زندگینامه‌ی شیخ حرّ عاملی

محمد بن حسن بن علی بن محمد بن حسین حر مشغری، فقیه و محدث امامی مذهب قرن یازدهم در شب جمعه، هشتم رجب سال 1033 در روستای مشغر، از روستاهای جبل عامل متولد شد. او در خانه‌ی اهل فضل و ادب و فقاهت بزرگ
پنجشنبه، 4 آذر 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
 زندگینامه‌ی شیخ حرّ عاملی
 زندگینامه‌ی شیخ حرّ عاملی

 

نویسنده: محمد بن حسن حرّعاملی

مترجم: مریم سادات عربی

 

محمد بن حسن بن علی بن محمد بن حسین حر مشغری، فقیه و محدث امامی مذهب قرن یازدهم در شب جمعه، هشتم رجب سال 1033 در روستای مشغر، از روستاهای جبل عامل متولد شد. او در خانه‌ی اهل فضل و ادب و فقاهت بزرگ شد، پدرش شیخ حسن بن علی که خود فقیه و ادیب فاضلی بود در سال 1062 در راه زیارت مشهد رضوی در بسطام از دنیا رفت و در همان سال در مشهد و پائین پای امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام) به خاک سپرده شد. شیخ حر در رثای پدر قصیده‏ای سروده است. جد پدری او، علی بن شمس الدین محمد حر عاملی، عالم و ادیب فاضلی بود که شیخ در اَمَل الامِل او را ستوده. جد مادری شیخ، عبدالسلام بن شمس الدین محمد حر عاملی نیز در فقه بسیار متبحر بود.
بنا به قولی نسب او به حُرّ بن یزید ریاحی، شهید همراه امام حسین (علیه السلام) ‌می‏رسد؛ اما در هیچ یک از آثار شیخ حرّ عاملی به این مطلب اشاره نشده است. وی نزد پدر، عمو، جد مادری و دائی پدرش، علی بن محمود عاملی مَشغَری و عالمان دیگر اهل مشغر به تحصیل علوم دینی پرداخت و سپس به جَبَع رفت و نزد زین الدین محمد بن حسن بن زین الدین، نواده‌ی شهید ثانی و شیخ حسین بن حسن ظهیری و عالمان دیگر به فراگیری فقه و دیگر علوم و متون متداول پرداخت. ظهیری نخستین شیخِ اجازه‌ی حر عاملی بود که به او اجازه‌ی روایت داد. (1)
وی که تا چهل سالگی در جَبَل عامل سکونت داشت دو بار حج گذارد و در 1073 برای زیارت قبور ائمه (علیه السلام) به عراق سفر کرد و بعد از آن برای زیارت امام رضا (علیه السلام) راهی طوس شد و تا زمان مرگ در آنجا ماند و به تدریس و تألیف پرداخت. وی در مدت اقامتش در ایران یک بار به اصفهان رفت و علامه‌ی مجلسی را ملاقات کرد و از او اجازه‌ی روایت گرفت، در همین سفر منصب قاضی القضاتی و شیخ الاسلامی خراسان، از سوی شاه سلیمان صفوی به او پیشنهاد شد گرچه وی از پذیرش آن سرباز زد.
وی در 21 رمضان 1104 در مشهد درگذشت و در محدوده‌ی حرم رضوی، در صحن عتیق به خاک سپرده شد. در سال‏های اخیر مقبره‏ای برای او ساخته‌اند و یکی از بست‏های پیرامون حرم را که در جهت قبر اوست «بست شیخ حر» نامیده‏اند.
مجلس درس حرّ عاملی بسیار پر رونق بود، او شاگردان بسیاری را به خصوص در مشهد پرورش داد، از جمله دو فرزند خود: محمد رضا و حسن، و سید محمد صالح بن محمد باقر رضوی، نورالدین جزایری.

آثار

شیخ حر عاملی در تبویب کتاب‏های خود شیوه‏ای خاص داشته و بیشتر آثارش را در دوازده باب سامان داده است. وی در بسط آرای اخباریان سهم مهمی داشته و آثار متعددی در دفاع از این جریان فقهی تألیف کرده است. مهم‏ترین و مشهورترین اثر وی، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه است که از مهم‏ترین کتاب‏هایی حدیثی متأخّر شیعه و پر مراجعه‌ترین منبع حدیثی فقهی نزد عالمان امامیه است. وی در این کتاب فهرست کاملی از استادان و طرق خود به آثار امامیه آورده است. دیگر هدایة الأمه الی احکام الائمه که بر اساس وسائل الشیعه و با حذف اسانید و مکررات آن نوشته شده است. تحریر وسائل الشیعه و تحبیر مسائل الشریعة (تألیف 1098) شرحی ناتمام بر وسائل الشیعه است. و الجواهر السَنّیه فی الاحادیث القدسیه، دیگر اثر حدیثی مشهور اوست که احادیث قدسی را در آن گرد آورده است.
حر عاملی به مسائل زمانه‌ی خود توجه بسیار داشته و بسیاری از نگاشته‌های او پاسخ به مشکلات فکری و مباحث فقهی متداول عصر وی بوده، که نگارش رساله‌های متعددی را موجب شده است، مانند: الرِّسالةُ الأثناعشریة فی الرَّد علی الصُّوفیه و رسالة فی الغناء در بحث غنا، وی در این رساله بدون اشاره به نام محقق سبزواری و فیض کاشانی به رد آرای این دو نفر پرداخته. وی رسالةٌ فی حرمةِ شُربِ الُّتتُن را در عدم جواز کشیدن توتون و تنباکو در زمان ورود تاجران پرتغالی به ایران نوشت. حرّ عاملی رساله‏ای نیز درباره‌ی حکم نام بردن از امام عصر با عنوان کشف التَّعمة فی حکم التَّسمیه تألیف کرد. کتاب مهم دیگر وی الفوائد الطوسیه است که در آن به تفسیر احادیث مشکله و پاره‏ای از مباحث فقهی و کلامی پرداخته و در الفصول المهمة فی اصول الائمه احادیث فقهی را گرد آورده است. وی اثری مفصل با عنوان اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات دارد که در شرح حال و اثبات امامت و بیان معجزات معصومان (علیهم السلام) است. از دیگر کتاب‏های مهم او امل الآمل فی علماء جبل عامل، الایقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة و الصحیفة السجادیة الثانیه ‌می‏باشد.
حرّ عاملی، شعر هم ‌می‌سروده، که بیش از 20 هزار بیت آن در دیوانش آمده است.

پی‏نوشت‏ها:

1- الفصول المهمه، ص 9 امل الآمل، 1/ ص 31، 141؛ دانشنامه جهان اسلام، ج 13، مقاله حر عاملی، حسن حکیم باشی و محمد کاظم رحمتی.
منبع مقاله: الحر عاملی، محمدبن‌الحسن؛ (1391)، رساله در اثبات تواتر قرآن، مریم سادات عربی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اوّل.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم