آستانه‌ي ميثم تَمّار

مدفن ابوسالم ميثم تمار فرزند يحيي کوفي، از اصحاب خاص حضرت امير (عليه السلام) و از نزديکترين شيعيان به خاندان عصمت و طهارت. ميثم از اکابر دانشمندان شيعه در کوفه بود که زندگي خويش را با فروش خرما مي‌گذراند، لذا به تمار شهرت يافت. عبيدالله بن زياد وي را به زندان افکند و پس از شهادت حضرت مسلم، در ذي حجه‌ي سال 60ق و ده روز قبل از ورود حضرت ابي عبدالله الحسين (عليه السلام) به عراق توسط ابن زياد به دار آويخته شد. آستانه‌ي مبارکه‌ي وي در فاصله‌ي 1000 متري مسجد اعظم کوفه، در غرب مسجد کوفه و در راه کوفه به سمت نجف اشرف واقع است. عامه‌ي مردم اعتقاد دارند که هر کس حرم ميثم تمار را جارو کند هر حاجتي که دارد برآورده مي‌شود. اين آستانه يکي از مراکز تجمع شيعيان و از زيارتگاههاي آنان در عراق است که شيعيان موقع زيارت نجف و کوفه به تشرف اين آستانه مي‌شتابند و نذورات زيادي به آن اهداء مي‌نمايند. عمارت اول: چنانکه از تعميرات اخير آستانه‌ي ميثم تمار و پيهاي قديم که به دست آمده، برمي‌آيد، ظاهراً قبر شريف در قرن اول بي‌حفاظ بوده و در قرن دوم و سوم حرم کوچک داشته است. در عصر آل بويه که توسط عضدالدوله ديلمي تعميرات وسيعي در عتبات عاليه شروع مي‌گردد، آستانه‌اي بر قبر شريف ميثم تمار بنا مي‌شود. عمارت دوم: توسط شيخ ملا علي فرزند ميرزا خليل نجفي آل خليلي (1226-1297ق) که يکي از اکابر علماي اماميه در نجف اشرف بوده، در نيمه‌ دوم قرن سيزدهم هجري، انجام گرفته است. عمارت سوم: در مطلع قرن چهاردهم هجري، توسط سيد عطاء الله رومي (م 1321ق) يکي از مجتهدين بزرگ نجف اشرف که در امور خيريه پيش‌قدم بوده و آثار زيادي از خود در کوفه باقي گذاشته انجام يافته است. وي حرم مجلل و گنبد بزرگي بر روي قبر مطهر ميثم تمار بنا کرد و صحني در اطراف حرم شريف تأسيس نمود. سپس گنبد آستانه توسط حاج عباس ناجي نجفي و به دست هنرمندان ايراني با کاشي فيروزه‌اي تزيين گشت. بعد بوسيله‌ي يکي از شيعيان مسقط، در اين آستانه تعميراتي انجام شد. سپس ديوارهاي فرسوده‌ي صحن مطهر توسط شيعيان اسماعيليه بهره تعمير شد. در سال 1360ق حاج خضر سياب نجفي صندوقي از چوب ساخت که بر روي آن چنين ثبت است: «مرقد صاحب اميرالمؤمنين عليه السلام، ميثم بن يحيي التمار، سنه‌ي 1360 هجري» و آنرا روي قبر شريف نهادند و سنگ قديمي که نام ميثم تمار بر روي آن حک شده بود زير اين صندوق قرار گرفت. عمارت چهارم: در سال 1382ق تمامي عمارت آستانه‌ي ميثم تمار توسط حاج محمد رشاد، فرزند ناصر نجفي آل مرزه، يکي از بازرگانان خير نجف اشرف خراب گشت و حرم باشکوه و مجللي داراي رواق و يک ايوان شرقي در مقابل حرم شريف بنا شد و بر روي قبر مطهر گنبد بزرگي که با کاشي آبي‌رنگ مزين است احداث گرديد. شروع عمارت چهارم آستانه‌ي ميثم تمار در روز 26 حزيران 1962 م/1382ق و پايان آن در 4 تشرين الثاني 1964 م/1383ق مي‌باشد.
کتابنامه: اعيان الشيعه، 198/10؛ تاريخ الکوفة الحديث، 111/1، رجال ابن داود، 356-357؛ رجال الطوسي، 70-79؛ ماضي النجف و حاضرها، 242/2، مراقد المعارف، 340/2؛ مشاهد العترة، 195؛ نقباء البشر، 1271/3-1272؛ تاريخ الکوفة، البراقي، 62. منبع مقاله :
گروه نويسندگان، (1391) دائرةالمعارف تشيع، تهران: حکمت، چاپ اول.