف الدوله

ابوعلى حسن ملقب به مشرف‏الدوله از سلاطین سلسله آل‏بویه، مدت سلطنتش 6 سال بود از 411 تا 416 ه.ق. ...

مشاورالممالک

على‏قلى‏خان انصارى (و. 1248 ه.ش- ف. 1319 ه.ش) فرزند میرزا حسن‏خان نایب‏الوزاره. از 1319 تا 1322 ه.ق سمت نیابت و مستشارى سفارت ایران در پطرزبورگ، در 1294 ش. در كابینه‏ى فرمانفرما و در 1296 در كابینه‏هاى مستوفى‏الممالك و در كابینه صمصام‏السلطنه و در 1297 در كابینه‏ى وثوق‏الدوله وزیر خارجه بود. به نمایندگى ...

مشارالسلطنه

(ف. آذر 1314 ش.) اسداللَّه‏خان، از آزادیخواهان رجال دوره‏ى مشروطیت، وى از قدیم‏ترین كارمندان وزارت خارجه است و بارها به مقام وزارت رسید نخستین بار در رجب 1327 ه.ق پس از خلع محمدعلى میرزا در كابینه سپهسالار به وزارت خارجه منصوب شد و بعد در ربیع‏الثانى 1336 ه.ق در كابینه‏ى مستوفى‏الممالك وزیر مالیه گردید ...

مستکفی

(ال. مستكفى.) ابوالقاسم عبداللَّه بیست و دومین خلیفه از بنى‏عباس است (جل. 333 مقت. 334 ه.). ...

مستعین

(ال. مستعین.) ابوالعباس احمد، دوازدهمین خلیفه از بنى‏عباس (جل. 248 ه. 862 م.- عزل 251 ه. 866 م.). ...

مستعصم باللَّه

(عبداللَّه ال. مستعصم باللَّه.) سى و هفتمین و آخرین خلیفه از خلفاى عباسیان (خلا. 656 -640 ه.ق). وى پس از فتح بغداد به دست هلاكوخان مغول، در 14 صفر سال 656 ه.ق به فرمان وى كشته شد و بدینسان خلافت عباسیان بسر رسید. ...