خط
محمد حسین بحرانی

(س سیزدهم ق)، خطاط و شاعر. بعد از مرگ پدر در كنف حمایت میرزا طاهر، صاحب «گنج دانش»، نشو و نما یافت و در خط مهارت پیدا كرد. مدتى در خدمت شاهزاده اعتضاد السلطنه علیقلى میرزا، وزیر علوم، بود و كتابت رسایل و احكام به عهده‏ى او بود. بحرانى شعر نیز مى‏گفت. از آثار وى: نسخه‏ى خطى «گنج شایگان» كه اكنون در كتابخانه‏ى ...

غیاث‏ الدین بایسنقر میرزا

(ز 900 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به عادلى. پدر وى سلطان و حكمران بخارا بود. پس از مرگ پدر به سال 900 ق از بخارا به سمرقند آمد و مخالفان را از پیش روى برداشت و به جاى پدر نشست. وى خط نستعلیق را خوب مى‏نوشت تا حدى كه سلطانعلى مشهدى بارها از حسن خطش تعریف مى‏كرد. از اوست: كاش در عشق بتى، دیوانه‏اى باشد كسى ...

بایزید پورانی

(ز 900 ق)، خطاط و شاعر. از هرات و از اولاد شیخ پوران بود و از شاگردان اظهر تبریزى. خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت. بایزید مدتها در هرات و بخارا مى‏زیست، سپس به هند سفر كرد و چندى در دربار امراى تهتهه به سر برد و اعتبارى فراوان یافت. در همان جا وفات یافت و دفن شد. وى از غزلسرایان زبردست زمان خود بود. از جمله ...

عبدالباقی باقی نهاوندی

(وف 1042 ق)، نویسنده، خطاط و شاعر، متخلص به باقى. پدرش وزارت همدان داشت، بعد از مرگش عبدالباقى وزارت یافت ولى، آن شغل را ترك گفت و به كاشان نزد برادر خود رفت. بعد از كشته شدن برادرش به دستور شاه عباس، كاشان را ترك گفت و مدتى در عراق و فارس به سر برد و بعد از سفر به مكه از راه بندر دایول به هندوستان رفت، ...

محمد باقی بخاری

(ز 990 ق)، خطاط. از آثار او: یك قطعه مذهب از یك مرقع، به خط ثلث دودانگ عالى و نسخ كتابت خوش یاقوتى و رقاع كتابت خوش، با رقم: «مشقه العبد المذنب الفقیر الحقیر الراجى باقى محمد البخارى غفر الله ذنوبه فى سنة تسعین و تسعمائة بدارتاشكند». ...

عبدالباقی باقی تبریزی

(وف 1039 ق)، خطاط، صوفى و شاعر، متخلص به باقى. ملقب به دانشمند. از سخنوران و خوشنویسان معروف و صوفى‏مشرب تبریز بود و در خانقاه مولویها سكونت داشت، به همین جهت به عبدالباقى صوفى شهرت یافت. او بر حسب دعوت سپهسالار عبدالرحیم خان خانان به هندوستان رفت و مدتى در آنجا مقیم شد. بعد به بغداد مسافرت كرد و نزد ...

باقر خرده کاشانی

(وف 1038 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به باقر. وى اهل خرده از توابع كاشان و مردى شیدا مسلك بود. باقر خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت و در شعر شاگرد محتشم كاشانى بود. از ایران به هندوستان سفر كرد و در بیجاپور مسكن گزید و نزد عادل شاه، والى دكن، تقرب یافت و بعد از آن به بنگاله رفت. باقر از آنجا به زیارت بیت الله مشرف ...

باقر

(س یازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: قطعه‏اى است در كتابخانه‏ى دانشگاه استانبول، به قلم دودانگ خوش و با رقم: «باقر». ...

محمد حسین باغ دشتی هروی

(س دهم ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن وزیرى، جلد ضربى مذهب، دو صفحه‏ى افتتاح متن و حاشیه مذهب مرصع عالى، به خط نسخ كتابت خفى عالى و رقم: «... محمد حسین ابن محیى هروى...» سال 944 ق، در موزه‏ى ایران باستان؛ یك قطعه مذهب به سفیدآب و زر تحریردار، به خط ثلث كتابت خوش و رقم: «مشقه العبد محمد حسین بن محیى الهروى ...

باذلی ساوجی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط و شاعر. وى مرد مهذب و افتاده‏اى بود و از خوشنویسان معروف زمان خود به شمار مى‏رفت. باذلى نستعلیق را خوب مى‏نوشته و غزل را نیكو مى‏سروده است. ...

بابونه ی گرجی

(وف 1095 ق) خطاط. میرزا سنگلاخ از این شخص نام برده و گوید: برده‏ى آزاد كرده‏ى ابوتراب خوشنویس اصفهانى و پرورده‏ى او بود. بابونه پس از مرگ ابوتراب آنقدر گریست كه كور شد. سفرى به هندوستان كرد و همان جا درگذشت. ...

محمد بابای انجوی

(1279 -1255 ق)، خطاط. وى همه‏ى خطوط متداول را خوش مى‏نوشت و در جوانى درگذشت. از آثار وى، حواشى قرآنى است كه به خط نستعلیق و شكسته‏ى خوش نوشته شده، با رقم: «تمت الحواشى فى عشر ثالث محرم الحرام من شهور سنة 1279 على ید اقل السادات، میر محمد، الشهیر بمیرزا باباى الانجوى غفر له». ...

بابا میر

(س دهم ق)، خطاط. از خوشنویسان گمنام است. از آثار او: قطعه‏اى از مرقع بهرام میرزا به قلم كتابت خفى خوش، با رقم: «مشقه العبد الفقیر بابامیر تجاوز الله عنه»، كه در كتابخانه‏ى خزینه‏ى اوقاف استانبول موجود است. ...

بابا مستوفی آشتیانی

(وف 1255 ق)، خطاط. وى برادر میرزا حسن مستوفى الممالك و در علم سیاق سرآمد بود. بابا مستوفى نستعلیق و شكسته را نیكو مى‏نوشت. ...

بابا شاه اصفهانی

(وف 1012 /996 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به حالى. ملقب به رییس الرؤساء. از مردم كوهپایه‏ى عراق بود كه در اصفهان نشو و نما یافته و به آن سبب مشهور شده است. وى را شاگرد سید احمد مشهدى دانسته‏اند و برخى دیگر شاگرد میر على هروى كه نباید این قول روا باشد. بابا شاه از استادان طراز اول نستعلیق بود و در اصفهان درگذشت. ...

ایوب

(س سیزدهم و چهاردهم ق)، خطاط. از شكسته‏نویسان عصر خویش بود. از خطوط او: یك قطعه، به قلم كتابت خفى، با رقم: «از روى خط استادى درویش مجید به رسم نقل نوشته شده ایوب بن حكیم نورمحمد» و پشت قطعه مرآةالممالك نوشته است: «از خطوط و مشقهاى آقاى دكتر ایوب خان خطیب معاصر است كه اگر از مرحوم مبرور درویش عبدالمجید ...

محمد ایروانی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از كاتبان و ظاهراً از شاگردان میرزاعلى محمد صفاى لواسانى بوده است. از خطوط او: یك «رساله‏ى» فارس‏ى در شكیات نماز، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «قد تمت الرسالة الشریفة فى شهر صفرالمظفر من ثلث تسعین و مائین بعدالالف... سید محمدالایروانى غفر له سنه‏ى 1293...«؛ یك قطعه به قلم نیم دودانگ ...

عبدالعلی ایروانی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از خطوط او: «جنات الخلود»، به خط نسخ كتابت تند و تیز و كتابت خفى و غبار عالى و رقاع دودانگ خوش، با رقم: «... ابن محمدالعبد المذنب الجانى عبدالعلى الایروانى... من شهور سنة احدى و ستین و مأتین بعد الالف». ...

علی ایجی

(س دهم ق)، خطاط. ملقب به غیاث‏الدین ایجى. از آثار او: «ذخیره‏ى خوارزمشاهى»، ساغرى مذهب و سوخته، مذهب مرصع، به خط نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «كتبه العبد الفقیر الى رحمة اللَّه الاحد على بن احمد الملقب به غیاث‏الدین الایجى غفراللَّه ذنوبهما. فى... سنة خمس و تسعمائة الهجریة». ...

محمدابراهیم اولیاء سمیع

(وف 1300 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صفا. معروف به حاجى‏آقا اولیاء سمیع. وى از نوادگان میرغیاث‏الدین منصور و از سادات دشتكى اهل‏اللَّه بود. همه‏ى خاندان او به همین نام معروف بوند. در خدمت حسام‏السلطنه، سلطان مراد میرزا، تربیت یافت. پس از تحصل علم و معرفت در شیراز، به بمبئى رفت و كتابهاى «تاریخ وصاف»، «دیوان» ...