تریدزکنت، جان

[jᾱn treydzkant]
John Tradescant
(ت.مئوفم، کِنت، انگلستان، 13 امرداد، 987/4 اوت 1608؛ و. لمبث جنوبی، ساری، انگلستان، 2 اردیبهشت 1041/22 آوریل 1662)، تاریخ طبیعی.
تریدزکنت، که سیّاح و گردآورنده و باغبان بود، به فعالیتهای پدر همنامش ادامه داد. در یازده سالگی جزو شاگردان مدرسه‌ی کینگ در کنتربری بود، و در بیست و شش سالگی سوگند یاد کرد و به «گروه سرباغبانان لندن» پیوست. در 1061، برای «گردآوری تمام انواع گلها، گیاهان، صدفها، و غیره» برای موزه‌ی پدرش در لمبث جنوبی، به ویرجینیا رفت. پس از مرگ پدرش به عنوان باغبان ملک هنریئتا مرایا جانشین او شد. تریدزکنت دوبار ازدواج کرد: نخست با جین هرت، در 10 اسفند 1005، که حاصل این ازدواج یک دختر و یک پسر بود؛ و دوم، به دنبال مرگ او، با هِستر پوکش، در 9 مهر 1017. احتمال می رود که در سال 1021 سفر دومی به ویرجینیا کرده باشد.
نخستین کاربرد واژه‌ی «کشتی ]نوح[ » (ark) برای موزه در حدود سال 1024 در شعری دیده شد که عبارت «تریدزکین و کشتی بدایعش » در آن آمده بود. نخستین دیدار تریدزکنت با ایلایس اشمول مسلماً در 1029 صورت گرفت. طرح فهرستنامه‌ای از مجموعه‌های تریدزکنت چهار سال پیش از انتشار Musaeum Tradescantium («موزه‌ی تریدزکنت»، 1656) با نام تریدزکنت به همت اشمول و تامس وارتن (جوستن، یکم، 94) فراهم آمده بود. «موزه ...» حاوی اشاراتی است به آلدروواندی، بلون، لکلوز، روندله، ، مافیت، و مارک گراف؛ و سیاهه‌ای از چیزهای دیدنی سراسر جهان را تشکیل می‌دهد. از تعداد نزدیک به دویست گیاه باربادی وویرجینیایی که در دو فهرست متعلق به سالهای 1013 و 1035 مشخص شده اند، ده گیاه به پیش از سال 979 مربوط می شوند؛ ولی بقیه‌ی آنها رستنیهائی بودند که وی به عرصه‌ی درختان میوه وارد کرده است.
تریدزکنت، در اوضاعی آشفته، موزه اش را برای اشمول به ارث گذاشت (ـــــ جوستن، دوم، 767؛ و وایتهد، 54). در سال 1038 اشمول، ظاهراً در یک مجلس باده گساری، وصیتنامه‌ی امضا شده‌ای از تریدزکنت گرفته بود، ولی در 1040 تریدزکنت «گنجینه‌ی نوادر» خویش را برای همسرش هستر به ارث گذاشت و تصریح کرد که پس از مرگ همسر این اشیا به یکی از دانشگاههای آکسفرد یا کیمبریج، «هر یک که او صلاح بداند»، واگذار شوند. در 1053 اشمول مجموعه‌های تریدزکنت را به خانه‌ی خودش منتقل کرد و سه سال بعد نیز مجموعه‌های خود و «گنجینه‌ی نوادر» تریدزکنت را به دانشگاه آکسفرد تحویل داد؛ در اینجا، نوادر مزبور در کنار مجموعه‌ی شلدنی و در ساختمانی که مشهور بود توسط کریستوفر رن طراحی شده است به نمایش گذاشته شد. این واقعه خیلی پیش از زمانی روی نداد که جسد هستر در حالی که در استخر خانه‌اش غرق شده بود پیدا شد. نام تریدزکنت به طرزی غیر عادلانه در محاق نام اشمول قرار گرفت (پولتنی، یکم، ص 179).

کتابشناسی

یکم. کارهای اصلی. نسخه‌ی متعلق به ج.وارتن از Musaeum Tradescantianum: or a Collection of Rarities Preserved at South- Lambeth Near London (لندن، 1656)، در کتابخانه‌ی مورتن آربورتوم موجود است؛ این اثر به صورت تجدید چاپ قدیمی آثار اشمولی، یکم (آکسفرد، 1925)، در حالی که صفحات 74 تا 178 آن از قلم افتاده‌اند، و به صورت کامل در The Tradescants ، از می الن (لندن، 1964)، 247-312، نسخه برداری شده است. تنها نمونه‌ی معتبر مجموعه‌ی صدف تریدزکنت نمونه‌ی اصلی Stormbus listeri است (سنت پیتر، «مجموعه‌ی صدف» ]1966[، 37). مجموعه‌های متنوع سکه‌ها، مجموعه‌های باستان شناختی، و جانورشناختی او، که در اصل در مجموعه‌ی «اشمولی قدیم» بودند، در 1210/ 1831 در موزه‌های مختلف اکسفرد پراکنده شدند. Hortus siccus او در کتابخانه‌ی بادلیئن (نسخه‌ی خطی اشمول 1465) موجود است.
دوم. خواندنیهای فرعی. ـــــ ante ، از جان تریدزکنت، که بیشتر گزارشهای مربوط به پدر و پسر را دربردارد. نیز ـــــ Historical and Biographical Sketches of the Progress of Botary in England از ریچارد پولتنی، یکم (لندن، 1790)، 179؛ و « Tradescants and Elias Ashmole» از و. سینگر، در NQ، 5 (1852)، 367-368، 385-387. خلاصه‌هائی از مطالب مربوط به او عبارتند از «The Tradescants and Their Times »، از دارثی گاردنر، در JRHS، 53 (1928)، 308-317؛ و « Museums in the History of Zoology»، از پ.ج.پ.وایتهد، در MusJ، 70 (1970)، 50-57 . شرح مربوط به «dodar» تریدزکنت در The Dodo and Kindred Birds ، از ماسائوجی‌ هاچیسوکا (لندن، 1953)، عرضه شده است؛ و ارجاعهای مربوط به تصاویر تریدزکنت در Catalogue of the Seventeenth Century Portraits in the National Portrait Gallery, 1625-1714، از دیوید پیپر (کیمبریج، 1963)، 350-351، موجود است. درباره‌ی ارتباطش با اشمول، ـــــ Elias Ashmole (1617-1692)، از ه.جوستن، 5 جلد (آکسفرد، 1966).
منبع مقاله :
گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، برگردان: احمد آرام، [و دیگران]، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول