نسل سوم درسنگر کتابخانه

وقتي تصميم به تهيه گزارش گرفتم ، قصدم اين بود که همه کتابخانه هايي را که بطور خاص در حوزه هاي مربوط به جنگ تحميلي و مسائل مربوط به آن فعاليت مي کنند، معرفي کنم. خودم در 2 تا از اين کتابخانه ها عضو بودم و فکر مي کردم در نهايت 2 کتابخانه ديگر هم وجود دارد که من از آنها بي خبرم اما پس از چند روز تحقيق متوجه شدم در همين شهر تهران 15 کتابخانه از اين دست وجود دارد، متاسفانه امکان معرفي همه اين کتابخانه ها در يک گزارش وجود نداشت ، به همين دليل به معرفي 2 کتابخانه در اين شماره اکتفا مي کنيم. براي انجام يک تحقيق و نوشتن يک مطلب يا پاسخ به پرسشي که درباره جنگ برايت پيش آمده نياز به منابعي داري که اطلاعات مفصلي در اختيارت قرار بدهد. در کتابخانه شخصي چند کتاب داري ، اما نياز تو را بر طرف نمي کند به کتابخانه دانشکده مي روي ، آنجا هم با زحمت چند کتاب پيدا مي کني ، اما براي تو کافي نيست. مسوول کتابخانه مي گويد: کتابهاي زيادي در اين زمينه وجود دارد، ولي چند سالي است بودجه کافي براي خريد کتاب در اختيار نداريم و نتوانسته ايم کتابهايي غير از کتابهاي تخصصي مرتبط با رشته هاي دانشگاهي را تهيه کنيم، از اين گذشته براي پيدا کردن همان معدود کتابهاي موجود هم بايد برگه دان ها را زير و رو کني ، چون در شيوه فهرست نويسي کتابخانه اصولا موضوعي به نام ايثار يا جانبازان شيميايي يا عمليات فتح المبين و... وجود ندارد. اما کافي است آدم پيگيري باشي تا بتواني مکانهايي را که براي کمک به امثال تو به وجود آمده اند را پيدا کني. هم دوستان و هم استادان مي توانند تو را راهنمايي کنند و جستجو در اينترنت هم در کمترين زمان ممکن ، فهرستي از اين کتابخانه ها و مراکز را به تو معرفي خواهد کرد.

کتابخانه جنگ

کتابخانه جنگ وابسته به دفتر هنر و ادبيات مقاومت حوزه هنري است. اين کتابخانه که در طبقه سوم ساختمان دفتر هنر و ادبيات مقاومت قرار دارد با همه فضاي محدودي که در اختيار دارد يکي از غني ترين مراکزي است که در اين عرصه فعاليت مي کنند. کتابخانه جنگ در شهريور 79 متولد شده و به گفته نصرت الله صمدزاده ، طراح و مسوول کتابخانه ، با همه کمبود بودجه و امکانات طي اين سالهاي کمي که از شروع به کارش مي گذرد دستاوردهاي فراواني داشته است.ما در اين مدت کم موفق شده ايم ، تعداد فراواني کتاب فارسي ، کتاب عربي ، کتاب لاتين و نشريه تخصصي و تعداد بسيار زيادي لوح فشرده ، آلبوم عکس ، جزوه و... جمع آوري کنيم.گويا جمع آوري اين کتابها و منابع گاه با قصه هاي جالبي همراه بوده است.
روزي که براي تهيه اين گزارش به کتابخانه رفته بودم ، مرتضي سرهنگي (مسوول دفتر هنر و ادبيات مقاومت و يکي از قديمي هايي که نامش خيلي چيزها را به يادمان مي آورد) به آنجا آمد و 2 جلد کتاب به زبان بوسنيايي که نويسنده اش همراه خود به ايران آورده بود را به مسوول کتابخانه تحويل داد. گويا نويسنده ، با کتابها متني هم نوشته است که در آن کتابش را به کتابخانه جنگ تقديم کرده و از طريق آقاي سرهنگي به کتابخانه فرستاده است.يادم آمد يک روز با آقاي سرهنگي صحبت مي کردم ، ايشان گفتند که براي تکميل اين کتابخانه خيلي از بچه هاي حوزه ، حتي کتابهاي شخصي خود را به اينجا اهدا کرده اند. با نگاهي به فهرست کتابهاي موجود در کتابخانه متوجه مي شويم ، کوشيده شده همه آثار مرتبط با جنگ از حوزه هاي مختلف انديشه مانند ادبيات ، تاريخ ، جامعه شناسي و... جمع آوري شود به همين دليل در اينجا از کتابهاي شعر و رمانهاي جنگي گرفته تا اطلسهاي مربوط به جنگ ايران و عراق و زندگي نامه شهدا. همه جور کتاب مي توان يافت گر چه به طور طبيعي اولويت اول اين کتابخانه در جمع آوري و ارائه آثار مربوط به جنگ ايران و عراق است ؛ اما کتابهايي درباره جنگهاي جهاني ، افغانستان ، بوسني به زبانهاي مختلف در اين کتابخانه وجود دارد.

