توئن، آندره

[āndre tuan]
André Thouin

(ت. پاریس، فرانسه، 21 بهمن 1125/ 10 فوریه‌ی 1747؛ و. پاریس، 5 آبان 1203/ 27 اکتبر 1824)، گیاه شناسی.
توئن تمام عمر خود را در «باغ گیاهان» در پاریس سپری کرد. در هفده سالگی به عنوان سرباغبان جانشین پدر خود شد و مسئولیت حمایت مالی از خانواده‌‌‌‌‌‌‌اش را بر عهده گرفت. به منظور مراقبت از مادر، خواهران، و برادرانش، که در آپارتمان کوچکی چسبیده به گلخانه‌های قدیمی با او زندگی می‌کردند، مجرّد باقی ماند. توئن، که شاگرد برنار دو ژوسیو و بوفون بود، در بازسازی باغ گیاهان به بوفون کمک کرد و از طریق مبادلات گیاهی متعددی که با گیاه شناسان خارجی انجام داد گلخانه‌ها و مجموعه‌های مدرسه‌ی گیاه‌‌شناسی آن را پرمایه ساخت. توئن خوش بیان بود و رفتاری آرام و باوقار داشت. دوستان او عبارت بودند از مالزرب، که جیب‌هایش را با گیاهان و شاخه‌های درختان پر می‌کرد، و روسو، که مردم گریزی او موجب پذیرفتن دوستی توئن شد. توئن تماسهائی نیز با تعدادی از طبیعیدانان و طبیعت گرایان دیگر، از جمله برناردن دوسن پیئر، بوسک، دِفونتن، و فوژاس دوسن فون برقرار کرد.
توئن، که شخصی فروتن و بیزار از تجّمل بود، از زدن نشان لژیون افتخار امتناع می‌ورزید، زیرا می‌اندیشید که آن نشان درخور سربازان است، و تنها هنگامی که مجبور می‌شد لباس انستیتوی فرانسه را بر تن می‌کرد. همواره سخاوتمند بود، و به دوستی که گرفتار مشکلات شده بود، 30000 فرانک، وام بدون بهره داد. این پول از مبلغی فراهم شد که شخصی علاقه‌مند به کشاورزی که تحت تأثیر صداقت بارز توئن قرار گرفته بود به او واگذار کرده بود.
توئن، در همکاری با ا. پ. دو کاندول، در 1185 تأثیر نور را بر تعدادی از گیاهان مشاهده کرد. آنان شش حباب آرگان را مورد استفاده قرار دادند، و بر این عقیده بودند که بدان وسیله پنج ششم شدّت نور خورشید را بدست می‌آورند. توئن پیوندهائی انجام داد و به تأثیر پایه بر خصوصیات اصلی پیوند توجه کرد. او یکی از نخستین طرفداران تدریس کشاورزی و باغبانی نیز بود.
توئن، در 1181، با دفونتن فهرستی از صومعه‌های ناحیه‌ی پاریس، و همچنین دارایی مهاجران و آنانی که به گیوتین سپرده شده بودند، تهیه کرد. کنوانسیون پاریس به او اجازه داد که از درختان میوه‌ی متعلق به صومعه‌ی انجمن کارتوزی استفاده کند؛ این باغ به صورت قلمستان موزه‌ی تاریخ طبیعی درآمد. توئن، در مقام صاحب منصب ارتش، مجموعه‌هائی غنی از کشورهای بلژیک، هلند، و لوکزامبورگ را در 1173-1174، و دو سال بعد مجموعه‌هائی دیگر را در ایتالیا مصادره کرد. اسناد باقیمانده بخوبی نشان می‌دهند که او وظایف خود را با درستکاری بسیار انجام داده بود. در سی و نه سالگی، که عضو فرهنگستان علوم شد، از شهرت قابل ملاحظه‌ای برخوردار بود.
توئن در آخرین سال زندگی بشدّت بیمار شد. چون دریافت که اندکی بعد خواهد مرد، شروع به نوشتن مشاهدات خود کرد و دستنوشته‌هایش را تصحیح نمود. برادرش ژان (1135-1206) به عنوان سرباغبان جانشین او شد؛ و برادر دیگر، گابریئل (1126-1208)، نیز خود را وقف باغبانی کرد. مجموعه‌ی گیاهان خشک توئن سرانجام به دانشکده علوم مونپلیه واگذار شد.

کتابشناسی
آثاری که در مدت عمر توئن انتشار یافته‌اند بدین قرارند: Essai sur l’exposition et la division méthodique de l’économie rurale (پاریس، 1805)، Description de l’École d’agriculture pratique de Muséum d’historie naturella (بی‌نام محل نشر، بی‌تاریخ [پاریس، 1814])؛ و Monographi des greffes ([پاریس]، 1821 [؟])، که توصیفی است فنی درباره‌ی روشهای تکثیر گیاهان. نیز - CSP انجمن سلطنتی، پنجم، 983-984، که فهرست 32 اثر در آن ذکر شده است.
نوشته‌هائی که پس از درگذشت او انتشار یافته‌اند بدین قرارند: Cours de culture et de naturalization des végéaux (پاریس، 1827)، که به همت خواهرزاده‌اش، اوسکار لوکلر، منتشر شد؛ Voyage dans la Belgique, la Hollande et l’ltalie (پاریس، 1841)، که بارون ترووه آن را از طریق یادداشتهای روزانه‌ی توئن تهیه کرده است؛ و ضمیمه‌ی دوره‌ی درسی فرانسوا روزیه درباره‌ی کشاورزی.
بسیاری از مقاله‌های توئن در MSAgr، MAS، Dictionnaire d’histoire naturelle، ویراسته‌ی دترویل؛ AAF؛ و سالنامه‌ها و MMHN بچاپ رسیده‌اند.

منبع مقاله:
گیلیپسی، چارلز کولستون، (1387) زندگینامه‌ی علمی دانشوران، ترجمه احمد آرام ... [و دیگران]، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول.