خط
بهبود شاهنشاهی

(س دهم ق)، خطاط و نقاش وى شاگرد محمدحسین تبریزى و از بردگان شاه طهماسب اول صفوى بود كه در حرم خاص او به كتابت اشتغال داشت. بهبود در خوشنویسى نستعلیق و نقاشى از بى‏بدیلان روزگار بود و كتابت و تزیین و تذهیب و تصویر كتابها را به عهده داشت. از آثار وى: یك قطعه از مرقع، به قلم دودانگ متوسط، با قرم: «مشق فقیر، ...

بهادرچم بهادر شیرازی

(تو 1285 ش)، شاعر و خطاط. وى در شیراز متولد شد. پس از طى دوره‏ى دبستان در رشته‏ى درودگرى هنرستان مارس، به تحصیل ادامه داد و موفق به اخذ دیپلم شد پس از آن به خدمت وزارت دارایى درآمد. پدرش مدیر روزنامه‏ى «مرد انقلاب» بود. چون كارمندان دولت از نشر روزنامه ممنوع شده بودند این روزنامه تعطیل گشت. ...

بهاءالدین محمد عاملی

(ز 1128 ق)، خطاط. از خوشنویسانى بود كه خطوط مختلف را خوش مى‏نوشت. از آثار وى: دو قطعه به قلمهاى ثلث دو دانگ، نسخ كتابت، رقاع كتابت، شكسته نستعلیق كتابت جلى، توقیقع كتابت و نستعلیق كتابت خوش با رقم: «ذره‏ى بى‏مقدار تحریر نمود. بهاءالدین محمد عاملى، فى سنه 1128». ...

بهاءالدین درجزینی

(ز 1097 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه مجموعه‏ى «لعمات» عراقى و «تحقیقات» شیخ صفى‏الدین و غیره، به قلم نستعلیق كتابت متوسط، با رقم: «قدتمت... على یدالضعیف... ابن جلال‏الدین درجزینى، بهاءالدین... فى غرة شهر ذى‏الحجة سنة سبع و تسعین و الف...». ...

بهاءالدین حسین

(س دهم ق)، خطاط. وى منشى آستانه‏ى سدره مرتبه بود و بیسار خوش مى‏نوشت. خط او برابر با خط سایر استادان بود. ...

بنیادی تبریزی

(؟)، خطاط و مذهب. از آثار وى قطعه‏اى است كه با همكارى عبداللَّه شهابى به انجام رسانده و آن قطعه، به خط نستعلیق گلزار چهار دانگ كتابت خوش است و در متن آن، سوره‏ى یس به خط نسخ غبار نوشته شده و چنین رقم نهاده‏اند: «بنده آل على بنیادى تبریزى» و «كتبه المذنب عبداللَّه شهابى». ...

محمد رضی بنده ی تبریزی

(1223 -1158 ق)، خطاط، نویسنده و شاعر، متخلص به بنده. پدرش چندى وزیر آذربایجان و مستوفى نادرشاه افشار بود و خود سالها منشى الممالك ایران و از ندیمان خاص فتحعلى شاه قاجار بود. محمد رضى خطوط شكسته و نستعلیق را خوش مى‏نوشت و نستعلیق را به شیوه‏ى میرعماد و میرزا صالح مى‏نگاشت. بنده در نظم و نثر فارسى و تركى ...

کمال الدین شیر علی بنایی هروی

(وف 918 ق)، خطاط، موسیقیدان، شاعر و عارف. در شهر هرات متولد شد و از مشاهیر شعراى آن شهر است كه به جهت معمار و بنا بودن پدرش بنائى تخلص مى‏كرده است. به وى ملاى شاعران هم لقب داده‏اند. بنایى در جوانى جزو شاعران دستگاه امیر علیشیر نوایى درآمده بود. و سپس به دربار سلطان یعقوب آق‏قویونلو، و بعد از آن در سمرقند ...

رضی بلند اقبال شیرازی

(1319 -1245 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به بلند اقبال. وى تحصیلات خود را در شیراز به پایان رسانید. خود و پدر و اجداد وى كارمند دولت بودند. بلند اقبال نستعلیق و شكسته و سیاق را خوش مى‏نوشت و در حسابدارى و علوم غریبه‏ى رمل و اسطرلاب مهارتى بسزا داشت و گاهى شعر نیز مى‏گفت. از آثار وى: «دیوان» اشعار، مشتمل بر ...

محمد بلخی

(س دهم ق)، خطاط. به خط وى قطعه‏اى از یك مرقع در كتابخانه‏ى خزینه‏ى اوقاف استانبول است، به قلم نیم دودانگ خوش، به شیوه‏ى شاه محمود نیشابورى و با رقم: «مسوده محمد بلخى». ...

فغان الدین بلبل

(ز 1005 ق)، خطاط. در دارالسلطنه‏ى اصفهان نشو و نما یافت. نسخ و ثلث را با رقاع به مرتبه‏ى عالى رسانید. مدتى در قم زندگى مى‏كرد زندگى مى‏كرد و به قطعه‏نویسى و «شاهنامه» خوانى اشتغال داشت و بعد عزم دارالسلطنه‏ى قزوین كرد. از آثار او: یك قطعه ثلث دو دانگ جلى و رقاع كتابت خوش و نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: ...

غلامعلی بکایی اصفهانی

(1367 -1280 ق)، شاعر و خطاط. وى ساكن محله‏ى نیم آورد اصفهان بود. روزگار را به شغل كتابت و مكتب‏دارى مى‏گذراند. گاهى شعر نیز مى‏سرود. او خط نسخ، شكسته و نستعلیق را خوب مى‏نوشت. در تخت فولاد اصفهان دفن شد. ...

محمد بقای اصفهانی

(1331 -1257 ق)، خطاط، ادیب و شاعر، متخلص به بقاء ملقب به شرف المعالى و اشرف الكتاب از بزرگان و معارف اصفهان بود و در تهران اقامت داشت. بقا خطوط مختلف را خوش مى‏نوشت و در نسخ مهارت داشت. شعر نیز مى‏سرود و صاحب طبع بود. وى در تهران درگذشت. از آثار او: «آیات یا مراتب و مناقب خسروى» شعر؛ «رساله‏ى هاشمیه»، ...

محمد بقال

(س نهم ق)، خطاط. مشهور به بقال. از كاتبان گمنام بود. از خطوط وى: یك نسخه «دیوان» كاتبى، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «تم الكتاب العبد محمد بقال»؛ یك نسخه «دیوان» امیر خسرو، به قلم كتابت خفى متوسط، با رقم: «تم الكتاب... بتاریخ شهر ذوالقعده الحرام سنه سبعین و ثمانمائه... العبد محمد بن محمد المشهور به بقال ...

برهان کاتب هروی

(س دهم ق)، خطاط. از خوشنویسان گمنام هرات بود. از خطوط وى: «شرح رباعیات» و «لوایح» جامى، با رقم: «كتبه العبد المذنب برهان الهروى الكاتب غفر الله ذنوبه و ستر الله عیوبه، فى شهور سنه نهصد و چهل و شش». ...

برهان

(ز 1001 ق)، خطاط. وى از كاتبان خوشنویس و گمنام معاصر میرعماد معروف بود.از آثار او: یك نسخه‏ى نفیس «شاهنامه‏ى» مذهب مصور مزین، به قلم كتابت خوش، با رقم: «... صورت اتمام و تكمیل یافت كتاب همایون خطاب شاهنامه... حكیم فردوسى الطوسى... العبد الضعیف برهان، فى الثانى من شهر شعبان سنه‏ى 1001 احدى و الف من الهجرة ...

مرتضی برغانی

(1358 -1282 ش)، خطاط. در زمان خود از خوشنویسان بنام بود كه مدتى در هندوستان اقامت داشت و به امر كتابت اشتغال. برقانى در سال 1316 ق با حاج میرزا یحیى دولت‏آبادى مدرسه‏ى سادات را در تهران تأسیس كرد و در مدرسه كاتب و دفتردار بود. بعد از اختلاف با دولت‏آبادى از مدرسه كناره‏گیرى كرد، وى از شاگردان میرزا رضاى ...

بدیع الزمان تبریزی

(ز 1038 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به بدیعا. در دوره‏ى شاه عباس صفوى مى‏زیست. از حكمت و فلسفه بهره‏مند و با ادبیات و زبان عربى و تركى و فارسى آشنا بود و شعر نیز مى‏گفت. بعضى مدفن او را گورستان تخت فولاد تعیین كرده‏اند. از جمله‏ى آثار او: دو قطعه به قلم سه‏دانگ و دودانگ و نیم دودانگ خوش، یكى با رقم: «در شهر ...

محمد بدخشی حسینی

(س دهم ق)، خطاط. به خط وى قطعه‏اى در یك مرقع كتابخانه‏ى خزینه‏ى اوقاف استانبول است، به قلم سه‏دانگ و نیم دودانگ خوش، با رقم: «العبد محمد البدخشى حسینى». ...

قاسم بخارایی

(س دهم ق)، خطاط و شاعر. در جوانى شاگرد سید بهاءالدین حسن نثارى بخارایى بود، اما در دانش ترقى نكرد، به كتابت پرداخت و خوشنویس شد. غزل را بسیار خوب مى‏سرود. پس از مرگ پدرش زر بسیار به او رسید و همه را با عبدالعلى خوشنویس قمار كرد. ...