Monopology capitalism

سرمایه‌داری تک‌قطبی

سرمایه‌داری تک‌قطبی اصطلاحی بود که لنین برای تعریف مرحله‌ی جدیدی از توسعه‌ی سرمایه‌داری در اواخر قرن نوزدهم به کار می‌برد؛ در این مرحله زندگی اقتصادی تحت سلطه‌ی شرکت‌های بزرگ بود، سرمایه‌ی بانک‌ها با سرمایه‌ی صنعتی
سه‌شنبه، 4 اسفند 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
سرمایه‌داری تک‌قطبی
سرمایه‌داری تک‌قطبی

 

نویسنده: تام باتامور
برگرداننده: حسن چاوشیان
ویراستار: محمدمنصور هاشمی




 

 Monopology capitalism
سرمایه‌داری تک‌قطبی اصطلاحی بود که لنین برای تعریف مرحله‌ی جدیدی از توسعه‌ی سرمایه‌داری در اواخر قرن نوزدهم به کار می‌برد؛ در این مرحله زندگی اقتصادی تحت سلطه‌ی شرکت‌های بزرگ بود، سرمایه‌ی بانک‌ها با سرمایه‌ی صنعتی درهم آمیخته و الیگارشی (1) های مالی به وجود آورده بود و کشورهای بزرگ سرمایه‌داری درگیر توسعه‌طلبی‌های امپریالیستی بودند. لنین تصورات اساسی خود را در این باره مدیون سرمایه‌ی مالی هیلفردینگ (Hilferding, 1910) بود، ولی این تصورات را در چارچوب آموزه‌ی سیاسی سراپا متفاوتی تشریح کرد که به موجب آن انقلاب‌های سوسیالیستی نتیجه‌ی جنگ میان قدرت‌های امپریالیستی بود. بعدها لنین و سپس مارکسیست- لنینیست‌ها مفهوم «سرمایه‌داری تک‌قطبی دولتی» را پروراندند (Hardach and karras, 1978, pp. 47-50, 63-8) تا مداخله‌ی فزاینده‌ی دولت را در اقتصاد سرمایه‌داری توضیح دهند. این اندیشه‌ها نیز پیوندهایی با مفهوم بعدی هیلفردینگ یعنی «سرمایه‌داری سازمان‌یافته» داشت. (نک. Bottomore, 1981, pp. 14-15)، اما تفاوت ژرف آن‌ها با فکر هیلفردینگ در این بود که آن‌ها را در بستر ایدئولوژی بلشویکی جزمی و سترونی کاشته بودند.
با این حال، در کتابی که باران و سوئیزی نوشتند (Baran and sweezy, 1966) سرمایه‌داری تک‌قطبی معنای متفاوتی پیدا کرد، در این کتاب استدلال می‌شد که «تناقض‌های جدید سرمایه‌داری» جای تناقض‎‌های مورد تحلیل مارکس را گرفته است. نرخ‌های بالای رشد اقتصادی و ثبات ظاهراً بیش‌تر سرمایه‌داری پس از جنگ، بازتاب تغییر مهمی در سیمای اقتصاد سرمایه‌داری بود، یعنی تبدیل شدن رقابت به انحصار تک‌قطبی. این تحول به افزایش ثابت و مداومی در سود شرکت‌های تک‌قطبی منجر می‌شد که به گفته‌ی باران و سوئیزی، تقریباً معادل «مازاد اقتصادی» جامعه بود. در ادامه‌ی این استدلال آن‌ها معتقد بودند که این مازاد اقتصادی روزافزون ضرورتاً به رکود منجر می‌شود مگر این که به طریقی با آن مقابله شود (Hardach and karras, 1978, pp. 61-3). ولی در این برداشت، مانند آرایی که متفکران مارکسیست لنینیست مطرح کرده بودند، در واقع توجه چندانی به عوامل مهم و گوناگونی نکرده‌اند که در جهت عکس عمل می‌کنند، عواملی همچون رشد و توسعه‌ی سرمایه‌داری رفاهی و شماری از تغییرات «سوسیالیستی»تر در اقتصاد. در آینده احتمالاً نظریه‌پردازان اجتماعی‌تر کم‌تر با چیزی سروکار خواهند داشت که غالباً به صورت گمراه‌کننده‌ای آن‌ها را «تک‌قطبی‌ها» می‌نامند و بیش‌تر به مطالعه‌ی ساختار و تأثیر شرکت‌های بزرگ در چارچوب سرمایه‌داری رفاهی و نظارت و کنترل عریض و طول دولتی به شکل‌های گوناگون آن خواهند پرداخت.

پی‌نوشت‌:

1. Oligarchy، تجمع و تمرکز قدرت یا ثروت در دست اقلیت کوچکی از مردم.- م.

منبع مقاله:
آوتویت، ویلیام، باتامور، تام؛ (1392)، فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم، مترجم: حسن چاوشیان، تهران: نشر نی، چاپ اول.

/م

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
play_arrow
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
نفتکش‌ها در تنگه هرمز طعمه مین شدند
play_arrow
نفتکش‌ها در تنگه هرمز طعمه مین شدند
یادش بخیر حسینیه... چه برو بیایی بود فاطمیه...
play_arrow
یادش بخیر حسینیه... چه برو بیایی بود فاطمیه...
لحظاتی منتشر نشده از دیدارهای صمیمانه خانواده‌های شهدا با رهبر شهید
play_arrow
لحظاتی منتشر نشده از دیدارهای صمیمانه خانواده‌های شهدا با رهبر شهید
پرتاب موشک تنها لحظاتی بعد از هدف قرار گرفتن یک پرتابگر دیگر
play_arrow
پرتاب موشک تنها لحظاتی بعد از هدف قرار گرفتن یک پرتابگر دیگر
بلینکن: جنگ با ایران ذخایر مهمات آمریکا را به‌شدت کاهش داده است + فیلم
play_arrow
بلینکن: جنگ با ایران ذخایر مهمات آمریکا را به‌شدت کاهش داده است + فیلم
ناتوانی کنگره آمریکا در تامین بودجه مورد نیاز بخش کنترل تردد هوایی + فیلم
play_arrow
ناتوانی کنگره آمریکا در تامین بودجه مورد نیاز بخش کنترل تردد هوایی + فیلم
لحظه انهدام پهپاد MQ1 در آسمان جزیرۀ قشم + فیلم
play_arrow
لحظه انهدام پهپاد MQ1 در آسمان جزیرۀ قشم + فیلم
گزارشگر دیدار ستارگان ایران و لبنان: پهپادهای اسرائیلی بالای ورزشگاه در حال پرواز هستند + فیلم
play_arrow
گزارشگر دیدار ستارگان ایران و لبنان: پهپادهای اسرائیلی بالای ورزشگاه در حال پرواز هستند + فیلم
استوری 25 آبان؛ سالروز حماسه و ایثار مردم اصفهان
play_arrow
استوری 25 آبان؛ سالروز حماسه و ایثار مردم اصفهان
حکمت‌های الهی بیماری؛ از کفارهٔ گناهان تا تازیانهٔ تربیتی
حکمت‌های الهی بیماری؛ از کفارهٔ گناهان تا تازیانهٔ تربیتی
خلاصه بازی ایران ۲ - فلسطین ۰
play_arrow
خلاصه بازی ایران ۲ - فلسطین ۰
روایت مهندس حاجی اسفندیاری از دو دهه همراهی با پدر موشکی
play_arrow
روایت مهندس حاجی اسفندیاری از دو دهه همراهی با پدر موشکی
انفجار مهیب کشتی متخلف حمل گاز مایع درر تنگه هرمز
play_arrow
انفجار مهیب کشتی متخلف حمل گاز مایع درر تنگه هرمز
جمله ماندگار سیدحسن نصرالله به شهید محمود باقری
play_arrow
جمله ماندگار سیدحسن نصرالله به شهید محمود باقری