مميزي بعد از مميزي

يکي از تفاوت هاي کتابخانه بنياد شهيد با ديگر مراکز اين است که برخلاف ديگر همکاران خود که سعي دارند همه آثار مکتوب در زمينه جنگ و دفاع مقدس را جمع آوري کنند، مسوولان اين کتابخانه طبق اساسنامه خود اين کار را از طريق گزينش کتابهاي منتشر شده انجام مي دهند. هيات هاي کارشناسي در زمينه هاي مختلف مانند تاريخ ، هنر و ادبيات ، معرفت شناسي و... اقدام به بررسي محتواي کتابهاي چاپ شده مي نمايند و مسوولان صرفا پس از تاييد کارشناسان کتابها را خريداري مي کنند. البته گويا بعضي از نهادها و ناشران به علت سابقه درخشان فعاليت خود به عنوان مراجع معتبر شناخته مي شوند و کتابهاي آنها بدون بررسي خريداري مي شود.چرا که مسوولين کتابخانه اعتقاد دارند : «هر کتابي نمي تواند وارد کتابخانه تخصصي ايثار و شهادت شود. ما به دليل شائن اطلاع رساني که براي خود قائليم ، نهايت دقت را در انتخاب کتابها مي کنيم و البته اين به معناي بي اعتنايي به نهادهاي تصميم گيرنده درباره چاپ کتاب نيست ؛ بلکه اين ما هستيم که ملاکهاي خاصي براي انتخاب کتاب مبتني بر اهداف کتابخانه داريم و در همين راستا اقدام به اين کار مي کنيم.» اين کتابخانه در هر استان حداقل يک شعبه دارد درباره منابع هم ما فهرستي شامل 1400 عنوان کتاب تهيه کرده ايم که شامل کتابهاي اصلي و معتبر کتابخانه اند و آن را فهرست پايه ناميده ايم.
همه شعب استاني ما بايد حداقل اين 1400 عنوان کتاب را دارا باشند

فضاي دوست داشتني

يکي ديگر از نکات جالب اين کتابخانه برخورد خوب مسوولان آنجاست.اوايل پيش خودم فکر مي کردم اين بندگان خدا آنقدر کسي به سراغشان نمي آيد وقتي کسي را مي بينند از خوشحالي پردر مي آورند؛ اما خدايي اين طوري نيست و به عکس.بعضي کتابداران عزيز در بعضي کتابخانه ها که تحت هيچ عنواني حاضر نيستند کسي را در يافتن کتاب مورد نيازش ياري کنند و در مقابل درخواست مراجع به برگه دان يا رايانه مخصوص جستجو اشاره مي کنند، بچه هاي اينجا با حوصله آدم را کمک مي کنند. از داوود مددپور ديگر کتابدار اين کتابخانه در مورد تعداد اعضا و کتابهايي که تا به حال به امانت برده اند مي پرسم.کتابخانه 300 عضو دارد که عضويت آنها در دو نوع دائم و موقت است که اين اعضا تا به حال حدود 15 هزار جلد کتاب به امانت برده اند. عضويت در اين کتابخانه هيچ محدوديتي ندارد و هر کس مي تواند با ارائه يک قطعه عکس يک برگ فتوکپي شناسنامه و 4 هزار تومان وديعه به عضويت موقت در بيايد که عضويت موقت تحت شرايطي به عضويت دائم تبديل مي شود. زير پل حافظ، خيابان رشت ، پلاک 23، طبقه سوم ، نشاني کتابخانه اي است که عضويت در آن را به همه علاقه مندان مطالعه بخصوص کساني که مي خواهند از جنگ ايران عراق ، علل آغاز آن ، دوران مختلفش و... آگاه شوند، توصيه مي کنيم.نشاني وبلاگ ، اين کتابخانه blog.warlib.ir است و سايت کتابخانه به نشاني www.warlib.ir در حال راه اندازي است.

کتابخانه تخصصي ايثار و شهادت

کتابخانه تخصصي ايثار و شهادت دومين کتابخانه فعال در زمينه موضوعات مرتبط با دفاع مقدس است که در اين گزارش به معرفي آن مي پردازيم.اين کتابخانه يک واحد تحقيقاتي زيرمجموعه معاونت پژوهش و ارتباطات فرهنگي بنياد شهيد و امور ايثارگران است که در طبقه همکف ساختمان شماره 2 اين معاونت در خيابان طالقاني ، خيابان ملک الشعراي بهار پلاک 3 قرار دارد. عضويت در اين کتابخانه براي همه علاقه مندان امکان پذير است و کافي است با دو قطعه عکس و يک کپي شناسنامه و يک معرفي از محل کار يا تحصيل به نشاني فوق مراجعه کنند. اين کتابخانه گرچه نسبت به کتابخانه جنگ کمتر شناخته شده ، اما همانند همتاي خود از امکانات خوبي برخوردار است.اين کتابخانه داراي فضاي بزرگ و مناسبي است ( 323 مترمربع) که امکان استفاده از منابع در محل را به مراجعان مي دهد. براي آشنايي بيشتر با کتابخانه با 2 تن از مسوولان آن گفتگويي انجام داده ام.خانم حاجي پروانه ، رئيس کتابخانه و آقاي احمد شهيديان مسوول بخش تامين منابع و اطلاع رساني.خانم حاجي پروانه در خصوص تاريخچه و وضعيت کتابخانه در حال حاضر مي گويد: «از سال 70 که من به اين قسمت آمدم ، کتابخانه کار خود را با 500 عنوان کتاب آغاز کرد. البته تا سال 75 با نام کتابخانه شهداي شيعه ، اما پس از آن سال ضمن گسترده تر شدن موضوعات ، نام کتابخانه نيز به ايثار و شهادت تغيير کرد. در حال حاضر بيش از 7 هزار عنوان کتاب در حوزه تخصصي ايثار و شهادت در کتابخانه موجود است که به اين تعداد مي توان کتابهاي عمومي کتابخانه را نيز اضافه کرد. اعضاي کتابخانه حدود 400 نفر هستند که هم از کارکنان بنياد شهيد هم از خارج از بنياد هستند.

روزهاي بهتر

کتابخانه در حال حاضر در داخل ساختمان اداري بنياد واقع شده و همين امر باعث اين تصور مي شود که اين کتابخانه صرفا براي استفاده گروه خاصي است ؛ اما گويا قرار است در روزهاي آينده اقداماتي صورت گيرد و کتابخانه به صورت فيزيکي از اداره مستقل شود در بازديد خود از کتابخانه متوجه اين اقدام شديم. با گشايش يک در از خيابان به کتابخانه اين امر طي روزها و هفته هاي آينده محقق خواهد شد. گويا همراه با اين تغيير فيزيکي تحولاتي هم در محتواي منابع ايجاد خواهد شد از جمله راه اندازي بخش ديداري شنيداري ، فعال تر شدن بخش پايان نامه ها و طرحهاي پژوهشي و... حاجي پروانه از ما مي خواهد حتما در گزارشمان به اين مطلب اشاره کنيم که همه افراد جامعه مي توانند در اين کتابخانه عضو شوند و کلمه تخصصي در نام کتابخانه ناظر برموضوع منابع موجود در کتابخانه و اهداف آن است و به هيچ وجه به اين معني نيست که صرفا عده بخصوصي مي توانند در آن عضو شوند، پايگاه اينترنتي اين کتابخانه روي پايگاه اطلاع رساني فرهنگي شاهد www.shahed.Isaar.ir بارگذاري شده و از اين طريق قابل دسترس است.